Eski elektronik cihazlarda bulunan değerli metallerin geri dönüşüm yoluyla yeniden ekonomiye kazandırılması gerektiği uyarısı yapıldı. Uzmanlar, evlerde bekletilen cep telefonu, bilgisayar ve tablet gibi cihazların hem çevre hem de ekonomi açısından önemli bir kaynak olduğunu vurguladı.
“Şehir madenciliği” ile ekonomik değer
İTÜ Sıfır Atık Enstitüsü yetkilileri, elektronik atıkların lisanslı tesislerde işlenmesi gerektiğine dikkat çekti. Atıkların bireysel yöntemlerle geri dönüştürülmesinin mümkün olmadığını belirten uzmanlar, bu süreçlerin uzman kuruluşlar tarafından yürütülmesinin zorunlu olduğunu ifade etti.
Elektronik cihazlardan altın, gümüş, bakır, paladyum ve nikel gibi değerli metallerin geri kazanılabildiği belirtilirken, yalnızca milyonlarca telefonun geri dönüşümüyle onlarca kilo altın elde edilebileceği kaydedildi.
Evlerde biriken atıklar ekonomik kayıp oluşturuyor
Uzmanlar, kullanılmayan elektronik cihazların evlerde veya depolarda tutulmasının ekonomik kayba yol açtığını belirtti. Türkiye’de elektronik atıkların önemli bir bölümünün sisteme dahil edilmediği, bunun da milyar avrolarla ifade edilen bir potansiyel kayba karşılık geldiği ifade edildi.
Atıkların geri dönüşüm sürecine dahil edilmemesinin yalnızca ekonomik değil, çevresel riskler de oluşturduğuna dikkat çekilerek, düzensiz depolamanın doğaya zarar verdiği vurgulandı.
Endüstride “ikinci hammadde” vurgusu
Uzmanlar, geri dönüştürülen metallerin sanayi, savunma sanayi ve ileri teknoloji üretiminde “ikinci hammadde” olarak kullanıldığını belirtti. Bu kaynakların ekonomiye kazandırılmaması halinde önemli bir üretim potansiyelinin atıl kaldığı ifade edildi.
Elektronik atıkların rafinerilerde ayrıştırılarak altın ve gümüş gibi değerli metallerin geri kazanıldığı, Türkiye’de son yıllarda bu alandaki altyapının güçlendiği de aktarıldı.
“Yer üstü madenciliği” ile geri kazanım
Sektör temsilcileri ise elektronik atık geri dönüşümünü “yer üstü madenciliği” olarak tanımladı. Bir ton elektronik karttan yüzlerce kilo metal elde edilebildiği, buna karşılık doğal madenlerde aynı miktar için çok daha düşük verim alındığı ifade edildi. Yetkililer, vatandaşların eski cihazlarını evde bekletmek yerine toplama noktalarına teslim etmesi gerektiğini vurgulayarak, sistemli geri dönüşümün hem çevreyi koruyacağını hem de ekonomiye ciddi katkı sağlayacağını belirtti.
