İnegöl Müteahhitler Derneği Başkan Yardımcısı Mimar Özhan Öztürk, ana caddelerde imar planlarının - kat yüksekliğinin belirlenmesi hakkında kurum görüşünü aşağıda bilimsel gerekçelerle sunmuştur.

İnegöl'ün hızla gelişen sosyoekonomik yapısı, artan nüfusu, değişen kent yaşamı ve mevcut yapı stokunun durumu göz önüne alındığında, ilçemizde kentsel dönüşümün artık ertelenemez bir ihtiyaç hâline geldiği açıktır. Belediyemizin ilçemizin belirli bölgelerinde yürüttüğü kentsel dönüşüm çalışmalarını memnuniyetle takip ediyoruz. Ancak özellikle merkez mahallelerimizde bulunan eski ve yenilenmeye ihtiyaç duyan yapı stokunun büyüklüğü dikkate alındığında, kentsel dönüşüm çalışmalarının daha geniş bir perspektifle ve vakit kaybedilmeden başlatılması gerekmektedir.
Kentsel dönüşümün; ekonomik koşullar, mülkiyet yapısı, mevcut imar hakları, yerel mimari doku ve planlama kriterleri gibi birçok değişkene bağlı, uzun ve meşakkatli bir süreç olduğu bilinmektedir. Bu nedenle dönüşümün önündeki engellerin şimdiden tespit edilmesi ve uygulanabilir çözümlerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu sürecin en önemli unsurlarından birinin ilçemizin ana arterleri olduğunu düşünüyoruz. Ana arterlerde yürürlükte bulunan 3 kat imar izninin, mevcut yapı stokunun özellikleri ve dönüşümün ekonomik uygulanabilirliği dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi, kentsel dönüşümün önünü açacak önemli adımlardan biri olacaktır.
MEVCUT YAPI STOKU VE İMAR PLANLARI ARASINDAKİ UYUMSUZLUK
İlçemizin ana arterlerinde geçmiş dönemlerde inşa edilmiş, önemli bir bölümü 5-6 katlı ve bitişik nizam olan çok sayıda konut yapısı bulunmaktadır.
Buna karşılık, bu bölgelerdeki mevcut imar planlarında 3 kat yapılaşma koşullarının uygulanması, mevcut yapıların aynı yapılaşma haklarıyla yeniden inşa edilmesini ekonomik açıdan güçleştirmektedir.
Özellikle eski yapıların yenilenmesinde, mevcut bağımsız bölüm sahiplerinin haklarının korunması ve inşaat maliyetlerinin karşılanabilmesi gerekmektedir. Mevcut 5-6 katlı bir binanın 3 kat imar hakkıyla yeniden yapılmak zorunda kalması, aradaki inşaat alanı kaybı nedeniyle müteahhit ve mülk sahipleri açısından dönüşümü ekonomik olarak uygulanamaz hâle getirebilmektedir.
Bu durum, yenilenmesi gereken yapıların uzun yıllar daha mevcut hâliyle kullanılmasına ve kentsel dönüşümün ertelenmesine neden olabilecek önemli bir engeldir.
Dolayısıyla ana arterlerdeki imar koşullarının, mevcut yapılaşma gerçekliği ve dönüşümün ekonomik gereklilikleri çerçevesinde yeniden ele alınması gerekmektedir.

DEPREM GÜVENLİĞİ VE YAPI STOĞUNUN YENİLENMESİ
1999 Marmara Depremi sonrasında ülkemizde yapı güvenliği konusunda önemli düzenlemeler yapılmış, deprem yönetmelikleri geliştirilmiş ve yapı üretim süreçlerinde mühendislik standartları yükseltilmiştir. Bununla birlikte, İnegöl merkezindeki mevcut yapı stokunun önemli bir bölümünün bu düzenlemelerden önce inşa edilmiş olması, yapı güvenliği açısından kapsamlı bir değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır.
İlçemizde ana arterlerde bulunan eski yapıların önemli bir bölümünün deprem güvenliği bakımından incelenmesi ve riskli yapıların yenilenmesi öncelikli hedef olmalıdır.
Geçmiş deprem kayıtlarının tek başına gelecekteki deprem tehlikesini ortaya koyamayacağı açıktır. Güncel deprem yönetmelikleri, zemin etütleri, uygun temel sistemleri ve çağdaş mühendislik uygulamaları doğrultusunda, her bölgenin ve parselin koşullarına uygun güvenli yapılaşma imkânları değerlendirilmelidir.
Burada savunduğumuz husus, koşulsuz bir kat artışı değil; bilimsel veriler ve teknik kriterler doğrultusunda, güvenli ve sürdürülebilir yapılaşmaya imkân verecek imar koşullarının oluşturulmasıdır.
ANA ARTERLERİN DEĞİŞEN SOSYAL VE EKONOMİK İŞLEVİ
İnegöl'ün gelişen ticari ve ekonomik hayatıyla birlikte ana caddelerimizin kullanım karakteri de önemli ölçüde değişmiştir.
Geçmişte ağırlıklı olarak konut amacıyla inşa edilen birçok yapı, zaman içerisinde ticari birimlere dönüşmüş; zemin katlar başta olmak üzere ticari kullanım yoğunluğu artmıştır. Ticari kullanıma dönüşmeyen bazı yapıların ise günümüzün konut standartları, yaşam beklentileri ve mimari ihtiyaçları karşısında değer ve işlev kaybına uğradığı görülmektedir.
Bu değişim, ana arterlerimizin yalnızca konut alanı olarak değil, ticaret, hizmet ve konut fonksiyonlarının birlikte değerlendirildiği kentsel yaşam alanları olarak yeniden planlanmasını gerekli kılmaktadır.
Yapılacak plan revizyonlarında mevcut ve öngörülen nüfus yoğunluğu, ticari kullanım oranı, ulaşım kapasitesi, otopark ihtiyacı ve sosyal donatı gereksinimleri birlikte değerlendirilerek, planlama bütünlüğünü bozmayacak uygulanabilir yapılaşma koşulları oluşturulabilir.
KENTSEL MİMARİ KİMLİK VE CADDELERİN YENİLENMESİ
Ana arterlerde gerçekleştirilecek kentsel dönüşüm, yalnızca eski binaların yenilenmesi anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda İnegöl'ün kent kimliğinin, mimari görünümünün ve ticari yaşamının yeniden şekillenmesi için önemli bir fırsattır.
Birbirinden farklı dönemlerde, farklı mimari anlayışlarla inşa edilmiş, bütünlükten uzak yapıların yerine; günümüz mimari standartlarına uygun, estetik, güvenli ve nitelikli yapıların yapılmasıyla ana caddelerimiz çok daha modern bir görünüme kavuşacaktır.
Bu dönüşüm sürecinde cephe düzenlemeleri, yapı yüksekliği, zemin kat ticari kullanımları, yaya alanları ve sokak siluetleri bir bütün olarak ele alınmalıdır.
ANA ARTERLERİN DÖNÜŞÜMÜNÜN KENTSEL ALTYAPIYA KATKISI
Kentsel dönüşüm süreci, mevcut yol ve ulaşım altyapısının da yeniden değerlendirilmesi için önemli bir fırsat sunmaktadır.
Ana arterlerde hazırlanacak plan revizyonlarıyla birlikte, gerekli görülen bölgelerde yol genişliklerinin artırılması, yaya alanlarının iyileştirilmesi, otopark ihtiyacının karşılanması ve altyapı kapasitesinin geliştirilmesi yönünde düzenlemeler yapılabilir.
Özellikle ana arterlerin olası bir deprem sonrasında itfaiye, ambulans, arama kurtarma ve diğer acil müdahale araçlarının ulaşımı açısından taşıdığı önem düşünüldüğünde, bu yolların güvenli ve kesintisiz ulaşım sağlayacak şekilde planlanması hayati öneme sahiptir.
Bu nedenle imar revizyonu yalnızca yapı yüksekliğinin artırılması üzerinden değil, cadde ve çevresinin bütüncül olarak iyileştirilmesi hedefiyle ele alınmalıdır.
BİREYSEL DÖNÜŞÜMÜN ÖNÜNÜN AÇILMASI VE EKONOMİK KATKI
Ana arterlerde yapılacak doğru bir imar düzenlemesi, yalnızca büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerine değil, bireysel ve parsel bazlı dönüşümlere de imkân sağlayacaktır. Mevcut imar koşullarının ekonomik olarak dönüşümü mümkün kılmadığı bölgelerde, teknik ve planlama kriterlerine uygun ölçülü bir imar artışı sağlanması, mülk sahiplerinin kendi yapılarını yenilemelerini teşvik edecektir.
Böylece kentsel dönüşümün yalnızca belediye veya kamu kurumlarının öncülüğünde yürütülen büyük projelere bağlı kalmasının önüne geçilecek; özel sektörün, müteahhitlerin ve mülk sahiplerinin de sürece aktif katılımı sağlanacaktır. Bu yaklaşım, kamu kurumlarının kentsel dönüşüm üzerindeki mali ve idari yükünü hafifletirken, inşaat sektörüne, yerel ticarete ve ilçe ekonomisine de önemli katkılar sunacaktır.
SONUÇ VE ÖNERİ
İnegöl'ün değişen ihtiyaçları, mevcut yapı stokunun durumu ve kentsel dönüşümün ekonomik gerçekleri birlikte değerlendirildiğinde, ana arterlerimizdeki mevcut 3 kat imar koşullarının yeniden ele alınması artık önemli bir planlama ihtiyacı hâline gelmiştir.
Bu kapsamda;
- Ana arterlerdeki mevcut yapı stokunun yaş, kat sayısı, yapı güvenliği ve kullanım özellikleri bakımından envanterinin çıkarılması,
- Mevcut 3 kat imar izni ile fiilî yapılaşma arasındaki uyumsuzluğun tespit edilmesi,
- Yol genişlikleri, parsel büyüklükleri, bitişik nizam yapılaşma, ulaşım ve altyapı kapasitesinin birlikte değerlendirilmesi,
- Teknik ve şehircilik kriterlerinin uygun olduğu bölgelerde kat yüksekliği ve emsal değerlerinin yeniden düzenlenmesi,
- Ada bazlı dönüşümün, parsel birleştirmelerinin ve bireysel dönüşümün teşvik edilmesi,
- Yeni yapılaşma koşullarının deprem güvenliği, otopark, yangın güvenliği, sosyal donatı ve mimari bütünlük ilkeleriyle birlikte belirlenmesi,
Öncelikli çalışma başlıkları olarak değerlendirilmelidir.
Bu doğrultuda İnegöl Belediyemizin öncülüğünde; ilgili meslek odalarının, üniversitelerin, inşaat sektörünün, mülk sahiplerinin ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla kapsamlı bir çalışma başlatılmasını öneriyoruz.
Unutulmamalıdır ki kentsel dönüşüm yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin de yaşam güvenliğini ve kentimizin geleceğini ilgilendiren bir meseledir. Dönüşümün önündeki ekonomik ve planlama engellerini bugünden ortadan kaldırmak, gelecekte karşılaşabileceğimiz çok daha büyük sorunların önüne geçmek anlamına gelmektedir.
İnegöl'ün ana arterlerinde yapılacak planlı, kontrollü ve bilimsel temellere dayanan bir imar revizyonu; yalnızca yapıların yenilenmesine değil, daha güvenli, daha modern, daha yaşanabilir ve ekonomik açıdan daha güçlü bir İnegöl'ün oluşmasına hizmet edecektir.
Bu nedenle ana arterlerimizdeki imar haklarının, kentsel dönüşümü mümkün kılacak, şehir dokusuyla uyumlu ve kamu yararını esas alan ölçülerde artırılması yönündeki çalışmanın vakit kaybedilmeden başlatılması gerektiğine inanıyoruz.




