İnegöl’ün geçmişinde, farklı coğrafyalarda evlerini bırakıp yeni bir hayat kurmak zorunda kalan insanların hikâyeleri bulunuyor. Özellikle 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında yaşanan göçler, ilçenin toplumsal tarihinin araştırılan başlıkları arasında yer alıyor.
BALKANLAR VE KAFKASYA’DAN İNEGÖL’E
Ayşenur Bilge Zafer’in Uludağ Üniversitesi’nde hazırladığı, 2015 yılında onaylanan doktora tezi, 1878–1914 döneminde Balkanlar ve Kafkasya’dan İnegöl’e gelen göçmen kadınların kültürleşme sürecini inceliyor.
Araştırmada, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve Balkan Savaşları çevresinde yaşanan göç hareketleri ele alınıyor. İnegöl ve çevresinin, bu süreçlerde yer değiştiren Müslüman nüfusun yerleştiği bölgelerden biri olduğu belirtiliyor.
1892 TARİHLİ KAYITTA AHISKA GÖÇMENLERİ VAR
Devlet Arşivleri’nin “Osmanlı Belgelerinde Kafkas Göçleri” adlı yayınının birinci cildinde, İnegöl çevresindeki yerleşime ilişkin somut bir kayıt bulunuyor.
16 Ağustos 1892 tarihli belge özeti, Kafkasya’nın Ahıska bölgesinden gelen göçmenlerin İnegöl civarında, Keşişdağı eteğindeki boş bir alana yerleştirilmelerini konu alıyor. Bu kayıt, Ahıska’dan İnegöl çevresine uzanan göçün arşivlerdeki örneklerinden birini oluşturuyor.
ARŞİV BELGELERİNE AİLE ANLATILARI EŞLİK EDİYOR
Zafer’in araştırması yalnızca yazılı kaynaklara dayanmıyor. Osmanlı arşiv belgeleri ve dönemin yıllıkları olan salnameler, İnegöl yöresindeki göçmenlerle yapılan sözlü tarih görüşmeleriyle birlikte değerlendiriliyor.
Çalışma, farklı göçmen gruplarının yeni çevrelerine uyumunu ve ortak bir toplumsal yaşam oluşturma sürecini ele alıyor. Böylece İnegöl’ün göç geçmişi, yer değiştiren insanların yeni bir yurt kurma deneyimleri üzerinden de inceleniyor.
