İTSO binasında yapılan programda, çalışma hayatında değişime uyum ve stres yönetimi konuları ele alındı. Seminere Uzman Klinik Psikolog Simge Cesur ile Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav konuşmacı olarak katıldı.
Programda, yeni Sosyal Güvenlik Kurumu düzenlemelerinin işverenler ve çalışanlar üzerindeki etkileri hakkında bilgilendirme yapıldı. Ayrıca değişen mevzuat karşısında psikolojik dayanıklılığın artırılması ve stres yönetimi yöntemleri üzerine değerlendirmelerde bulunuldu.
Psikolojik Dayanıklılık ve Stres Yönetimi
Uzman Klinik Psikolog Simge Cesur, stres yönetimine ilişkin en eski araştırmaların, stresin şiddetini belirleyen en önemli faktörlerden birinin algılanan kontrol olduğunu gösterdiğini söyledi. Cesur, bir durumu kontrol edebildiğine inanmanın stresle baş etme gücünü artırdığını ifade etti.
Hayatın akışında her şeyin kontrol edilemeyeceğini belirten Cesur, bireyin olayları değil ancak tepkisini seçebileceğini vurguladı. Kontrol algısının artmasının stres düzeyini azalttığını kaydetti.
Bilişsel yükün azaltılmasının da stres yönetiminde önemli olduğuna dikkat çeken Cesur, her şeyi zihinde tutmaya çalışmanın doğru bir yöntem olmadığını belirtti. Yazılı planlar yapılmasının ve önceliklendirme yönteminin etkili olduğunu dile getirdi.
Belirsizlik ve Tükenmişlik Süreci
Belirsizlikle uzun süre baş etmeye çalışan zihnin daha hızlı tükenebileceğini ifade eden Cesur, bu durumun zamanla tükenmişlik sendromuna yol açabileceğini söyledi. Yeni düzenlemelerin yalnızca çalışma koşullarını değil, çalışanların psikolojik güvenlik algısını, kontrol duygusunu ve gelecek beklentilerini de etkilediğini kaydetti.
Psikolojik güvenlik algısının, iş ortamında hata yapan çalışanın cezalandırılmak yerine geri bildirim alarak öğrenmeye teşvik edilmesiyle ilgili olduğunu belirten Cesur, hata karşısında korku ve baskı oluşmasının güvensiz bir ortam oluşturduğunu ifade etti. Bu durumlarda belirsizlik algısının arttığını, kontrol duygusunun zayıfladığını ve gelecek kaygısının yükseldiğini söyledi.
Psikosomatik Belirtiler ve İletişim
Stresin bastırıldığında ortadan kaybolmadığını, bedene yansıdığını belirten Cesur, kas gerginliği, mide sorunları ve baş ağrılarının sık görülen belirtiler arasında yer aldığını kaydetti. Baş ağrıları ile mide problemleri arasında güçlü bir bağlantı bulunduğunu ifade etti.
Uzun süreli stresin psikosomatik belirtilere yol açabileceğini dile getiren Cesur, nedeni bulunamayan mide, baş, boyun ve sırt ağrıları ile bağırsak sorunları, kalp çarpıntıları ve uyku problemlerinin kronik stresle ilişkili olabileceğini söyledi.
İş ortamında stres arttığında empati düzeyinin azaldığını belirten Cesur, savunmacı iletişim biçiminin çatışmaları artırabileceğini ifade etti. “Sen dili” yerine “ben dili” kullanımının daha sağlıklı bir iletişim yöntemi olduğunu kaydetti. Ayrıca “sandviç tekniği” olarak bilinen yöntemde, iletişime olumlu başlanıp mesajın net şekilde iletilmesi ve yine olumlu bir ifadeyle tamamlanmasının etkili olduğunu söyledi.
Uzun süreli ve yönetilemeyen stresin tükenmişlik sendromuna yol açabileceğini belirten Cesur, tükenmişliğin duygusal yorgunluk, işe karşı duyarsızlaşma, motivasyon ve performans düşüşü ile kendini gösterdiğini kaydetti. Psikolojik dayanıklılığın zorluk yaşamamak değil, zorluk sonrasında yeniden dengeye gelebilme kapasitesi olduğunu ifade etti.
SGK Düzenlemeleri ve İşveren Maliyetleri
Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav ise konuşmasında yeni SGK düzenlemelerine ilişkin detayları paylaştı. Bayav, beyaz yakalı olarak nitelendirilen üst düzey çalışanların prim bildirimlerinin uzun süredir düşük kaldığını söyledi. Örneğin 28 bin ya da 33 bin lira asgari ücret alan bir çalışanın prime esas kazanç ortalamasının 7,5 kat üzerinden bildirildiğini belirtti. Bu oranın 9 kata çıkarılmasının talep edildiğini ifade etti.
Prim Tavanı ve Borçlanma Oranları
Bayav, düzenleme ile devletin daha fazla vergi ve sigorta primi tahsil edeceğini, çalışanların ise emekli olduklarında daha yüksek maaş alabileceğini kaydetti. 7,5 katın günümüz şartlarında yetersiz kaldığını belirten Bayav, prime esas kazanç tavanının güncellenmesi gerektiğini söyledi.
Bağkur ve borçlanma oranlarında da artış yapıldığını ifade eden Bayav, yurt dışı borçlanmaları dahil birçok borçlanma kaleminin 5 yıl önce yüzde 32’den yüzde 45’e çıkarıldığını hatırlattı. Bağkur borcu olan vatandaşlar ile askerlik borçlanması yapanlar için oranın yüzde 45 olarak uygulandığını belirtti.
Doğum borçlanmalarında ise yüzde 32’lik prim oranının devam ettiğini ifade eden Bayav, bunun genç nüfusu destekleme ve doğum oranlarını teşvik etme amacıyla sürdürüldüğünü söyledi.
BES Katkısı ve Maaş Kesintileri
Bireysel Emeklilik Sistemi’nde devlet katkısının yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürüldüğünü belirten Bayav, 1 Ocak itibarıyla bu oranın uygulanmaya başlandığını kaydetti. Amaç olarak aktüeryal dengenin sağlanmasını gösterdi.
Malullük sigortası priminin yüzde 11,5’ten yüzde 12’ye çıkarıldığını ifade eden Bayav, prim borçlarına ilişkin yeni bir tahsil yöntemi uygulanacağını söyledi. Emekli olup SGK’ya prim borcu bulunanların maaşlarından yüzde 25’e kadar kesinti yapılabileceğini belirtti. 50 bin lira emekli maaşı alan bir kişinin 12 bin 500 lirasının kesilebileceğini ifade etti. Uygulamaya ilişkin usul ve esasların Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanacak genelge ile netleşeceğini kaydetti.
Teşvikler ve Sektörel Düzenlemeler
18 Haziran 2018’de başlayan genç girişimci Bağkur teşvikinin yıl sonu itibarıyla sona erdiğini belirten Bayav, yeni bir teşvik düzenlemesi beklendiğini söyledi. Daha önce uygulanan 17.103 ve 27.103 teşvik kodları kapsamında devletin işçi ve işveren hisselerini karşıladığını hatırlattı.
İşveren maliyetlerinde yaklaşık yüzde 30 seviyesinde artış yaşandığını ifade eden Bayav, asgari ücrete yüzde 20 zam yapılmasına rağmen SGK prim düzenlemeleri nedeniyle toplam maliyetin daha yüksek olduğunu belirtti. Artışın, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun aktüeryal dengeyi koruma amacıyla aldığı önlemlerden kaynaklandığını söyledi.
İmalat sektöründe uygulanan yüzde 5’lik prim teşvikinin 31 Aralık 2026’ya kadar devam edeceğini kaydeden Bayav, bu uygulamanın ihracatı, üretimi ve nitelikli iş gücünü desteklemeyi amaçladığını ifade etti. Sürenin uzatılması yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğunu belirtti.
Hizmet sektöründe ise teşvik oranının yüzde 4’ten yüzde 2’ye düşürüldüğünü kaydeden Bayav, muhasebe, avukatlık, otelcilik ve ulaşım gibi alanlarda maliyet artışının daha belirgin hale geldiğini söyledi.
Program, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi.
