Günümüzün gerçeği şu: Çoğumuz günün büyük bölümünü oturarak geçiriyoruz. Ofiste masa başında, evde koltukta, bazen de ekran karşısında… Uzun süredir “oturmak zararlı” deniyor ama bilim insanları bu konuya biraz daha farklı bir yerden bakıyor. Meğer mesele sadece ne kadar oturduğumuz değil, otururken ne yaptığımızmış.
Aynı Süre, Aynı Koltuk… Ama Beyin İçin Bambaşka Sonuçlar
Düşünün: İki kişi yan yana oturuyor.
Biri kitap okuyor, zihni sürekli çalışıyor.
Diğeri televizyona bakıyor, görüntüler akıp gidiyor.
Dışarıdan bakınca ikisi de aynı şekilde oturuyor. Ama beynin yaşadığı durum tamamen farklı.
Avustralya’daki Queensland Üniversitesi öncülüğünde yapılan ve 85 farklı bilimsel çalışmayı inceleyen geniş kapsamlı bir araştırma da tam olarak bunu söylüyor. Journal of Alzheimer’s Disease’te yayımlanan bu derleme, oturarak yapılan aktiviteleri ikiye ayırıyor:
- Zihni çalıştıranlar
- Zihni pasifleştirenler
Sonuç oldukça net.
Zihni Meşgul Eden Oturma Şekilleri Beyni Koruyor
Araştırmalara göre şu aktiviteler, oturarak yapılsa bile beyin için olumlu etki yaratıyor:
- Kitap okumak
- Bilgisayar kullanmak
- Oyun oynamak
- Bulmaca çözmek
- Planlama, yazma, araştırma yapmak
Bu tür aktiviteler sırasında:
- Hafıza daha aktif çalışıyor
- Dikkat ve karar verme becerileri güçleniyor
- Zihinsel esneklik korunuyor
Yani sandalyede oturuyor olmanız otomatik olarak “zararlı” anlamına gelmiyor. Zihniniz çalışıyorsa, beyin boşta kalmıyor.
Asıl Tehlike: Pasif Ekran Karşısında Oturmak
Araştırmalarda en olumsuz tablo ise uzun süre televizyon izleyenlerde görülüyor. Pasif ekran süresi;
- Zihinsel performans düşüşü
- Unutkanlık
- Demans (bunama) riskinde artış
ile daha sık ilişkilendiriliyor.
Buradaki temel sorun şu: Televizyon izlerken beyin neredeyse “uyku moduna” geçiyor. Düşünme, sorgulama, hatırlama gibi süreçler devre dışı kalıyor.
Bilime Göre “Doğru Oturma” Sadece Duruşla İlgili Değil
Elbette sırtın dik olması, belin desteklenmesi önemli. Ama bilim insanları şunu açıkça söylüyor:
Doğru oturma sadece bedenle değil, zihinle de ilgili.
- Uzun süre oturacaksanız, zihninizi aktif tutacak işler seçin
- Ekran karşısında saatlerce pasif kalmaktan kaçının
- Oturma sürelerini kısa molalarla bölün
- Ara ara kalkıp hareket edin
