Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) son dönemde bazı portföy yönetim şirketleriyle ilgili alınan tedbirler, katılımcıların aklına “Birikimlerim risk altında mı?” sorusunu getirdi. Sektörün deneyimli isimlerinden Atilla Benli, BES’te fonların nasıl korunduğuna ve olası risklere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Benli’nin açıklamalarına göre BES’te fonun yönetilmesi ile katılımcıların birikimlerinin saklanması aynı kurumun kontrolünde yürüyen tek bir süreç değil. Sistemde farklı kurumların görev aldığı çok katmanlı bir yapı bulunuyor.
BES Fonları Nasıl Korunuyor?
BES’te katılımcıların parası, emeklilik şirketinin kendi mal varlığından ayrı şekilde değerlendiriliyor. Sistemde Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Takasbank, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ve Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) gibi farklı kurumlar çeşitli denetim ve gözetim görevleri üstleniyor.
Bu nedenle bir portföy yönetim şirketiyle ilgili sorun yaşanması, doğrudan BES katılımcılarının fonlarının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Yönetim tarafında değişiklik yapılması durumunda fonların başka bir portföy yönetim şirketine devredilmesi mümkün olabiliyor.
BES’te Hiç Risk Yok Mu?
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Sistemin denetimli olması, yatırımların hiçbir zaman değer kaybetmeyeceği anlamına gelmiyor.
BES fonlarının değeri, yatırım yapılan araçlara göre değişebiliyor. Örneğin hisse senedi ağırlıklı fonlar borsadaki hareketlerden, altın fonları altın fiyatlarından, borçlanma araçlarına yatırım yapan fonlar ise faiz ve piyasa koşullarından etkilenebiliyor.
EGM'nin güncel fon gruplarında hisse senedi, kıymetli madenler, borçlanma araçları, mevduat ve farklı yatırım araçlarına odaklanan çok sayıda fon bulunuyor.
Dolayısıyla “BES’te risk var mı?” sorusunun cevabı yatırım yapılan fona göre değişiyor.Buradaki risk, şirketin iflas etmesiyle oluşabilecek bir riskten ziyade yatırım araçlarının piyasa değerindeki dalgalanmalarla da ilgili.
Sadece Birikimin Ne Kadar Olduğuna Bakmayın
Uzmanların dikkat çektiği noktalardan biri de BES fonu seçerken yalnızca hesabın güncel değerine bakılmaması.
Fonun hangi araçlara yatırım yaptığı, geçmiş performansı, risk seviyesi, kesintileri ve fonu yöneten kuruluş gibi ayrıntılar da önem taşıyor. Çünkü aynı dönemde farklı fonların getirileri birbirinden oldukça farklı olabilir.
Bu nedenle BES hesabını takip edenlerin zaman zaman fon dağılımını ve sözleşmelerindeki şartları kontrol etmesi faydalı olabilir.
BES’te Asıl Bilinmesi Gereken Ayrım
Özetle, BES'te fon yönetimi ile fon varlıklarının korunması birbirinden farklı mekanizmalara dayanıyor. Bir fonun yönetiminde değişiklik yaşanması, tek başına katılımcının birikiminin yok olduğu anlamına gelmiyor.
Ancak bu durum BES yatırımlarının piyasa riskinden tamamen uzak olduğu anlamına da gelmiyor. Birikimin değerinin düşüp yükselmesi, seçilen fonun yatırım yaptığı varlıkların performansına bağlı olarak devam ediyor.
