Bursa’da 50 yıldır çalı süpürgesi üreten Yüksel Başak, robot süpürgeler ile akıllı temizlik cihazlarının yaygınlaşmasına rağmen aile mesleğini sürdürmeye devam ediyor. Başak, Cumhuriyet Caddesi’ndeki birkaç metrekarelik dükkânında geleneksel yöntemlerle üretim yapıyor.
Tarihi Hanlar ve Çarşılar Bölgesi’nde yaklaşık 80 yıldır faaliyet gösteren aile işletmesinde çocukluğundan beri çalışan Başak, mesleği dedesinden babasına, babasından da kendisine aktarılan bir miras olarak yaşatıyor.
Çalı süpürgesine ilgi her geçen yıl azalıyor
Teknolojik temizlik ürünlerinin günlük yaşamda daha fazla yer bulması, geleneksel çalı süpürgesine yönelik talebi azalttı. Başak, geçmişte yaygın şekilde kullanılan süpürgelerin artık daha sınırlı bir müşteri kitlesine ulaştığını belirtti.
Üretimde kullanılan süpürge otunu yetiştiren çiftçilerin sayısının azalması da mesleği zorlaştıran etkenler arasında yer alıyor. Ham maddeye erişimin güçleşmesi, geleneksel üretimin devamlılığını doğrudan etkiliyor.
“Bursa’da bu işi yapan benden başka kimse kalmadı”
Bursa’da çalı süpürgesi üretimini sürdüren başka bir ustanın kalmadığını ifade eden Yüksel Başak, mesleğin geleceğine ilişkin kaygılarını dile getirdi.
Başak, “Bursa’da bu işi yapan benden başka kimse kalmadı. Benden sonra devam ettirecek kimse yok. Yeni çırak yetişmiyor, bu işe ilgi duyan da kalmadı.” dedi.
Yetişecek çırak bulunamıyor
Geleneksel el sanatlarının sürdürülebilmesi için usta-çırak ilişkisinin önemine dikkat çeken Başak, gençlerin süpürgecilik mesleğine ilgi göstermediğini söyledi. Fiziksel emek isteyen üretim süreci ve azalan satışların yeni ustaların yetişmesini güçleştirdiği belirtildi.
Mesleğin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Başak, “Böyle giderse bu meslek bizimle birlikte tarihe karışacak.” ifadelerini kullandı.
Aile mirasını küçük dükkânında yaşatıyor
Başak, değişen tüketim alışkanlıklarına rağmen Cumhuriyet Caddesi’ndeki aile dükkânında çalı süpürgesi üretimine devam ediyor. Yaklaşık yarım asırlık tecrübesiyle çalışan usta, Bursa’nın geleneksel zanaatlarından birini ayakta tutmaya çalışıyor.
