İslam’da temizlik ve ibadetlerin sahih olması büyük önem taşırken, günlük hayatta kolaylık sağlayan uygulamalardan biri de mest üzerine mesh meselesidir.
Özellikle abdest alırken ayakların yıkanması yerine mestler üzerine mesh edilmesi, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) sünnetiyle sabit olan bir ruhsat olarak kabul edilmektedir.
Peki mest nedir, hangi şartlarda mest üzerine mesh caiz olur ve bu uygulamanın süresi ne kadardır?
Mesh Nedir?
Mesh, sözlükte "bir şeyin üzerinden el geçirmek, sıvazlamak" anlamına gelir.
Dinî bir terim olarak ise; abdest alırken elin ıslaklığıyla belirli uzuvların (baş gibi), ayaklara giyilen mestlerin veya bir yara üzerindeki sargının üzerine hafifçe dokunulması işlemidir. Bu işlem, suyun doğrudan temasının zor olduğu durumlarda hükmî bir temizlik sağlar.
Mest Nedir?
Mest; ayakları, bilekleriyle birlikte örten ve belli niteliklere sahip olan ayak giysilerine verilen isimdir. Mestler, abdestte ayakların yıkanması yerine üzerine mesh edilmesine imkân tanıyan özel ayakkabılar olarak tanımlanır.
Ancak her ayak giysisi mest hükmünde değildir. Mest sayılabilmesi ve üzerine mesh edilebilmesi için bazı şartları taşıması gerekir.
Mest Üzerine Mesh Caiz Olmasının Şartları
Mestler üzerine mesh edilebilmesi için fıkıh kaynaklarında belirtilen temel şartlar şunlardır:
Abdestli olarak giyilmiş olması
Mestler, ayaklar yıkanarak alınan sahih bir abdestten sonra giyilmiş olmalıdır.
Dayanıklı olması
Mest, ayağa giyilmiş halde normal bir yürüyüşle yaklaşık 5 kilometre veya daha fazla mesafeye dayanabilecek sağlamlıkta olmalıdır.
Bağsız durabilecek kalınlıkta olması
Mest, ayağa giyildikten sonra bağ veya destek olmadan kendi kendine durabilecek kadar kalın ve sağlam olmalıdır.
Delik bulunmaması
Mestlerin her birinde, en küçük ayak parmağının üç katı genişliğinde veya daha büyük bir delik bulunmamalıdır.
Suyu hemen geçirmemesi
Mest, suyu emerek doğrudan ayağa geçirecek kadar ince olmamalıdır.
Mesh Nedir?
Mesh, hükmî bir temizlik şeklidir. Abdestte bir uzvun, mestin veya yaraya sarılı sargının üzerine ıslak elle sürmek suretiyle yapılır. Teyemmümde ise toprağa sürülen el ile yüz ve kollar mesh edilir.
Abdest alırken mestler üzerine mesh etmek, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) sünnetiyle sabittir. Bu konuda, Resûlullah’ın (s.a.s.) mestleri üzerine mesh ettiğini bildiren birçok sahih rivayet bulunmaktadır.
Mest Üzerine Mesh Süresi Kaç Gündür?
Abdestli olarak ayağına mest giyen bir kimse, mest giydikten sonra abdesti bozulduktan itibaren:
- Mukîm (yolcu olmayan) için: 1 gün 1 gece
- Yolcu için: 3 gün 3 gece
mestler üzerine mesh edebilir. Bu süreler, Hz. Peygamber (s.a.s.) tarafından belirlenmiştir.
Mest Çıkarılırsa Abdest Bozulur mu?
Mestler üzerine mesh ederek abdest alan bir kimse, abdestli iken mestlerinden birini veya her ikisini çıkarırsa, abdesti bozulmuş sayılmaz. Ancak bu durumda:
- Ayaklarını yıkayıp tekrar mestlerini giymesi gerekir.
Eğer kişi abdestsiz iken mestlerini çıkarmışsa, yeniden abdest alırken ayaklarını mutlaka yıkamalıdır.
Mesh Süresi Dolunca Ne Yapılır?
Mesh süresi dolduğunda:
- Kişi abdestli ise: Mestlerini çıkarıp sadece ayaklarını yıkaması yeterlidir.
- Kişi abdestsiz ise: Ayaklarını yıkayarak tam bir abdest alması gerekir.
“Abdestte mestler üzerine mesh etmek, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) sünnetiyle sabittir.”
Mest ve mesh uygulaması, İslam’ın ibadetlerde kolaylık ilkesinin önemli örneklerinden biri olarak günlük hayatta Müslümanlara büyük bir rahatlık sağlamaktadır.
İslam Fıkhında Mest Üzerine Mesh Etmenin Şartları ve Hükümleri
Mest üzerine mesh etmenin geçerli olabilmesi için belirli standartlar ve süreler mevcuttur. İşte madde madde mesh rehberi:
-
Tam Bir Abdestten Sonra Giyilmeli: Mestlerin, ayaklar suyla tam olarak yıkandıktan sonra alınan bir abdestin üzerine giyilmiş olması şarttır.
-
Dayanıklılık ve Yürüyüş Kapasitesi: Mest, yapısı gereği sağlam olmalıdır. En az 5 km (yaklaşık 3 mil) kadar yürümeye dayanıklı, yırtılmayacak veya parçalanmayacak bir malzemeden üretilmiş olmalıdır.
-
Kendi Başına Durabilme: Mestler, herhangi bir bağcık veya destek olmaksızın, ayağa giyildiğinde dik ve sağlam durabilecek bir kalınlığa/sertliğe sahip olmalıdır.
-
Bütünlük ve Yırtık Durumu: Mest üzerinde, en küçük ayak parmağının üç katı kadar genişlikte bir delik, yırtık veya açıklık bulunmamalıdır.
-
Su Geçirmezlik Özelliği: Kullanılan materyal, suyu hemen emip doğrudan ayağa ulaştıracak kadar ince veya gözenekli olmamalıdır.
-
Kapsama Alanı: Mestler, ayakları bilek kemikleriyle (topuk kemikleri dahil) birlikte tamamen örtmelidir.
Mesh Süreleri ve Başlangıcı
Mesh süresi, mestin giyildiği an değil, mest giyildikten sonra abdestin ilk bozulduğu an başlar:
-
Mukim (Yerleşik olanlar) için: 24 saat (1 gün 1 gece).
-
Seferî (Yolcu olanlar) için: 72 saat (3 gün 3 gece).
Meshi Bozan ve Geçersiz Kılan Durumlar
-
Mestin Çıkarılması: Abdestli iken mestin ayaktan çıkarılması (veya birinin çıkması) meshi bozar. Eğer kişi abdestli ise sadece ayaklarını yıkayıp mestleri tekrar giyebilir.
-
Sürenin Dolması: Belirlenen süreler dolduğunda mesh geçersiz olur. Eğer kişi abdestli ise sadece ayaklarını yıkaması yeterlidir.
-
Gusül Gerektiren Durumlar: Cünüplük, hayız veya nifas gibi gusül abdesti gerektiren hallerde mestler çıkarılmalı ve tam boy abdesti alınmalıdır.
Mesh Hakkında Fıkhî Araştırmalar
Konuyla ilgili yaptığım araştırmalar doğrultusunda şu önemli detayları da eklemek gerekir:
-
Sünnetle Sabit Olması: Mesh, Kur'an'daki abdest ayetinin (Maide, 6) tefsiri niteliğindeki mütevatir (çok güçlü) hadislerle sabittir. Ehl-i Sünnet alimleri, mest üzerine meshi kabul etmeyi bir "alamet-i farika" (ayırıcı özellik) olarak görmüşlerdir.
-
Çorap Üzerine Mesh: Günümüzdeki tartışmalardan biri de kalın çoraplar üzerinedir. Klasik fıkıh alimleri (özellikle Hanefiler), çorabın mest sayılabilmesi için "altına deri kaplanmış olması" veya "tek başına durabilecek kadar kalın (müceled/münteıl)" olması şartını aramışlardır. Çok ince, şeffaf veya su geçiren sıradan pamuklu çoraplara mesh edilmesi çoğu alime göre caiz görülmemiştir.
-
Mest Üstüne Meshin Şekli: Elin ıslak parmaklarıyla, ayak parmaklarının ucundan başlayarak yukarıya (bileğe) doğru en az üç parmak genişliğinde bir alana bir kez sürülmesi yeterlidir. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
