Anayasa Mahkemesinden vergi iadelerini yakından ilgilendiren önemli bir karar geldi. İşten ayrılırken aldığı tazminattan kesilen gelir vergisini mahkeme kararıyla geri alan ancak faiz konusunda hukuki süreç yaşayan Emine Oya Yüksel'in bireysel başvurusu sonuçlandı.
AYM, paranın yalnızca ana para üzerinden iade edilmesinin, kişinin uğradığı ekonomik kaybı gidermek için yeterli olmayabileceğine dikkat çekerek mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
169 Bin Liralık Vergi Kesintisi Mahkemeye Taşındı
Karara konu olay, Emine Oya Yüksel'in özel bir şirketteki iş sözleşmesinin karşılıklı anlaşmayla sona ermesiyle başladı.
İkale sözleşmesi kapsamında Yüksel'e 474 bin 911 lira 66 kuruş iş sonu tazminatı ödendi. Ancak bu tutar üzerinden 169 bin 823 lira 66 kuruş gelir vergisi kesildi.
Vergi kesintisinin hukuka aykırı olduğunu savunan Yüksel, 28 Haziran 2018 tarihinde vergi dairesine başvurdu. Başvurusundan sonuç alamayınca konuyu yargıya taşıdı.
İstanbul 8. Vergi Mahkemesi, söz konusu ödemenin olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre gelir vergisine tabi olmadığına hükmederek davayı kabul etti.
Vergi İade Edildi, Faiz İçin Hukuk Mücadelesi Başladı
Mahkeme kararının ardından Yüksel'e 166 bin 219 lira 8 kuruş gelir vergisi iadesi yapıldı.
Ancak Yüksel, kesintinin yapıldığı tarihten paranın geri ödendiği tarihe kadar geçen süre için de faiz talebinde bulundu.
Faiz talebi nedeniyle açılan davada İstanbul 9. Vergi Mahkemesi başvurucuyu haklı buldu. Bu karar doğrultusunda kendisine 121 bin 524 lira 60 kuruş faiz ödemesi yapıldı.
Buna karşılık vergi idaresinin istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi, faiz ödenmesine ilişkin kararı kaldırarak davayı reddetti.
Yüksel de faiz talebinin reddedilmesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu.
AYM: Paranın Değer Kaybı Göz Ardı Edilemez
Dosyayı inceleyen Anayasa Mahkemesi, hukuka aykırı şekilde tahsil edilen verginin sonradan iade edilmesinin tek başına yeterli olmayabileceğini vurguladı.
Yüksek Mahkeme, kişinin parasından uzun süre yararlanamaması nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kaybın da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Özellikle enflasyon nedeniyle paranın satın alma gücünün azalmasına dikkat çeken AYM, vergi alacağının değer kaybı gözetilmeksizin iade edilmesini başvurucu açısından orantısız bir müdahale olarak değerlendirdi.
Mahkeme, Anayasa'nın 35. maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle hükmetti.
Yeniden Yargılama Yapılacak
Anayasa Mahkemesi, hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.
Bu kapsamda kararın İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesine iletilmek üzere İstanbul 9. Vergi Mahkemesine gönderilmesine hükmedildi.
Ayrıca başvurucuya 487 lira 60 kuruş harç ve 40 bin lira vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40 bin 487 lira 60 kuruş yargılama gideri ödenmesine karar verildi.
AYM, vergi iadesi nedeniyle ödenmesi gereken faizin nihai tutarını ise belirlemedi.
Vergi İadesi Bekleyenleri de İlgilendiriyor
Karar, haksız veya fazla tahsil edilen vergilerin iadesinde yaşanan değer kaybının nasıl karşılanacağına ilişkin önemli bir hukuki değerlendirme içeriyor.
Buna göre, verginin sonradan geri ödenmesi mükellefin yaşadığı bütün ekonomik kayıpların giderildiği anlamına gelmiyor. Paranın kamu idaresinde kaldığı süre boyunca uğradığı değer kaybı da mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilebiliyor.
Bununla birlikte AYM'nin kararı, her vergi iadesinde otomatik olarak aynı oranda faiz ödeneceği anlamına gelmiyor. Faiz taleplerinin ilgili mevzuat ve somut olayın koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.
