Elinizde üç teklif var ve aralarındaki tek fark fiyat gibi görünüyor. Oysa karşılaştırılması gereken en az beş kalem var ve fiyat farkının nereden geldiği genellikle o kalemlerde saklı. Önce OSGB'nin ne olduğunu netleştirelim, sonra teklif değerlendirmeye geçelim.
OSGB Nedir?
Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti veren kuruluş.
Mantığı basit: her işletmenin kendi bünyesinde uzman ve işyeri hekimi istihdam etmesi gerekmiyor. Hesaplanan asgari süre tam zamanlı bir kadroyu gerektirmiyorsa, hizmet dışarıdan alınabiliyor.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük bölümü bu yolu tercih ediyor. 20 kişilik bir atölyenin tam zamanlı uzman çalıştırması ekonomik değil, ama yükümlülük yerinde duruyor.
Hangi Hizmetleri Kapsıyor?
• Uzman ve işyeri hekimi görevlendirmesi
• Risk değerlendirmesinin hazırlanması ve güncellenmesi
• Acil durum planı ve tatbikat süreci
• Çalışan eğitimlerinin planlanması ve uygulanması
• İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri
• Saha gözetimi ve onaylı defter kayıtları
• Periyodik kontrol ve ortam ölçümlerinin takibi
Ortam ölçümleri ve periyodik kontroller çoğu zaman ayrı kalem. Teklifte dahil mi değil mi, baştan sorulması gereken bir şey.
Hizmetin kapsamı tehlike sınıfına göre de genişliyor. Çok tehlikeli sınıftaki bir işletmede görevlendirilecek iş güvenliği uzmanı için saha gözetimi ve tatbikat yükü belirgin biçimde artıyor, dolayısıyla ayrılacak süre de.
Teklif Değerlendirirken Bakılacak Beş Nokta
1. Belge sınıfı eşleşmesi
Teklif edilen kişinin belgesi, işyerinin tehlike sınıfını karşılıyor mu? Az tehlikeli için C, tehlikeli için en az B, çok tehlikeli için A sınıfı gerekiyor.
İSG-KATİP sistemi uyumsuz bir sözleşmeyi zaten onaylamıyor, ama faaliyet değişip tehlike sınıfı yükseldiğinde mevcut sözleşmenin gözden geçirilmesi gerekiyor.
2. Ayrılacak süre
Asgari süre çalışan başına aylık olarak belirlenmiş: az tehlikelide 10, tehlikelide 20, çok tehlikelide 40 dakika. Çalışan sayısıyla çarpıldığında toplam süre çıkıyor.
Teklif bu sürenin tam sınırında mı, üstünde mi? Sınırda kalan tekliflerde ziyaret sıklığı sorun çıkarıyor.
3. Ziyaret planı
Ayda kaç kez geliniyor ve hangi saatlerde? Gece vardiyası olan bir işletmede yalnızca gündüz yapılan ziyaret, sahanın yarısını görmüyor.
Üretimin durduğu saatlerde yapılan ziyaret de aynı sorunu yaratıyor. Boş bir atölyede risk değerlendirmesi yapmak, sürecin canlı hâlini kaçırmak demek.
4. İşyeri hekimi koordinasyonu
Hizmet aynı kuruluştan mı alınıyor, ortak rapor üretiliyor mu? Teknik ölçüm sonuçlarının sağlık verileriyle birlikte okunmadığı yerde erken uyarı çıkmıyor.
Koordinasyonun sağlanması zaten işverenin yükümlülüğü ve ihlali 2026 itibarıyla 33.326 TL idari para cezası gerektiriyor.
5. Sektör deneyimi
Daha önce benzer tehlike sınıfında çalışılmış mı? Görevlendirilecek iş güvenliği uzmanı için mezuniyet alanının işin niteliğiyle örtüşmesi de fark yaratıyor — kimya tesisinde kimya kökenli olmak gibi.
Referans kontrolü basit bir yol. Daha önce hizmet verdiği bir işletmeye tek soru sormak yetiyor: yazdığı tespitlerin kaçı kapandı? Cevap hem çalışma biçimini hem de kurduğu ilişkiyi gösteriyor.
Kadro mu, OSGB mi?
Karar aslında bir hesapla başlıyor. Çalışan sayısı ile tehlike sınıfı çarpıldığında gereken aylık süre çıkıyor; o süre tam zamanlı bir kadroyu gerektirmiyorsa dışarıdan hizmet mantıklı oluyor.
Kadrolu çalışmanın avantajı sahayı yakından tanımak. Hangi ekip nerede zorlanıyor, hangi makine ne zaman arıza veriyor, kim hangi kuralı esnetiyor — bunlar ancak sürekli bulunan biri tarafından görülüyor.
OSGB'nin avantajı maliyet ve esneklik. Ayrıca kurumsal bağımlılık azalıyor: ücret doğrudan denetlenen taraftan gelmediği için tespit yazmak biraz daha kolay oluyor.
Dezavantajı ise süreklilik. Sık değişen bir görevlendirmede sahayı tanıma süresi her seferinde baştan başlıyor. Bir işletmenin risk haritasını gerçekten çıkarmak birkaç ziyaretle olmuyor.
Sözleşme Öncesi Sorulacak Dört Soru
• "Benzer bir tesiste çalıştınız mı, orada en çok hangi başlıkta zorlandınız?"
• "İlk ziyarette önce neye bakarsınız?"
• "Yazdığınız bir tespit kapatılmazsa ne yaparsınız?"
• "Ortam ölçümü ve periyodik kontroller tekliflere dahil mi?"
Cevapların niteliği kadar biçimi de bilgi veriyor. Her soruya kesin ve hızlı cevap veren biri genellikle şablonla çalışıyor; "tesisi görmeden net konuşamam" diyen biri sahaya göre düşünüyor demektir.
Sözleşme Nasıl Kuruluyor?
Anlaşma sağlandıktan sonra görevlendirme Bakanlığın İSG-KATİP sistemi üzerinden yapılıyor. Sözleşme kaydı oluşturuluyor, taraflar onaylıyor ve kayıt aktif hâle geliyor.
Sistem belge sınıfı ile tehlike sınıfını otomatik eşleştiriyor; uyumsuz bir sözleşme oluşturulamıyor. Bu, yanlış eşleşmeye karşı ilk filtre.
Önemli bir ayrıntı: sözleşme onaylanmadığı sürece görevlendirme yapılmış sayılmıyor. Denetimde bakılan ilk kayıt da bu oluyor ve "anlaştık ama henüz onaylanmadı" geçerli bir cevap değil.
Çalışan sayısı değiştiğinde sözleşmenin güncellenmesi de gerekiyor. Gereken asgari süre çalışan sayısına bağlı olduğu için, işletme büyüdüğünde eski kayıt yetersiz kalıyor.
Düşük Teklif Nereden Düşüyor?
Fiyat farkının kaynağı genellikle üç yerden biri.
Süre kısılıyor. Asgari sınırda tutulan bir süre, kâğıt üzerinde yükümlülüğü karşılıyor ama takip için yetmiyor.
Ziyaret seyrekleşiyor. Ayda bir gelen biriyle haftalık değişen bir şantiyeyi izlemek mümkün olmuyor.
Kapsam daraltılıyor. Ölçümler, periyodik kontroller ve eğitimler teklif dışında bırakılıp sonradan ek fatura olarak geliyor.
Bu üçü sözleşme aşamasında sorulduğunda, tekliflerin gerçekten karşılaştırılabilir olup olmadığı ortaya çıkıyor.
Bir de hesabın diğer tarafı var. Görevlendirme yapılmaması 2026 itibarıyla kişi başı 111.263 TL ve aykırılık süren her ay için aynı tutar demek. Altı ay boyunca eksik kalan bir görevlendirmenin faturası, yıllık hizmet bedelinin kat kat üzerine çıkıyor.
Hizmet Değiştirmek Gerekirse
Memnun kalınmadığında sözleşme sonlandırılıp yenisi kurulabiliyor. Ama devir aşaması düzgün yapılmazsa yeni gelen taraf baştan başlamak zorunda kalıyor.
Devirde gözden geçirilmesi gerekenler: risk değerlendirmesinin tarihi ve sahayla örtüşüp örtüşmediği, onaylı defterdeki açık tespitler, eğitim kayıtlarının güncelliği, periyodik kontrol raporlarının geçerlilik süreleri.
Yeni başlayan kişinin ilk ziyarette mevcut durumu yazması önemli. Bu kayıt, önceki dönemden devreden eksiklikler ile yeni dönemde doğanları birbirinden ayırıyor. Göreve başlayan iş güvenliği uzmanı için bu tespit, kendi sorumluluk sınırını çizen ilk belge oluyor.
Bir de sistem tarafı var: eski sözleşmenin İSG-KATİP üzerinden usulüne uygun sonlandırılması gerekiyor. Açık kalan bir kayıt, fiilen çalışılmayan bir dönem için sorumluluk tartışması doğurabiliyor.
Hizmet Başladıktan Sonra Takip
Sözleşmeyi imzalayıp unutmak, işveren tarafındaki en yaygın hata. Görevlendirme yapıldıktan sonra süreç kendiliğinden yürümüyor.
Takip edilecek dört şey var: ziyaretler gerçekleşiyor mu, onaylı deftere tespit yazılıyor mu, yazılan tespitler kapatılıyor mu, risk değerlendirmesi sahayla örtüşüyor mu?
Son maddeyi kontrol etmenin pratik bir yolu var: rapordaki tehlikelerden birini seçip sahada arayın. Bulunamıyorsa ya da sahadaki belirgin bir tehlike raporda geçmiyorsa, belge şablondan gelmiş demektir.
Küçük İşletmeler İçin Özel Durum
50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamaları hâlinde işveren veya vekilinin bazı hizmetleri kendisinin üstlenmesi mümkün.
Ama bu düzenleme sık yanlış anlaşılıyor. Üstlenilen şey belirli hizmetlerin yürütülmesi; tüm yükümlülüklerin kalkması değil. Risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitimler ve periyodik kontroller yerinde duruyor.
Bir de pratik sınır var. Teknik bir ölçüm sonucunu yorumlamak ya da elektrik tesisatı raporunu değerlendirmek, kısa süreli bir eğitimle her zaman mümkün olmuyor. Bu yüzden çoğu işletme imkân tanınmış olsa bile dışarıdan hizmet almayı tercih ediyor.
Hizmetin İyi Gitmediğini Gösteren Belirtiler
• Rapor her işletmede aynı görünüyor
• Tespitler genel nitelikli — "gerekli tedbirler alınmalıdır" gibi
• Ziyaretler hep aynı saatte yapılıyor
• Çalışanlar hizmet veren kişiyi tanımıyor
• Aynı tespit aylarca tekrarlanıyor ve kapanmıyor
Son madde özellikle önemli. Tekrarlanan tespit, kaydın çalıştığını ama sistemin çalışmadığını gösteriyor. İyi çalışan bir iş güvenliği uzmanı bu noktada kapanmama nedenini de ayrıca yazıyor: bütçe mi yok, sorumlu mu belirsiz, teknik engel mi var?
Bu belirtilerden ikisi bir arada görülüyorsa konuşma zamanı gelmiş demektir. Hizmet değiştirmeden önce beklentiyi yazılı olarak iletmek çoğu zaman sonuç veriyor; ziyaret saatleri ve rapor içeriği gibi konular kolay düzeltilebiliyor.
İşveren Tarafında Sık Yapılan Beş Hata
Sözleşmeyi imzalayıp unutmak. Görevlendirme yapıldıktan sonra süreç kendiliğinden yürümüyor.
En düşük teklifi seçmek. Fark genellikle süreden veya kapsamdan kısılarak oluşuyor ve denetimde ortaya çıkıyor.
Belgeleri dağıtmak. Ölçüm raporları teknik serviste, eğitim tutanakları insan kaynaklarında, kontrol raporları muhasebede durduğunda dosya bütünlüğü kayboluyor.
Tespiti kişisel almak. Yazılan uygunsuzluk bir eleştiri değil, kayıt. Savunmaya geçmek yerine kapatmaya odaklanan işletmeler daha hızlı ilerliyor.
Değişikliği bildirmemek. Yeni makine alındığında, hat değiştiğinde veya çalışan sayısı arttığında bilgi verilmediğinde risk değerlendirmesi geçerliliğini yitiriyor.
Sektöre Göre Ne Değişiyor?
Aynı hizmet her işyerinde aynı anlama gelmiyor. Tehlike sınıfı yükseldikçe beklenti de değişiyor.
Ofis ve hizmet işletmeleri. Ağırlık dosya tarafında: risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitim kayıtları, elektrik tesisatı ve yangın ekipmanı kontrolleri. Ziyaret sıklığı düşük tutulabiliyor.
İmalat. Makine koruyucuları, ortam ölçümleri ve ergonomi öne çıkıyor. Vardiya düzeni varsa ziyaretlerin farklı saatlere dağıtılması gerekiyor.
Şantiye. Saha her gün değişiyor. Haftalık ziyaret bile bazen yetmiyor; taşeron koordinasyonu ayrı bir yük getiriyor. Burada görevlendirilecek iş güvenliği uzmanı için A sınıfı belge zorunlu.
Teklif alırken işletmenin kendi sınıfına uygun bir hizmet modeli konuşulmalı. Ofis için uygun olan ziyaret planı, şantiyede tamamen yetersiz kalıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
OSGB'den hizmet almak kadrolu çalıştırmakla aynı mı sayılıyor?
Yükümlülüğün yerine getirilmesi açısından ikisi de geçerli. Belirleyici olan görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinden usulüne uygun yapılması ve asgari sürenin karşılanması.
Sözleşme onaylanmadan hizmet almış sayılır mıyım?
Hayır. Görevlendirme sistem üzerinden oluşturulup onaylanmadan yapılmış sayılmıyor. Denetimde bakılan ilk kayıt da bu.
OSGB değiştirmek zor mu?
Mevcut sözleşme sonlandırılıp yenisi kuruluyor. Devir sırasında mevcut durumun tespit edilip kayda geçirilmesi, önceki dönemden devreden eksikliklerin ayrılmasını sağlıyor.
Ortam ölçümleri OSGB tarafından mı yapılıyor?
Ölçümleri yetkilendirilmiş laboratuvarlar yapıyor. Hangi ölçümün gerektiğini belirlemek ve sonuçları değerlendirmek ise hizmet kapsamında.
Görevlendirme yapılmazsa ceza ne kadar?
2026 yılı itibarıyla görevlendirilmeyen her kişi için 111.263 TL ve aykırılığın devam ettiği her ay için aynı tutar uygulanıyor.
Çalışan sayısına kimler dahil edilmiyor?
Alt işveren tarafından çalıştırılan sigortalılar ile mesleki eğitim ve yükseköğretim kanunları kapsamındaki öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler çalışan sayısının tespitinde dikkate alınmıyor.
İşveren bu hizmeti kendisi üstlenebilir mi?
50'den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak koşuluyla bazı hizmetler üstlenilebiliyor. Diğer yükümlülükler yerinde kalıyor.
Hizmet alırken sözleşmede neler yazmalı?
Görevlendirilecek kişinin belge sınıfı, ayrılacak aylık süre, ziyaret sıklığı, kapsam dışı kalan hizmetler ve işyeri hekimi koordinasyonunun nasıl yürütüleceği.
İş güvenliği uzmanlığı hakkında bilgi almak için https://umutelbir.com/is-guvenligi-uzmani-kimdir/ adresine tıklayın.
