ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Türkiye dâhil 60 ticaret ortağını kapsayan yeni gümrük vergisi düzenlemesi, 24 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmesinden saatler sonra mahkemeye taşındı. New York’taki ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesine başvuran iki işletme, düzenlemenin hukuka aykırı olduğunu savunarak uygulanmasının durdurulmasını istedi.
Türkiye, Beyaz Saray tarafından yürütülen soruşturmaya dâhil edilen 60 ekonomi arasında yer aldı. Yüzde 10’luk oran uygulanacak ülkeler arasında bulunmayan Türkiye menşeli ve muafiyet kapsamına girmeyen ürünler için yüzde 12,5 ek tarife getirildi.
İki küçük işletme dava açtı
Davayı baharat ithalatı yapan Burlap & Barrel ile saat perakendecisi Collective Horology açtı. İşletmelere, daha önce Trump yönetiminin gümrük vergilerine karşı yürütülen davalarda görev alan Liberty Justice Center destek verdi.
Başvuruda, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301’inci maddesinin yaklaşık bütün ülkelerden yapılan ithalata önceden belirlenmiş oranlarla genel bir tarife uygulanmasına izin vermediği öne sürüldü.
Ülkelere özel gerekçe sunulmadığı savunuldu
Davacı işletmeler, geniş kapsamlı tarifelerin uygulanabilmesi için her ülkeye ilişkin ayrıntılı ve somut tespitler yapılması gerektiğini belirtti. Yönetimin farklı ülkeleri aynı çerçevede değerlendirerek yetki sınırlarını aştığı iddia edildi.
Mahkemeden vergilerin hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesi, uygulamanın engellenmesi ve ithalatçıların tahsil edilen vergiler için geri ödeme talep etme haklarının korunması istendi.
Gerekçe zorla çalıştırılan işçilerle üretilen ürünler
Trump yönetimi, Türkiye’nin de bulunduğu ticaret ortaklarının zorla çalıştırılan kişiler tarafından üretilen malların ithalatını engellemekte yetersiz kaldığını ileri sürdü. ABD Ticaret Temsilciliğinin yürüttüğü incelemelerin ardından bazı ekonomilere yüzde 10, diğer ülkelere ise yüzde 12,5 oranında tarife uygulanmasına karar verildi.
Yeni vergiler, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın haksız veya ayrımcı ticari uygulamalara karşı önlem alınmasını düzenleyen 301’inci maddesine dayandırıldı.
Bazı ürünler vergiden muaf tutuldu
Düzenleme tüm ürünleri aynı şekilde kapsamıyor. Petrol ve doğal gaz, gübre, bazı gıda ürünleri, kritik mineraller, uçak ve uçak parçaları ile otomobil, çelik, alüminyum ve bakır gibi başka tarifelere tabi ürünler için çeşitli muafiyetler getirildi.
Ek tarifenin, muaf tutulmayan Türkiye menşeli ürünlerin ABD’ye giriş maliyetini artırması bekleniyor. Davanın sonucu, Trump yönetiminin 60 ticaret ortağı için uyguladığı yeni tarife sisteminin devamı açısından önem taşıyor.
ABD yönetiminden açıklama gelmedi
Reuters’ın haberine göre Beyaz Saray ile ABD Ticaret Temsilciliği, dava hakkındaki yorum talebine ilk aşamada yanıt vermedi. Mahkemenin başvuruyu hangi takvimle ele alacağına ilişkin henüz açıklama yapılmadı.
