17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin izleri, merkez üssüne yakın noktalardan biri olan Kocaeli’nin Gölcük ilçesinde hala görülüyor. Değirmendere sahilinde deprem sırasında denize çöken yapıların kalıntıları, 15 ila 30 metre derinlikte bulunuyor.
Depremin yıl dönümü dolayısıyla Kocaeli’ye gelen Japon yüksek mimar ve inşaat yüksek mühendisi Yoshinori Moriwaki, Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) ekipleriyle birlikte anma dalışı gerçekleştirdi.
Depremde denize çöken yapıları inceledi
Moriwaki, su altında bulunan yapı kalıntılarını inceleyerek deprem ve yapı güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Değirmendere’deki alanın deprem sırasında denize çöktüğünü yıllar sonra öğrendiğini belirten Moriwaki, bölgede yaklaşık 2 kilometrelik bir dolgu alanı bulunduğunu söyledi.
Moriwaki, “Orada 36 adet dükkân ve bir lunapark varmış. Zemin iyileştirmesi ve kazık sistemi doğru düzgün yapılmadığı için deprem sırasında bu alan kayarak denize çökmüş. Şu an 15 ila 30 metre derinlikte denizin içinde bulunuyor” dedi.
“Suyun altında depremin olduğu andaki haliyle duran binalar var”
Her yıl 17 Ağustos anma etkinlikleri kapsamında bölgede dalış yaptığını anlatan Moriwaki, su altında çöken yapıların izlerinin görülebildiğini söyledi.
Moriwaki, “Suyun altında depremin olduğu andaki haliyle duran binalar var; çöken binalar, 3 katlı olup 2 katı çöken ve 1 katı kalan yapılar su altında görülebiliyor. Ben de bu manzarayı kendi gözlerimle görmek istediğim için dalışa başladım” ifadelerini kullandı.
“Aynı hataları yapmamak için ders çıkarmamız gerekiyor”
İlk dalışında karşılaştığı manzaranın kendisini derinden etkilediğini belirten Moriwaki, yaşananlardan ders çıkarılması gerektiğini vurguladı.
“Tabii ki büyük bir üzüntü hissettim, çok kötü bir andı” diyen Moriwaki, Türkiye ve Japonya’nın deprem gerçeğiyle yaşamayı öğrenmesi gerektiğini söyledi.
Moriwaki, “Deprem hem Japonya’da hem de Türkiye’de her zaman olan ve olmaya devam edecek bir doğa olayı. Bu yüzden ‘Deprem ne zaman, nerede, ne büyüklükte olacak?’ diye beklemek yerine hem Türk hem Japon halkı olarak her an deprem olabileceğini kabul edip, ona göre hazır olmalıyız” diye konuştu.
“2023 depremlerinden sonra adeta jeton düştü”
Türkiye’deki yapılaşmaya ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Moriwaki, 1999 Marmara Depremi ile 6 Şubat 2023 depremleri arasındaki süreçte istenilen seviyeye ulaşılamadığını söyledi.
Hatay ve Kahramanmaraş başta olmak üzere 6 Şubat depremlerinde çok sayıda binanın yıkıldığını hatırlatan Moriwaki, “2023 depremlerinden sonra adeta ‘jeton düştü’, bir uyanış başladı diyebiliriz. Şu sıralar çalışmalar eskiye göre çok daha iyi gidiyor ama daha fazlasını yapmamız lazım. Kentsel dönüşüm her yerde hızlandırılmalı” dedi.
Moriwaki, Türkiye’deki binaların yaklaşık yüzde 50’sinin izinsiz, kaçak veya kontrolsüz olduğunu ifade ederek ruhsat ve iskânı bulunmayan yapıların fazlalığına dikkat çekti.
Vatandaşlara üç önemli kriteri sıraladı
Moriwaki, vatandaşların yaşadıkları bina ve zemin konusunda üç temel noktayı kontrol etmeleri gerektiğini belirtti.
Bunların zemin durumu, ruhsat ve iskân ile bina yaşı olduğunu ifade eden Moriwaki, yumuşak zeminlerde uygun kazık ve temel sistemlerinin uygulanması gerektiğini söyledi.
2000 yılından sonra yapılan binaların yeni deprem yönetmeliğine göre inşa edildiğini belirten Moriwaki, bu yapılarda zemin etütleri ve sondaj kontrollerinin gerçekleştirildiğini, gerekli durumlarda zemin iyileştirmesinin zorunlu hale getirildiğini kaydetti.
“Deprem çantası çıkış kapısının yanında olmalı”
Moriwaki, deprem öncesinde alınabilecek bireysel tedbirlere de değindi.
Su, düdük, enerji verecek küçük çikolata veya şeker ile tuz gibi malzemelerin kolay ulaşılabilecek bir noktada bulundurulmasını öneren Moriwaki, deprem çantasının evin uzak bir bölümüne konulmaması gerektiğini söyledi.
“Japonya’da olduğu gibi deprem çantası evin çıkış kapısının hemen yanına, duvara asılmalı” diyen Moriwaki, evdeki eşyaların da mutlaka duvara sabitlenmesi gerektiğini belirtti.
Moriwaki, toplumda deprem bilincinin artırılması amacıyla yılda 100 ila 130 kez ilkokul, ortaokul, lise, üniversite ve inşaat mühendisleri odalarında seminer verdiğini de ifade etti.
Meta açıklama: 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde Değirmendere’de denize çöken yapıların kalıntıları 27 yıldır su altında. Yoshinori Moriwaki, DESSAT ekipleriyle bölgeye dalarak incelemelerde bulundu.
