Bilim insanları akıllı telefonları adeta taşınabilir bir radyasyon ölçüm cihazına dönüştürdü. Japonya’daki Hiroşima Üniversitesi’nde geliştirilen yeni sistem sayesinde, özel bir film ve telefon kamerası kullanılarak radyasyon dozu ölçülebiliyor. Üstelik sistemin maliyetinin 70 doların altında olduğu belirtiliyor.
Bu teknoloji özellikle nükleer kazalar, radyasyon sızıntıları veya büyük afetler sonrasında hızlı müdahale için umut verici görülüyor.
Radyasyon Dozu Neden Bu Kadar Önemli?
Bir radyasyon kazasında en kritik konu, kişinin ne kadar radyasyona maruz kaldığının hızlı ve doğru şekilde belirlenmesidir. Çünkü alınan doz, uygulanacak tedaviyi doğrudan etkiliyor.
Uzmanlara göre tüm vücudun yaklaşık 4 Gray (Gy) seviyesinde radyasyona maruz kalması durumunda, tedavi edilmezse hayati risk ciddi şekilde artıyor. Gray birimi, insan dokusunun emdiği radyasyon enerjisini ifade ediyor.
Bu nedenle doğru ölçüm, zamanla yarışılan durumlarda hayat kurtarıcı olabiliyor.
Sistem Nasıl Çalışıyor?
Geliştirilen yöntemin merkezinde “EBT4” adı verilen özel bir film bulunuyor. Bu film radyasyona maruz kaldığında renk değiştiriyor. Yani aslında ilk tepkiyi gözle görmek mümkün.
Ancak asıl önemli olan, bu renk değişiminin sayısal olarak analiz edilmesi. İşte burada akıllı telefon devreye giriyor.
Sistem şu şekilde çalışıyor:
-
Film radyasyona maruz kalıyor.
-
Renk değişen film katlanabilir küçük bir tarayıcıya yerleştiriliyor.
-
Akıllı telefon kamerasıyla görüntüsü çekiliyor.
-
Mobil uygulama, renk tonunu analiz ederek dozu hesaplıyor.
Bu yöntemle 10 Gy seviyesine kadar ölçüm yapılabildiği belirtiliyor.
Telefonu Taşınabilir Dozimetreye Çeviriyor
Normalde radyasyon ölçüm cihazları pahalı ve özel ekipmanlar gerektiriyor. Ayrıca laboratuvar analizleri zaman alabiliyor. Afet anlarında altyapı zarar gördüğünde bu cihazlara ulaşmak zorlaşabiliyor.
Yeni sistem ise basit, taşınabilir ve düşük maliyetli. Hem Android hem de iPhone cihazlarla test edilmiş olması, belirli bir markaya bağımlı olmadığını gösteriyor.
Masaüstü tarayıcılarla daha yüksek hassasiyet elde edilebiliyor olsa da araştırma ekibi özellikle saha kullanımını hedefliyor. Yani elektrik, laboratuvar veya gelişmiş altyapı olmadan da çalışabilecek bir çözüm amaçlanıyor.
Afet Senaryolarında Kritik Rol Oynayabilir
Uzmanlara göre büyük bir nükleer kaza ya da radyolojik sızıntı durumunda ilk saatler çok önemli. Gönüllüler veya sağlık ekipleri olay yerinde hızlı ölçüm yapabilirse, hangi kişilerin acil tedaviye ihtiyaç duyduğu daha net belirlenebilir.
Sistemin basit olması, eğitimi olmayan kişilerin bile temel ölçüm yapabilmesine olanak sağlayabilir. Bu da özellikle geniş çaplı afetlerde büyük avantaj sağlayabilir.
Hâlâ Test Sürecinde
Araştırma ekibi şu an sistemin farklı çevre koşullarında nasıl performans gösterdiğini inceliyor.
Özellikle:
-
Sıcaklık
-
Nem
-
Işık koşulları
gibi faktörlerin ölçüm doğruluğunu nasıl etkilediği test ediliyor. Çünkü saha ortamında ideal laboratuvar şartları bulunmuyor.
Cep Telefonları Yeni Bir Güvenlik Aracı Olabilir
Akıllı telefonlar bugüne kadar iletişim, fotoğraf ve internet için kullanılıyordu. Ancak bu tür yeniliklerle birlikte acil durum teknolojilerinin de bir parçası haline geliyor.
Eğer sistem yaygınlaşır ve standart hale gelirse, gelecekte afet çantalarının içinde bir akıllı telefon ve özel radyasyon filmi görmek şaşırtıcı olmayabilir.
