Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanmak isteyen bir kişinin, 18 yaşından önce babasına ait işyerinde geçen 68 günlük sigortalılık süresi nedeniyle açtığı dava Yargıtay'a taşındı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davacıya emekli aylığı bağlanması yönündeki mahkeme kararını bozdu. Yüksek Mahkeme, sigortalı gösterilen dönemde fiilen çalışılıp çalışılmadığının yeterince araştırılmadığını ve 25 yıllık sigortalılık şartının da dikkate alınmadığını belirtti.
Mart 2023'te EYT düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından emeklilik başvurusunda bulunan kişi, Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) olumsuz yanıt aldı.
Başvuru sahibi, 12 Mayıs 1998 ile 25 Temmuz 1998 tarihleri arasında babasının işyerinde 506 sayılı Kanun kapsamında 68 günlük 4/a hizmeti bulunduğunu, ancak bu sürenin emeklilik hesabında dikkate alınmadığını belirterek dava açtı.
Yerel mahkeme davacıyı haklı bulurken SGK'nin itirazları üzerine dosya Yargıtay'a kadar ulaştı.
Babasının işyerindeki 68 günlük sigorta dava konusu oldu
Davacı, 12.05.1998-25.07.1998 tarihleri arasındaki çalışmalarının sigortalılık kapsamında değerlendirilmesini ve emeklilik hakkının tanınmasını istedi.
SGK ise davacının emeklilik şartlarını taşımadığını savundu. Kurum avukatı, 60 yaş ve 7 bin prim günü koşullarının sağlanmadığını belirterek aylık bağlanmaması yönündeki işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürdü.
SGK'nin savunmasında, davacının 18 yaşından önce anne veya babasına ait işyerinde çalışmasının sigortalılık açısından ayrıca değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Kurum, ayırt etme gücüne sahip küçüklerin anne veya babalarına ait işyerlerinde sigortalı sayılabilmeleri için gerekli koşullara dikkat çekti. Bu kapsamda, vasinin katılımıyla yazılı olarak düzenlenmiş ve hâkim tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması gerektiğini savundu.
Ayrıca işe giriş bildirgesinin tek başına gerçek ve fiili çalışmayı kanıtlamayacağını, söz konusu döneme ilişkin aylık bildirge ve bordro kayıtlarının kurum dosyasında bulunmadığını bildirdi.
Mahkeme emekli maaşı bağlanmasına karar verdi
Davayı inceleyen Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuru sahibinin 3 Mart 2023 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı almaya hak kazandığına hükmetti.
Mahkeme, davacıya 1 Nisan 2023 tarihinden itibaren emekli aylığı ödenmesi gerektiğine karar verdi.
SGK, karara karşı istinaf başvurusunda bulundu. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi, kurumun itirazını esastan reddetti.
Bunun üzerine SGK dosyayı temyize taşıdı. Uyuşmazlık, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafından incelendi.
Yargıtay: İşe giriş bildirgesi tek başına yeterli değil
Yargıtay, sigortalılık süresinin kabul edilebilmesi için hizmet sözleşmesinin ve fiili çalışmanın ortaya konulması gerektiğini vurguladı.
Dosyada, davacının M. Ö. adına kayıtlı 58076 sicil numaralı işyerinde 12 Mayıs 1998 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin 11 Haziran 1998'de SGK'ye verildiği belirlendi.
Aynı işyerinden 12 Mayıs-25 Temmuz 1998 tarihleri arasında toplam 68 günlük sigortalılık bildirimi bulunduğu tespit edildi.
Ancak işyerinin sicil bilgileri ile ilgili döneme ait bordroların dosyaya sunulmadığına dikkat çekildi.
Yüksek Mahkeme, davacı ile işverenin baba-oğul olması nedeniyle çalışma iddiasının ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini belirtti.
Bordro kayıtları ve tanıklar araştırılacak
Yargıtay kararında, mahkemenin eksik incelemeyle hüküm kurduğu ifade edildi.
Buna göre davacının çalıştığını ileri sürdüğü dönemde işyerinin bordrolarında kayıtlı kişilerin belirlenmesi ve tarafsız tanıkların dinlenmesi gerekiyor.
Tanıkların SGK hizmet dökümlerinin incelenerek gerçekten hangi tarihlerde çalıştıklarının tespit edilmesi de istendi.
Bordro tanıklarına ulaşılamaması veya ifadelerin yeterli bulunmaması durumunda ise SGK, zabıta, maliye, meslek odaları ve muhtarlık aracılığıyla araştırma yapılması gerektiği belirtildi.
Bu araştırma kapsamında, söz konusu tarihlerde komşu işyerlerinde çalışan sigortalıların veya işyeri sahiplerinin belirlenerek ifadelerine başvurulması istendi.
Yargıtay, toplanacak bütün delillerin birlikte değerlendirilmesini ve davacının gerçekten çalışıp çalışmadığının tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmasını gerekli gördü.
18 yaşından önce sigortalı olanlar için 25 yıl ayrıntısı
Yargıtay kararında yalnızca fiili çalışmanın ispatına değil, sigortalılık süresinin başlangıcına da dikkat çekildi.
506 sayılı Kanun'un 11 Aralık 1981 tarihli ve 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesi uyarınca, 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süreleri, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul ediliyor.
SGK'nin savunmasında ayrıca, 1 Nisan 1981 tarihinden önce ilgili sigorta kollarına tescil edilenlerin 18 yaşından küçük olsalar bile ilk çalışma tarihlerinin sigorta başlangıcı olarak kabul edildiği hatırlatıldı.
Yargıtay, incelenen davada sigortalılık başlangıç tarihinin 11 Ağustos 1999 olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Bu tarihe göre davacının 25 yıllık sigortalılık süresini 11 Ağustos 2024'te tamamladığı belirtildi.
Dolayısıyla 2023 yılında yapılan emeklilik başvurusu bakımından 25 yıllık sigortalılık şartının yerine getirilmediği sonucuna varıldı.
Yargıtay emeklilik kararını oy birliğiyle bozdu
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davacının babasının işyerinde geçen çalışma süresinin yeterince araştırılmadan kabul edilmesini ve sigortalılık süresinin hatalı değerlendirilmesini bozma gerekçesi saydı.
Kararda, yerel mahkemenin eksik inceleme ve araştırmayla verdiği hükmün usul ve kanuna aykırı olduğu belirtildi.
Yüksek Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunu reddeden kararını ortadan kaldırarak ilk derece mahkemesinin emeklilik aylığı bağlanmasına ilişkin hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Böylece davacının 18 yaşından önce babasına ait işyerinde çalıştığı iddiasının yeniden araştırılması ve emeklilik koşullarının Yargıtay'ın belirttiği esaslara göre değerlendirilmesi gerektiği ortaya konuldu.




