Bursa Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Özer Matlı, Orta Doğu’da derinleşen savaşın yalnızca enerji piyasalarını değil, tarım ve gıda zincirinin tamamını etkilediğini söyledi. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Hürmüz Boğazı’ndaki riskler ve gübre tedariğindeki kırılganlıkların maliyet baskısını artırdığını belirten Matlı, bu tablonun gıda fiyatlarında yeni bir artış dalgasını tetikleyebileceğini ifade etti.
Enerji maliyetleri tarımı etkiliyor
Yaşanan gelişmelerin enerji başlığıyla sınırlı kalmadığını vurgulayan Matlı, jeopolitik krizlerin tarım sektörüne doğrudan yansıdığını dile getirdi. Orta Doğu’daki savaş ortamının petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinden sanayiye, gübre, yem, lojistik ve navlun maliyetleri üzerinden ise tarım ve gıda sektörüne etki ettiğini kaydetti.
Türkiye’nin ithalata dayalı girdi yapısı nedeniyle bu tür gelişmelere daha hassas olduğunu belirten Matlı, enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmaların üretim maliyetleri ve gıda fiyatlarına yansıdığını söyledi. Sürecin yönetilmesinde dengeli politikaların önemine işaret etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki risk gübreyi etkiliyor
Matlı, Hürmüz Boğazı’nda artan jeopolitik risklerin yalnızca petrol sevkiyatını değil, tarımsal üretimde kritik öneme sahip gübre tedarikini de etkilediğini ifade etti. Üre, amonyak ve benzeri hammaddelere erişimde zaman zaman aksaklıklar yaşandığını belirten Matlı, şubat ayından bu yana gübre fiyatlarında yüzde 20-25 aralığında artış gözlendiğini aktardı.
Akaryakıt fiyatlarının 70 lira seviyelerinde seyretmesinin üretim maliyetlerini artırdığını kaydeden Matlı, üretim tarafındaki dengelerin korunması için atılan adımların önemli olduğunu söyledi.
Gümrük vergisi kararı
Matlı, 7 Mart’ta yayımlanan kararla üre gübresinde bazı ülkelerden yapılan ithalata uygulanan yüzde 6,5’lik gümrük vergisinin tüm ülkeler için sıfırlanmasının üreticiler açısından destek niteliği taşıdığını ifade etti. Tarımsal sürdürülebilirlik için benzer önlemlerin zamanında alınmasının önemine dikkat çekti.
Orta Doğu pazarı ihracatta öne çıkıyor
Riskin yalnızca iç piyasayla sınırlı olmadığını belirten Matlı, Türkiye’nin gıda ihracatında Orta Doğu’nun önemli bir paya sahip olduğunu söyledi. Hububat, bakliyat ve yağlı tohumlar sektöründe yaklaşık 4 milyar dolarlık ihracatın bölge ülkelerine yapıldığını ifade eden Matlı, özellikle Irak’ın en büyük pazar konumunda bulunduğunu kaydetti.
Süt ve süt ürünlerinde de benzer bir yoğunlaşma olduğunu dile getiren Matlı, bölgedeki gelişmelerin ticareti doğrudan etkilediğini belirtti. İhracat performansının korunması için pazar çeşitliliğinin önemine işaret etti.
Risk yönetimi öne çıkıyor
Bursa Ticaret Borsası olarak süreci yakından takip ettiklerini belirten Matlı, önümüzdeki dönemde girdi tedarik güvenliği, pazar çeşitlendirmesi, maliyet yönetimi ve finansal dayanıklılığın öne çıkacağını ifade etti. Kurum olarak üyelerin rekabet gücünü korumaya yönelik çalışmaların sürdürüleceğini sözlerine ekledi.
