Türk Hava Kuvvetleri'nin kahraman isimlerinden Hava Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel, 1964 yılında Kıbrıs'ta gerçekleştirilen hava harekâtı sırasında şehit düşerek Türk tarihine adını altın harflerle yazdırdı. Görevi sırasında uçağı vurulan, paraşütle atladıktan sonra Rum güçlerine esir düşen Topel'in işkenceyle öldürüldüğü, Türkiye'ye teslim edilen naaşı üzerinde yapılan otopsiyle ortaya konuldu. Cengiz Topel, Kıbrıs'taki ilk Türk hava harp kaybı olarak kabul edilirken, Cumhuriyet tarihinde savaşta şehit olan ikinci Türk Hava Kuvvetleri pilotu oldu. Cumhuriyet tarihindeki ilk savaş pilotu şehidi ise Kore Savaşı'nda hayatını kaybeden Muzaffer Erdönmez olarak kayıtlara geçti.
1934 yılında İzmit'te dünyaya gelen Cengiz Topel'in babası Trabzon'un Çaykara ilçesinden Hakkı Bey, annesi ise Mebuse Hanım'dı. Dört çocuklu ailenin üçüncü çocuğu olan Topel, ilkokul eğitimine Bandırma'da başladı. Babasının görevi nedeniyle Gönen'de eğitimine devam etti. Henüz çocuk yaşta babasını kaybetmesinin ardından ailesi İstanbul'a taşındı. İlkokulu Kadıköy İlkokulu'nda, ortaokulu Kadıköy Yeldeğirmeni Okulu'nda tamamladı. Haydarpaşa Lisesi'nde başladığı lise eğitimini Kuleli Askeri Lisesi'nde sürdürdü ve 1953 yılında mezun oldu.
Kuleli Askeri Lisesi'nin ardından Kara Harp Okulu'na giren Topel, 1955 yılında asteğmen rütbesiyle mezun oldu. Aynı yıl NATO kapsamında Türk pilotlarına verilen eğitim programına katılarak önce İzmir Gaziemir'de, ardından Kanada'da yaklaşık 20 ay süren kapsamlı uçuş eğitimleri aldı. Burada T-6 eğitim uçağıyla başlangıç pilotajı, T-33 ile ileri pilotaj ve F-86 savaş uçağıyla av pilotluğu eğitimlerini başarıyla tamamladı. 1957 yılında pilot brövesini takarak Türkiye'ye dönen Topel, Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda göreve başladı. 1961 yılında Eskişehir 1. Ana Jet Üssü'ne atandı ve 112. Filo'da F-100 Super Sabre savaş uçaklarında harekât görevleri yapabilecek seviyeye ulaştı. Başarılı hizmetleri sonucu 1963 yılında yüzbaşı rütbesine terfi etti.
Kıbrıs'ta Türklerin yoğun olarak yaşadığı Erenköy bölgesine yönelik saldırılar üzerine Türkiye, 8 Ağustos 1964 tarihinde hava harekâtı düzenledi. Harekâtta görev alan dörtlü F-100 kolunun lideri olan Yüzbaşı Cengiz Topel, Gemikonağı Limanı'ndaki hedeflere taarruz ettiği sırada uçağı Rum uçaksavarlarının ateşiyle ağır hasar aldı. Uçağını daha fazla kontrol edemeyen Topel, fırlatma koltuğunu kullanarak paraşütle atladı ve Gaziveren, Elye ile Çamlıköy arasındaki Peristeronari bölgesine indi. Türk tarafı pilotunu kurtarmak için girişimlerde bulunsa da başarılı olunamadı ve Topel Rum güçlerine esir düştü.
Türkiye, diplomatik kanallardan pilotunun derhal iade edilmesini talep ederek aksi halde misilleme yapılacağını bildirdi. Ancak Rum yönetimi bu talebi kabul etmedi. Topel'in esir düştükten sonra yaşadıklarıyla ilgili farklı anlatımlar bulunsa da ortak görüş, ağır işkenceye maruz bırakıldığı yönünde oldu. Bazı iddialara göre Güzelyurt'ta sorgulanan Topel, bilgi vermeyi reddedince darbedildi ve vuruldu. Başka anlatımlara göre ise Türkiye aleyhine propaganda yapmaya zorlandı, kabul etmeyince işkence gördü. Rum radyosu, Cengiz Topel'in 9 Ağustos 1964 tarihinde hayatını kaybettiğini duyurdu.
Türkiye'nin yoğun diplomatik girişimleri sonucunda Cengiz Topel'in naaşı 11 Ağustos'ta teslim edildi. Lefkoşa Genel Hastanesi'nde yapılan otopside, vücudunda ağır işkence izleri bulunduğu tespit edildi. Otopsi raporunda sol gözünün çıkarıldığı, her iki kolunun pazularının matkap benzeri bir aletle delindiği, başının sol tarafına beton çivisi çakıldığı, göğsünün boğazından karnına kadar yarıldığı ve bazı iç organlarının eksik olduğu belirtildi. Naaşı teslim alan Türk doktor Zihni Uzman da gördüğü manzara karşısında günlerce ağladığını belirterek, Topel'in vücudunun yara, kırık ve eziklerle dolu olduğunu ifade etti.
Cengiz Topel'in naaşı 12 Ağustos 1964'te Türkiye'ye getirildi. Kıbrıs, Adana, Ankara ve İstanbul'da düzenlenen törenlerin ardından 14 Ağustos'ta İstanbul Edirnekapı'daki Sakızağacı Hava Şehitliği'nde toprağa verildi.
Aradan geçen 62 yıla rağmen Cengiz Topel'in kahramanlığı unutulmadı. Adı bugün Türkiye'nin birçok ilinde okul, cadde, sokak, mahalle, park ve çeşitli kamu kurumlarına verilerek yaşatılıyor. Türk milleti tarafından Kıbrıs davasının sembol isimlerinden biri olarak kabul edilen Hava Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel, görev uğruna hayatını feda eden kahramanlar arasında anılmaya devam ediyor.
