Ticaret Bakanlığı, tüketicileri yanıltıcı reklamlara karşı korumak amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde kapsamlı değişikliklere gitti. Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle birlikte yapay zekâ ile hazırlanan reklamlar, sosyal medya paylaşımları, indirim kampanyaları ve çevre dostu iddiaları için yeni kurallar getirildi. Yeni düzenlemelerin 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Yapay Zekâ Reklamlarında Açık Bilgilendirme Zorunlu Olacak
Yapay zekâ teknolojisinin reklam sektöründe hızla yaygınlaşmasıyla birlikte tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmek için önemli adımlar atıldı.
Buna göre, reklamlarda gerçek insan gibi görünen yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital karakterler kullanılması halinde bunun açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi gerekecek. Böylece izleyiciler, karşılarındaki kişinin gerçek mi yoksa yapay zekâ ürünü mü olduğunu kolayca anlayabilecek.
Ayrıca bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyasının, ürünü gerçekten kullanmış veya deneyimlemiş gibi gösterildiği tanıtımlar da yasak kapsamına alındı.
Influencer Paylaşımlarında "Reklam" İbaresi Şart
Sosyal medya içerik üreticilerini de yakından ilgilendiren düzenlemeye göre, herhangi bir marka ile iş birliği yapan veya ücretsiz ürün, hizmet ya da davet karşılığında paylaşım yapan kişilerin bunu açıkça belirtmesi gerekecek.
Paylaşımlarda "Reklam", "Sponsorlu İçerik" veya "Tanıtım" gibi ifadelerin görünür şekilde yer alması zorunlu olacak. Amaç, kullanıcıların reklam içeriklerini normal paylaşımlardan kolayca ayırt edebilmesini sağlamak.
Hedefli Reklamlara Yeni Sınırlar
İnternet kullanıcılarının ilgi alanları ve kişisel verileri kullanılarak gösterilen hedefli reklamlarda da yeni dönem başlıyor.
Firmalar artık reklamların hangi kriterlere göre kullanıcıya gösterildiğini açık şekilde açıklamak zorunda olacak. Ayrıca kullanıcılar bu tercihleri değiştirebilecekleri alanlara kolayca ulaşabilecek.
En dikkat çeken düzenlemelerden biri ise çocukları ilgilendiriyor. Çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yapılarak reklam gösterilmesi tamamen yasaklandı.
İndirim Kampanyalarında Fiyat Oyunlarına Son
Son yıllarda sıkça eleştirilen sahte indirim kampanyaları için de yeni kurallar getirildi.
Artık bir ürün "indirimde" diye tanıtılacaksa, karşılaştırma yapılacak eski fiyat; kampanya başlamadan önceki son 10 gün içerisinde uygulanan en düşük fiyat olacak. Böylece önce fiyat yükseltilip ardından indirim yapılmış gibi gösterilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Koşullu kampanyalar da aynı kurallara tabi olacak. Meyve, sebze gibi çabuk bozulan ürünler ile bazı hizmet sektörlerinde ise önceki satış fiyatı esas alınacak.
"Çevre Dostu" Demek Artık Kolay Olmayacak
Yeni yönetmelikle birlikte şirketlerin çevreye yönelik iddiaları da daha sıkı denetlenecek.
Bir ürün için "çevre dostu", "doğa dostu", "yeşil ürün" gibi ifadeler kullanılacaksa, bunun hangi özelliğe dayandığı açıkça belirtilmek zorunda olacak. Ayrıca bu iddiaların üniversiteler, yetkili kurumlar veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle desteklenmesi gerekecek.
Bu düzenleme, tüketicileri yanıltan "yeşil aklama" (greenwashing) uygulamalarını azaltmayı amaçlıyor.
Sahte Yorumlara ve Yanıltıcı Tanıtımlara Sıkı Denetim
Yönetmelik kapsamında internet alışverişlerinde yer alan tüketici yorumları için de yeni kriterler getirildi.
Doğrulanmayan veya gerçekten ürünü satın aldığı tespit edilemeyen kişilere ait değerlendirmeler yayımlanamayacak. Böylece sahte yorumlarla tüketicilerin yönlendirilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ayrıca satıcıların tüketici yorumlarına cevap vermesi için tanınan süre 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre içinde yanıt verilmezse değerlendirmeler doğrudan yayımlanabilecek.
Diğer Dikkat Çeken Düzenlemeler
Yönetmelikte yer alan diğer önemli değişiklikler ise şöyle sıralanıyor:
- Yasa dışı bahis, kumar ve şans oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletildi.
- Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçiyormuş gibi tanıtılması yasaklandı.
- Akademik unvanların tüketiciyi yanıltacak şekilde kullanılmasına izin verilmeyecek.
- Reklamlarda kullanılan tüm iddiaların gerektiğinde resmi belge ve bilimsel verilerle desteklenmesi gerekecek.
