Hava kalitesi teknolojileri alanında uzman İsviçre merkezli IQAir şirketi, 143 ülke ve 9 bin 446 şehirdeki istasyonlardan elde edilen PM2,5 verilerini analiz ederek 2025 yılı raporunu paylaştı. Raporda, küresel bazda kentlerin yalnızca yüzde 14’ünün Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standartlarına uyduğu, Türkiye’deki kirlilik oranlarının ise bir önceki yıla göre ciddi artış gösterdiği kaydedildi.
Türkiye'nin 2024 raporunda 15.3 olarak ölçülen yıllık PM2.5 ortalaması, 2025 verilerinde 19.2’ye yükseldi. Bu değişim, Türkiye'yi dünyadaki en kirli ülkeler sıralamasında 67. basamaktan 39. sıraya taşıyarak kirlilik tablosundaki yerini kötüleştirdi.
Avrupa'nın en kirli noktası Iğdır oldu
Avrupa kıtası genelinde yapılan değerlendirmede Türkiye; Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya ve Sırbistan’ın ardından en kirli hava kalitesine sahip dördüncü ülke olarak kayıtlara geçti. Kıtanın en kirli yerleşim yerleri listesinde ise Türkiye'den Iğdır, 64.4 PM2.5 değeriyle ilk sırada yer aldı.
Listeye göre Buca ikinci, Gödekli dördüncü, Konya altıncı ve Düzce sekizinci sırada bulunuyor. Bu verilerle Avrupa’nın hava kirliliği en yüksek 10 noktasının yarısı Türkiye'den listeye dahil edilmiş oldu. Başkent Ankara ise dünya genelindeki başkentler sıralamasında 80. sırada yer aldı.
Dünyanın en temiz ve en kirli uçları
Küresel ölçekte Pakistan 67,3 μg/m³ değeriyle dünyanın en kirli ülkesi seçilirken, onu Bangladeş ve Tacikistan izledi. Hindistan'ın Loni kenti ise DSÖ kılavuz değerlerinin 22 katını aşarak dünyanın en kirli şehri unvanını aldı.
Dünyanın en temiz havasına sahip şehri ise yıllık ortalama 1,0 PM2,5 konsantrasyonu ile Güney Afrika’nın Nieuwoudtville kenti oldu. İzlanda, Estonya ve Avustralya gibi ülkeler de DSÖ'nün yıllık hava kalitesi hedeflerini karşılayan nadir bölgeler arasında yer aldı.
Greenpeace'ten kömür ve fosil yakıt uyarısı
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, raporun Türkiye için endişe verici bir tablo çizdiğini belirtti. Alpay, temiz hava mücadelesinde zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurgulayarak hava kalitesi ölçümlerinin yetersizliğine dikkat çekti.
Fosil yakıt kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını ifade eden Alpay, sadece Afşin-Elbistan’daki termik santrallerin 17 bin erken ölüme neden olduğunu hatırlattı. Alpay, kirlilikle mücadele için kömür odaklı enerji üretiminin kademeli olarak sonlandırılması çağrısında bulundu.
