Tarım ve Orman Bakanlığı, et ve et ürünlerinin üretiminden satışına kadar birçok kuralı değiştirdi. Yeni düzenlemeyle kıyma, köfte, burger, döner, sucuk ve pastırmada yeni standartlar belirlenirken, ürün etiketlerinde “%100” ifadesinin kullanılmasına da yasak getirildi. İşletmelere yeni kurallara uyum için 31 Mart 2027’ye kadar süre verildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” 16 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme; çiğ et, kıyma, kanatlı kıyma, hazırlanmış et karışımları, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinin üretimi, ambalajlanması ve satışına ilişkin çok sayıda değişiklik içeriyor.
Etlerin karıştırılmasına yeni kurallar
Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan elde edilen karkas etleri kendi aralarında karıştırılabilecek. Farklı kanatlı türlerine ait karkas etlerinin de kendi aralarında karıştırılmasına izin verilecek.
Bunun dışındaki farklı hayvan türlerinin karkas etleri ise kural olarak birbirine karıştırılamayacak.
Üretim teknolojisinin gerektirdiği durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş veya küçükbaş hayvan eti ya da yağı eklenebilecek.
Mekanik ayrılmış kırmızı et ise tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılamayacak.
Çiğ et ve kıymaya ilave yapılamayacak
Çiğ et ve kıymaya, ilgili mevzuatta belirtilen istisnalar dışında gıda katkı maddesi dahil olmak üzere dışarıdan herhangi bir gıda bileşeni ile organik veya inorganik madde katılamayacak.
Mantı, içli köfte, çiğ köfte, kadınbudu köfte, lahmacun, pide, kebap, pizza, hazır yemek ve mezelerde kullanılan et ve kıyma da yeni tebliğde belirlenen şartlara uygun olmak zorunda olacak.
Perakende satışta yeni dönem
Perakende işletmelerde hazırlanmış et karışımı olarak yalnızca pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler büyükbaş ve küçükbaş hayvan etlerinden günlük olarak hazırlanarak satılabilecek.
Kıyma, kanatlı kıyma, köfte ve yöresel ürünler dışındaki hazırlanmış kırmızı et karışımları ile hazırlanmış kanatlı eti karışımları ise tüketicinin talebi üzerine anında hazırlanabilecek.
Çiğ kanatlı eti hazır ambalajlı şekilde satılacak ve ambalaj bütünlüğü bozulmadan tüketiciye sunulacak. Tüketicinin istemesi halinde ürün satış sırasında parçalanabilecek.
Köfte ve burgerde en az yüzde 10 et proteini şartı
Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burger gibi kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak.
Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek.
Süt ve yumurtadan elde edilen proteinler dışında protein tozu ve benzeri azot kaynakları ile nişasta, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.
Baharat, ekmek ve galeta unundan gelen nişasta ile bitkisel proteinin toplam oranı yüzde 5’i aşamayacak.
Döner üç gruba ayrıldı
Yeni düzenlemeyle kırmızı et döneri;
-
yaprak döner,
-
kıyma döner,
-
yaprak-kıyma döner
olarak sınıflandırıldı.
Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilecek.
Kıyma dönerde kıyma oranı en fazla yüzde 90, yaprak et oranı ise en az yüzde 10 olacak.
Yaprak-kıyma dönerde en az yüzde 60 yaprak et, en fazla yüzde 40 kıyma kullanılabilecek.
Dönerde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı yüzde 2’yi geçemeyecek. Toplam et proteini ise en az yüzde 12 olacak.
Döner üretiminde fıstık ve peynir kullanılamayacak. Yaprak dönerde diyet lifine de izin verilmeyecek.
Çiğ döner en fazla 12 saat satışta kalabilecek
Perakende satış noktasında çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olacak.
Aynı 12 saatlik sınır çiğ kanatlı döneri için de uygulanacak.
Kanatlı kıyma yalnızca dondurulmuş satılacak
Kanatlı kıymadan hazırlanan köfte ve burgerlerde toplam et proteini en az yüzde 10 olacak.
Yağ oranı yüzde 15’i, toplam et proteinindeki kolajen bağ doku proteini oranı yüzde 10’u, tuz oranı ise yüzde 2’yi geçemeyecek.
Kanatlı kıyma ile kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan et karışımları yalnızca dondurulmuş şekilde piyasaya sunulabilecek.
Tavuk dönerde de oranlar belirlendi
Kanatlı eti döneri “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olmak üzere ikiye ayrılacak.
Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması bulunacak.
Kanatlı dönerde yağ oranı yüzde 15’i, tuz oranı yüzde 2’yi geçemeyecek. Toplam et proteini ise en az yüzde 14 olacak.
Sucuk, pastırma ve kavurmaya yeni standartlar
Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak.
Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u geçemeyecek.
Kavurma ve kıyma kavurmada nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı yüzde 3 ve yağ oranı yüzde 30 olabilecek.
Jambonda toplam et proteini en az yüzde 13 olacak. Yağ oranı yüzde 8’i, tuz oranı yüzde 3’ü aşamayacak.
Sucuk ve pastırmaya nişasta ve soya konulamayacak
Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu gibi azot kaynakları, nişasta ve nişasta içeren maddeler ile soya ve soya ürünleri kullanılamayacak.
Baharattan kaynaklanan nişasta ve bitkisel protein miktarının toplamı yüzde 1’i geçemeyecek.
Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambonda da protein tozu, nişasta ve soya gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.
Kavurma ve kıyma kavurmaya hiçbir gıda katkı maddesi eklenemeyecek.
Tütsüleme ve et aromasına sınırlama
Sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme yapılamayacak.
Sucuk, pastırma, kurutulmuş jambon, kavurma, kıyma kavurma, yaprak döner ve yaprak kanatlı dönerinde diyet lifi kullanılamayacak.
Et aroması veren aroma vericilerin de tebliğ kapsamındaki ürünlere eklenmesine izin verilmeyecek.
Etiketlerde “%100” dönemi sona eriyor
Yeni düzenlemenin tüketicileri doğrudan ilgilendiren önemli bölümlerinden biri de ürün etiketleri oldu.
Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinde ürün adı hayvan türüyle birlikte yazılacak.
Ürünlerin marka ve etiketlerinde “%100”, “%100 Dana eti” veya “%100 Göğüs eti” gibi ifadeler ve logolar kullanılamayacak.
Ürün adları aynı renk, yazı karakteri ve puntoda bir bütün olarak gösterilecek.
Dönerin türü etikette açıkça yazacak
Döner etiketlerinde ürünün türüne göre “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri bulunacak.
Kanatlı dönerlerinde ise “yaprak” veya “yaprak-kıyma” ifadeleri ürün adıyla aynı renk ve yazı karakteriyle yazılacak.
Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılması halinde etikette “Baş eti içerir” uyarısı bulunacak.
Tavuk ürünlerine 72 derece uyarısı
Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının etiketlerinde;
“Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır”
uyarısına yer verilecek.
Dondurulmuş çiğ et, kıyma ve hazırlanmış et karışımlarının etiketlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı bulunacak.
Etiketleme kuralları yalnızca ambalajlarla sınırlı olmayacak. Satış reyonları, reklam panoları, market katalogları, gazete ilanları ve internet reklamlarında yapılan ürün tanıtımları da aynı kurallara tabi olacak.
İşletmelere 31 Mart 2027’ye kadar süre
Yeni tebliğle 2019 yılında yayımlanan eski “Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği” yürürlükten kaldırıldı.
Tebliğin yayımlanmasından önce faaliyet gösteren gıda işletmeleri, yeni kurallara 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum sağlayacak.
Bu tarihten önce piyasaya sunulmuş ürünler ise raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek.
