NATO’nun Azerbaycan ve Ermenistan’la iş birliğini genişletmeye yönelik yeni ortaklık planlarının, Fransa ve Türkiye’nin farklı tutumları nedeniyle bir yılı aşkın süredir sonuçlandırılamadığı bildirildi. Politico’nun NATO diplomatlarına dayandırdığı habere göre iki ülkeye ilişkin planlar, ittifak içinde henüz onay aşamasını geçemedi.
NATO’nun resmî bilgilerine göre Bireysel Olarak Uyarlanmış Ortaklık Programları (ITPP), ittifakın üye olmayan ortak ülkelerle iş birliğini stratejik ve hedef odaklı bir çerçevede yürüttüğü temel araçlardan biri. Programlar savunma, güvenlik, eğitim, birlikte çalışabilirlik ve siyasi diyaloğu kapsayabiliyor.
Fransa’nın Azerbaycan planına itiraz ettiği aktarıldı
Politico’nun üç NATO diplomatına dayandırdığı haberde, Fransa’nın Azerbaycan ile hazırlanacak yeni ortaklık planına onay vermediği öne sürüldü. Fransa’nın tutumunun gerekçeleri arasında Azerbaycan’da tutuklu bulunan Fransız vatandaşlarının durumu gösterildi.
Fransa Dışişleri Bakanlığı, 23 Eylül’de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Fransız vatandaşı Martin Ryan için af kararı vermesini memnuniyetle karşıladığını ve gelişmeyi iki ülke ilişkilerinin normalleşmesi yönünde bir adım olarak değerlendirdiğini açıkladı.
Fransız makamları 1 Ekim’de yaptıkları açıklamada ise Azerbaycan’da bulunan diğer Fransız vatandaşlarının bireysel durumları hakkında ayrıntılı yorum yapmadı.
Türkiye’nin Ermenistan planını engellediği iddiası
Politico’ya konuşan diplomatlar, Türkiye’nin de yakın müttefiki Azerbaycan’la dayanışma amacıyla Ermenistan’a yönelik paralel ortaklık planının yenilenmesine onay vermediğini öne sürdü.
Haberde görüşüne yer verilen bir Türk yetkili ise konunun Türkiye-Fransa veya Türkiye-Ermenistan arasında bir anlaşmazlık olmadığını ifade etti.
Yetkili, Ankara’nın Azerbaycan ve Ermenistan’a ilişkin ITPP belgelerinin birlikte onaylanmasına uzun süredir hazır olduğunu ve amacın iki belgenin de mümkün olan en kısa sürede kabul edilmesi olduğunu belirtti.
NATO iki ülkeyle iş birliğini genişletmek istiyor
NATO, Azerbaycan’la uzun süredir siyasi diyalog ve savunma alanında iş birliği yürütüyor. İttifak, Ocak 2026’da Azerbaycan’la ITPP’nin tamamlanması için çalışmaların sürdüğünü açıklamıştı. Program kapsamında savunma eğitimi, mayın temizleme, insan güvenliği, bilgi tehditleriyle mücadele ve siber savunma gibi alanlarda iş birliğinin geliştirilmesi öngörülüyor.
NATO’nun Haziran 2026’daki açıklamasında da Azerbaycan’la ITPP’nin sonuçlandırılması için çalışmaların devam ettiği belirtilmişti. İttifak, Azerbaycan ile mevcut ortaklığın askeri birlikte çalışabilirlik, savunma planlaması ve eğitim ile hibrit tehditlerle mücadeleyi kapsadığını bildirmişti.
Ermenistan ve Azerbaycan, NATO’nun Planlama ve Gözden Geçirme Süreci’ne katılan ortak ülkeler arasında yer alıyor. NATO’ya göre bu mekanizma, ortak ülkelerin savunma kapasitelerinin ve NATO standartlarıyla birlikte çalışabilirliğinin geliştirilmesini amaçlıyor.
Planların kapsamı dört yıllık iş birliği çerçevesi
NATO’nun resmî tanımına göre ITPP’ler dört yıllık dönemler halinde yürütülüyor ve her ortak ülkenin NATO ile iş birliği hedeflerine göre ayrı ayrı hazırlanıyor. Programlar, stratejik hedefleri, ortaklık amaçlarını ve uygulanacak faaliyetleri tek bir çerçevede topluyor.
Politico’ya konuşan diplomatların aktardığına göre Azerbaycan ve Ermenistan için hazırlanan yeni planların ortak askeri tatbikatlara katılım, ordular arası eğitim ve farklı alanlardaki iş birliğini artırması öngörülüyor. Ancak iki belge üzerindeki anlaşmazlığın giderilememesi nedeniyle yeni programların henüz sonuçlandırılmadığı belirtildi.
