Kaynaklar, fotoğraftaki binanın yalnızca düğün salonu olmadığını; 1930’lardan itibaren Halkevi, daha sonra Marmara Sineması ve son olarak Belediye Düğün Salonu olarak İnegöl’ün sosyal hayatında önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor.
Belediye Düğün Salonu
Fotoğrafta görülen büyük tabelada açık biçimde “BELEDİYE DÜĞÜN SALONU” yazıyor. Genç Gazete arşivindeki haberde bu mekânda düğünlerin, cemiyetlerin, gösterilerin, toplantıların ve konferansların yapıldığı; önündeki çay bahçesinin de özellikle İnegöllü erkeklerin buluşma noktalarından biri olduğu belirtiliyor.
Yapının geçmişinin çok daha eskiye uzandığı da başka kaynaklarla doğrulanıyor. 2013’te binanın yıkımı sırasında dönemin İnegöl Belediye Başkanı Alinur Aktaş, İnegöl Kent Müzesi’ndeki bir fotoğrafa dayanarak yapının “Halk Evleri Lokali” olarak inşa edildiğini ve 1935’lere yakın bir tarihte yapılmış olması gerektiğini söyledi. Aynı açıklamada binanın daha sonra Marmara Sineması, ardından Belediye Düğün Salonu olarak kullanıldığı kaydediliyor.
Uluslararası Bursa Film Festivali’nin Bursa sinema salonları arşivi de İnegöl Halkevi’nin 22 Şubat 1935 ile 17 Ağustos 1951 arasında faaliyet gösterdiğini; 1937’den itibaren haftada iki kez film gösterimi yapıldığını ve Halkevi sonrasında binanın sırasıyla Marmara Sineması ve Belediye Düğün Salonu olarak kullanıldığını belirtiyor.
Recep Akakuş’un İnegöl Halkevi üzerine yaptığı çalışmada da Halkevi’nin 1940’larda konferans ve seminerlere ev sahipliği yaptığı, burada verilen konferansların 1947’de “İnegöl” adıyla Halkevi’nin ilk yayını olarak basıldığı aktarılıyor. Bu bilgi, binanın yalnızca eğlence değil, eğitim ve kültür işlevi de taşıdığını gösteriyor.
Yapının bulunduğu yer
Kaynakların ortaklaştığı nokta, yapının İnegöl şehir merkezinde, eski belediye ve hükümet merkeziyle bağlantılı ana aks üzerinde bulunduğu.
Eski İnegöl’e ilişkin bir anı metninde, Hükümet alanından Bursa yönüne uzanan cadde üzerinde önce Kız Sanat Enstitüsü, ardından tarihi Jandarma Karakolu ve onun hemen bitişiğinde Halkevi/Marmara Sineması binasının bulunduğu anlatılıyor. Metin açık biçimde, söz konusu Halkevi binasının daha sonra düğün salonu olarak kullanıldığını belirtiyor.
2011 tarihli düğün salonu rehberinde Alyans Düğün Salonu’nun adresi “Turgutalp Mahallesi, Kemalettin Sami Paşa Caddesi No:1, İnegöl” olarak kaydedilmiş. Belediye Düğün Salonu’nun daha sonra aynı yerde Alyans Düğün Salonu olarak işletildiğine ilişkin belediye ve yerel basın kayıtları bulunduğundan, bu adres ana yapının konumunu belirlemede önemli bir ipucu oluşturuyor.
2016’daki katlı otopark temel atma haberinde de proje alanı “eski Alyans Düğün Salonu’nun bulunduğu alan” olarak tanımlanıyor. Parsel için Cuma Mahallesi 31 ada 60 bilgisi veriliyor.
Burada bir kayıt uyuşmazlığı var: sonraki belediye envanterlerinde Mehmet Çıracı Katlı Otoparkı bazı kayıtlarda Turgutalp, bazı kayıtlarda Burhaniye olarak gösteriliyor. Yapının Kemalettin Sami Paşa Caddesi–Belediye Kavşağı çevresindeki şehir merkezi konumu esas alınmalı.
Fotoğraf ne zaman çekilmiş olabilir?
Fotoğraf üzerinde görülebilir bir tarih ya da mühür bulunmuyor. İnternette ulaşılan aynı fotoğrafın açıklamasında da çekim yılı belirtilmemiş. Ancak kronoloji tarih aralığını daraltıyor.
Belediye Düğün Salonu adı fotoğrafta hâlâ kullanılıyor. Sonraki dönemde bina Alyans Düğün Salonu adıyla özel işletmeye verilmişti. 2017 tarihli belediye açıklamasında Alyans’ın burayı yaklaşık 8 yıl yap-işlet-devret modeliyle kullandığı belirtiliyor. Bu bilgi kabaca 2000’lerin ilk yarısı ile 2012 arasındaki döneme işaret ediyor.
Genç Gazete arşivi ise Belediye Düğün Salonu’nun “2000’li yılların başına kadar” İnegöl kültür ve sanat hayatının merkezlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Fotoğraftaki plastik bahçe sandalyeleri, modern sokak aydınlatmaları, renkli ticari güneş şemsiyeleri, bisikletler ve insanların yazlık kıyafetleri de 1980’lerden çok 1990’lar ve 2000’lerin başlarını düşündürüyor.
Fotoğraftaki ayrıntılar ne anlatıyor?
Fotoğraf yalnızca bir bina kaydı değil, dönemin gündelik hayatını da belgeliyor.
Ön planda iki bisiklet görülüyor. İnegöl’ün eski şehir yaşamına ilişkin anılarda bisikletin uzun yıllar temel ulaşım araçlarından biri olduğu sıkça aktarılıyor. Aynı bölgede yaşayanların okula, işe ve şehir merkezine bisikletle gidip geldiğine ilişkin anlatılar bulunuyor.
Salonun önünde yoğun bir açık hava oturma alanı var. Masalar, plastik sandalyeler, güneş şemsiyeleri ve küçük havuz/fıskiye düzenlemesi, buranın yalnızca düğün saatlerinde kullanılan bir yapı olmadığını gösteriyor.
Fotoğrafta ağırlıklı olarak yetişkin erkeklerin oturduğu görülüyor. Bu da Genç Gazete’nin “önündeki çay bahçesi İnegöllü erkeklerin buluşma noktasıydı” bilgisini görsel olarak destekliyor.
Girişte bir portre görülüyor; ancak düşük çözünürlük nedeniyle kişiyi güvenilir biçimde belirlemek mümkün değil.
Fotoğraf yaz aylarında ya da sıcak bir dönemde çekilmiş olmalı. İnsanların kısa kollu giysileri, açık şemsiyeler, yoğun gölge ve ağaçların yapraklı olması bunu destekliyor.
Bir bina, üç ayrı dönem
Halkevi dönemi
İnegöl Halkevi 1935’te faaliyete geçti. Sinema gösterileri, konferanslar ve eğitim faaliyetleri Cumhuriyet’in erken döneminde bu yapının şehirde önemli bir kamusal merkez olduğunu gösteriyor.
Marmara Sineması dönemi
Halkevlerinin 1951’de kapatılmasının ardından yapı Marmara Sineması adıyla kullanıldı.
Turhan Şahin’in sinemacılık tarihine ilişkin biyografik çalışmasında, Niyazi Camadanlı’nın Marmara Sineması’nı kiraladığı ve 1983’e kadar sinemacılıkla ilgilendiği aktarılıyor. Camadanlı ailesinin 1954’te Yıldız Sineması’nı açtığı, daha sonra Marmara Sineması’nı işlettiği belirtiliyor.
Yerel anılarda da Marmara Sineması’nın tiyatro gösterileri için kullanıldığı ve Muammer Karaca’nın “Cibali Karakolu” oyununun burada izlendiği aktarılıyor.
Belediye Düğün Salonu dönemi
Sinema döneminin ardından bina düğün salonuna dönüştü.
“Burada düğünler, cemiyetler, gösteriler yapılır, toplantı ve konferanslar düzenlenirdi.”
Fotoğraf tam olarak bu dönemin şehir hayatını belgeliyor.
Sonraki adı: Alyans Düğün Salonu
Belediye işletmesi sona erdikten sonra yapı özel sektöre verilerek Alyans Düğün Salonu adıyla kullanılmaya devam etti.
2011 tarihli kayıt Alyans’ı Kemalettin Sami Paşa Caddesi No:1 adresinde gösteriyor. 2012 Belediye Meclisi görüşmelerinde de “Alyans düğün salonunun olduğu bin metrekarelik yer” için katlı otopark planlandığı belirtiliyor.
Bina ne zaman yıkıldı?
25 Ocak 2013 tarihli İHA kaynaklı haberde “Eski Belediye Düğün Salonu yıkıldı” deniliyor ve dönemin Belediye Başkanı Alinur Aktaş yıkımı yerinde izlerken açıklama yapıyor. Habere göre alan bir süre açık otopark olarak kullanılacak, daha sonra katlı otopark yapılacaktırç
Buna karşılık 2026 tarihli bir Genç Gazete yazısında salonun “2013 yılında Belediye Meclisi kararıyla yıkıldığı” ve 2016’da katlı otopark yapılmasına karar verildiği ifade ediliyor.
2016’daki temel atma haberleri ise alanı zaten “eski Alyans Düğün Salonu’nun bulunduğu alan” olarak tanımlıyor.
Bu nedenle en güçlü kronoloji şu görünüyor:
Kuvvetle muhtemel: Yapı 2013’te fiilen yıkıldı.
2016’da eski düğün salonu parselinde katlı otopark inşaatı başladı.
Mehmet Çıracı Katlı Otoparkı 2018’de hizmete açıldı.
2015 bilgisi muhtemelen otopark projesinin meclis/planlama süreciyle yapının fiziksel yıkım tarihinin birbirine karıştırılmasından kaynaklanıyor; ancak bunun kesin açıklaması için Belediye Meclisi karar defterlerinin ayrıca incelenmesi gerekir.
Bugün aynı yerde ne var?
Eski Belediye Düğün Salonu’nun bulunduğu yerde bugün Mehmet Çıracı Katlı Otoparkı bulunuyor.
İnegöl Belediyesi tarafından yaptırılan otopark eski Alyans Düğün Salonu alanında inşa edildi ve Mart 2018’de hizmete açıldı.
Açılış haberlerinde kapasite 110 araç olarak veriliyor. Daha sonraki belediye envanterlerinde ise kullanılan ölçüm veya işletme kapasitesine göre 59, 60 ya da 86 gibi farklı rakamlar yer alıyor.
Caddenin eski ve yeni adı
Yapının ilişkilendirildiği ana arter Kemalettin Sami Paşa Caddesi.
Bu cadde adı Cumhuriyet’in erken döneminde de kullanılıyordu. Nitekim 1931 tarihli bir İnegöl fotoğrafı doğrudan “Kemalettin Sami Paşa Caddesi” olarak tanımlanıyor.
Bölgenin meydan isimleri ise zaman içerisinde Hükümet Meydanı, Belediye Meydanı ve günümüzde 15 Temmuz Demokrasi/Milli İrade Meydanı gibi adlarla anılmıştır. Yıldız Sineması ve Ziraat Bankası çevresini anlatan yerel tarih çalışmasında bölgenin önce Hükümet Meydanı, sonra Belediye Meydanı, günümüzde ise 15 Temmuz Demokrasi Meydanı olarak anıldığı belirtiliyor. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
