İznik Çinisi Usta Öğreticisi Nilgün Atagün, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşan İznik çinisinin yapım aşamalarını anlattı. Atagün, desenin tabağa aktarılmasından boyama ve fırınlama işlemlerine kadar her aşamanın sabır ve titizlik gerektirdiğini söyledi.
Desenler kömür tozuyla tabağa aktarılıyor
İznik çinisinin yapımına öncelikle kullanılacak desen ve şablonların hazırlanmasıyla başlanıyor. Lale ve karanfil gibi geleneksel motifler, kömür tozu yardımıyla tabağın üzerine aktarılıyor.
Aktarımın ardından desen kontrol edilerek tahrir adı verilen özel boyayla çizim aşamasına geçiliyor. Özel pigmentlerden elde edilen tahrir boyası ve ince fırçalarla desenin ana hatları belirginleştiriliyor.
Geleneksel motifler tek tek renklendiriliyor
Çizim işlemi tamamlandıktan sonra boyama aşamasına geçiliyor. Atagün, İznik çinilerinde kırmızı, mavi, turkuaz, yeşil, pembe ve kobalt tonlarının yaygın olarak kullanıldığını belirtti.
Lale ve karanfil motiflerinin çoğunlukla kırmızı, yaprakların ise yeşil tonlarla boyandığını ifade eden Atagün, her parçanın farklı desenlerle hazırlanabildiğini söyledi.
Çini 920 derecede 21 saat pişiriliyor
Boyama işleminin ardından tabaklar sırlama aşamasına alınıyor. Cam tozu karışımından elde edilen sırla kaplanan çiniler, fırında 920 derecede yaklaşık 21 saat boyunca pişiriliyor.
Fırınlama işlemiyle birlikte renkler belirginleşirken çini yüzeyi parlak ve dayanıklı bir görünüme kavuşuyor. Atagün, çini sanatını “toprağın ateşle buluşması” olarak tanımladı.
 |
 |
“Çini sabırdır, emektir, sevgidir”
İznik çinisinin önemli bir kültür mirası taşıdığını vurgulayan Atagün, sanatın en parlak dönemini Osmanlı döneminde yaşadığını söyledi. Geleneksel üretimin günümüzde de sürdürülmesiyle İznik çinisine gösterilen ilginin arttığını belirtti.
Atagün, “Çini sabırdır, emektir, sevgidir. Çiziminden boyamasına, sırlanmasından fırınlanmasına kadar her aşamasında büyük bir özen vardır” ifadelerini kullandı.
 |
 |
Dünyanın farklı ülkelerinden ziyaretçiler geliyor
İznik çinilerine Türkiye’nin dört bir yanından talep geldiğini aktaran Atagün, İngiltere, Romanya, Rusya, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerden de ziyaretçilerin İznik’e geldiğini söyledi.
Ziyaretçilere çini yapımının tüm aşamalarını anlattıklarını belirten Atagün, isteyen misafirlerin kendi fincan veya tabaklarını boyayabildiğini ifade etti. Hazırlanan eserler fırınlama işleminin ardından sahiplerine teslim edilerek ülkelerine götürülüyor.
Atagün, “Kendi çininizi kendiniz yapın” anlayışıyla ziyaretçilere uygulamalı eğitim verdiklerini, böylece İznik’in kültürel mirasının farklı ülkelere taşındığını kaydetti.
