Abdestte çıplak ayak üzerine mesh edilip edilemeyeceği konusu, İslam hukukunda (fıkıh) delilleriyle netleşmiş meselelerden biridir.
Din İşleri Yüksek Kurulu verileri ve fıkhi araştırmalar ışığında bu konunun ayrıntılarını paylaşıyoruz.
Kur’an-ı Kerîm’de Ayakların Yıkanması Emrediliyor
Kur’an-ı Kerîm’de abdestle ilgili hüküm Maide Suresi’nin 6. ayetinde açıkça belirtilmektedir. Ayette, namaza kalkıldığında yüzün, dirseklere kadar kolların ve başın mesh edilmesinin ardından ayakların da topuklarla birlikte yıkanması emredilmektedir.
Ehl-i sünnet mezheplerinin tamamı, bu ayette geçen emrin ayakların yıkanmasını farz kıldığı konusunda görüş birliği içerisindedir.
Mezhepler Arasında Görüş Birliği Var
İslam âlimleri, ayetin lafzı ve uygulamaya dair rivayetler çerçevesinde, abdestte ayakların yıkanmasının farz olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Bu konuda Ehl-i sünnet mezhepleri arasında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Hz. Peygamber’in Uygulaması Açık Delil
Hz. Peygamber (s.a.s.) ve sahabenin abdest alırken ayaklarını yıkadığına dair rivayetler, tevatüre yakın bir şekilde hadis kaynaklarında yer almaktadır. Bu rivayetler, ayakların mesh edilmesinin değil, yıkanmasının farz olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
“Topukları ateşte yanacakların vay hâline!”
Hz. Peygamber’in, abdest alırken ayaklarını tam yıkamayıp topuklarına su değmeyen kişileri uyardığı ve bu ifadeyi kullandığı rivayet edilmektedir.
Kuru Yer Kalan Abdesti Yeniden Alması İstendi
Bir başka rivayette ise ayağında kuru yer kalan bir kişinin Hz. Peygamber’in yanına geldiği, bunun üzerine kendisine “Dön de abdestini tam al” buyurulduğu aktarılmaktadır. Bu rivayetler, ayakların yıkanmasının farz olduğuna güçlü delil teşkil etmektedir.
Çıplak Ayak Üzerine Mesh Neden Caiz Değil?
Kur’an ayeti, sahih hadisler ve sahabe uygulamaları birlikte değerlendirildiğinde, abdestte çıplak ayak üzerine mesh etmenin caiz olmadığı açıkça ortaya çıkmaktadır. Mesh uygulamasının, ayakların yıkanması farzını ortadan kaldırmadığı vurgulanmaktadır.
Mest ve Benzeri Durumlar Ayrı Değerlendiriliyor
Kurul açıklamasında, ayakların çıplak olması hâli ile mest ve benzeri durumların aynı hükümde değerlendirilmediği, çıplak ayak söz konusu olduğunda yıkamanın farz olduğu ifade edilmektedir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’ndan Son Nokta
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 12.07.2017 tarihli kararında, abdestte çıplak ayak üzerine mesh etmenin caiz olmadığı açık bir şekilde belirtilmiş; ayakların topuklarla birlikte yıkanmasının farz olduğu bir kez daha vurgulanmıştır.
Abdestte Ayakların Yıkanmasının Farziyeti
-
Kur’an-ı Kerim’in Emri (Maide Suresi 6. Ayet): Ayet-i kerimede geçen "ayaklarınızı yıkayın" ifadesi, Ehl-i Sünnet alimlerinin büyük çoğunluğu tarafından "yıkama" (gasl) emri olarak kabul edilir. Ayetteki kıraat farklılıkları (cer ve nasb) olsa da, Peygamberimizin (s.a.s.) uygulaması bu ayetin ayakları yıkama şeklinde anlaşılması gerektiğini mühürlemiştir.
-
Sünnetin Uygulaması (Fiili Sünnet): Hz. Peygamber’in (s.a.s.) abdest alışını tarif eden yüzlerce rivayetin hiçbirinde, mest veya benzeri bir engelleyici olmadan çıplak ayak üzerine sadece mesh ettiği görülmemiştir. O, her zaman ayaklarını topuklarla birlikte yıkamıştır.
-
Topuklar Konusundaki Uyarı: Allah Resulü, abdest alırken ayaklarının bazı kısımlarını kuru bırakanları gördüğünde "Ateşte yanacak topukların vay haline!" buyurarak, yıkama işleminin tam yapılması ve hiçbir kuru yer kalmaması gerektiğini sert bir dille ihtar etmiştir.
-
İcma (Alimlerin Söz Birliği): Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinin tamamı, abdestte ayakları yıkamanın farz olduğu; çıplak ayak üzerine mesh etmenin ise yeterli olmadığı konusunda görüş birliği (icma) içindedirler.
Mesh Hakkında Fıkıh
-
Meshin İstisnası (Mest Kullanımı): İslam hukukuna göre sadece belli şartları taşıyan mestler (veya kalın çoraplar) üzerine mesh edilebilir. Bu, abdest alıp mest giyen kişiye tanınan bir kolaylıktır. Ancak çıplak deri üzerine mesh, yıkama yerine geçmez.
-
Kıraat Farklılıkları: Maide 6. ayetteki "ayaklarınız" kelimesinin harekesiyle ilgili teknik tartışmalarda, "mesh" anlamına yakın okunuşun, ayakların yıkanırken suyun deri üzerinden geçirilmesi (hafif yıkama) veya mestler üzerine mesh edilmesi durumuna işaret ettiği kabul edilir.
-
Şia Mezhebinin Yaklaşımı: Ehl-i Sünnet'in aksine Caferi (Şia) mezhebi, ayetteki mesh ifadesini esas alarak çıplak ayak üzerine mesh etmeyi yeterli görür. Ancak Sünni fıkıh metodolojisi, hadislerin ve Peygamberimizin sürekli uygulamasının ayeti "yıkama" yönünde açıkladığını savunur.
-
Zaruret Hali: Ayaklarda yara, sargı veya suyun değmemesi gereken tıbbi bir durum varsa, o zaman "cebiye" (sargı) üzerine mesh edilir. Bu durum abdestin aslı değil, zaruret gereği ortaya çıkan bir ruhsattır.
İslam hukukunun ana kaynakları ve tarihsel uygulama birliği göstermektedir ki; ayaklarda mest gibi şer'i bir engel veya tıbbi bir zorunluluk yoksa, çıplak ayağın yıkanması farzdır; sadece mesh edilmesiyle abdest geçerli olmaz. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
