Abdest sırasında okunacak dualar, özellikle ilmihal kitaplarında ve bazı dini kaynaklarda sıkça yer alıyor.
Bu durum, birçok kişinin “Abdest alırken belirli duaları okumak şart mı?” sorusunu sormasına neden oluyor.
Konuya ilişkin açıklama ise sahih rivâyetler ve ilmî kaynaklar çerçevesinde Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yapılmış durumda.
Abdest Sırasında Okunan Dualar Farz mı?
Bazı kaynaklarda, abdest alırken her organ yıkanırken ayrı ayrı duaların okunması tavsiye edilmektedir.
Nitekim bu dualar, Nevevî’nin el-Ezkâr adlı eserinde de yer almaktadır.
Ancak bu rivâyetler, uygulamanın zorunlu olduğu anlamına gelmemektedir.
Sahih Rivâyetler Ne Diyor?
Sahih hadislere göre Hz. Peygamber’in (s.a.s.), abdest alırken her uzuv için özel bir dua okuduğuna dair güvenilir bir rivâyet bulunmamaktadır.
Bu nedenle abdest esnasında belirli duaları okumanın farz ya da vacip olmadığı açıkça ifade edilmektedir.
Bu dualar güzel anlamlar içerse de, okunmaları bir zorunluluk değildir. Bununla birlikte, kişinin içinden geldiği şekilde dua etmesinde veya bu duaları okumasında da herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
Abdest Sonunda Okunması Tavsiye Edilen Dua
Sahih rivâyetlerde, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) abdestin bitiminde okunmasını tavsiye ettiği özel bir dua yer almaktadır. Bu duayı okuyan kimse için büyük bir müjde verilmiştir.
أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِى مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِى مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ
“Ben, Allah’tan başka ilah olmadığına, O'nun tek olup ortağı bulunmadığına şahitlik ederim. Yine şahitlik ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir. Allah’ım! Beni tövbe edenlerden ve temizlenenlerden eyle.”
Bu duayı okuyan kimse için cennetin sekiz kapısının açılacağı ve dilediği kapıdan girmesine izin verileceği müjdelenmiştir. (Tirmizî, Tahâret, 41 [55])
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun Değerlendirmesi
-
Şart Değildir: Abdest alırken her organ yıkanırken okunan özel duaların (uzuv duaları) okunması abdestin geçerliliği için bir şart değildir.
-
Hz. Peygamber'in Uygulaması: Sahih rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.s.), abdest esnasında her organ için ayrı bir dua okumamıştır.
-
Hükmü: Bu dualar güzel anlamlar taşıdığı için okunmasında bir sakınca yoktur; ancak sünnet veya farz olarak görülmemelidir.
-
Abdest Sonrası Dua: Hz. Peygamber, abdest bittikten sonra Kelime-i Şehadet getirmeyi ve "Allah’ım! Beni tövbe edenlerden ve temizlenenlerden eyle" duasını okumayı tavsiye etmiştir.
-
Müjde: Abdestten sonra bu duayı okuyan kimseye cennetin sekiz kapısının açılacağı ve dilediğinden girebileceği müjdelenmiştir.
Abdest Duaları Fıkhı
Konuyla ilgili fıkhi kaynakları ve hadis literatürünü incelediğimde şu önemli detaylara ulaşmaktayım:
-
Besmele ile Başlamak: Çoğu İslam alimine göre abdestin başında "Besmele" çekmek sünnettir (Hanbelilere göre vaciptir). Bu, abdestin manevi hazırlığının ilk adımıdır.
-
Uzuv Dualarının Kaynağı: Yaygın olarak bilinen "Elimi yıkarken şu dua, yüzümü yıkarken bu dua" şeklindeki dualar, genellikle Gazali'nin İhya'sı gibi ahlak ve zühd kitaplarında yer alır. Hadis alimleri bu duaların Hz. Peygamber’e ulaşan "sahih" bir dayanağı olmadığını, ancak salih kulların tecrübe ettiği güzel niyazlar olduğunu belirtirler.
-
Zikir ve Tefekkür: Abdest alırken konuşmamak ve dünya kelamı yerine Allah'ı zikretmek veya günahların döküldüğünü düşünerek tefekkür etmek müstehap (hoş karşılanan) bir davranıştır.
-
Kadir Suresi: Bazı rivayetlerde abdestten sonra bir, iki veya üç defa Kadir Suresi'ni okumanın faziletine dair bilgiler yer alır. Bu da alimler tarafından teşvik edilen zikirler arasındadır.
-
Misvak Kullanımı: Abdestin başında misvak kullanmak veya dişleri fırçalamak, ağız temizliği duası yerine geçen ve Peygamberimizin çok önem verdiği fiziksel bir "amelî dua" niteliğindedir.
-
Abdest alırken Amentü duasının okunması da tavsiye edilmektedir.
Abdest alırken asıl olan niyet ve organların usulüne uygun yıkanmasıdır. Dil ile yapılan dualar abdesti süsler ancak noksanlığı abdestin sıhhatine (geçerliliğine) engel teşkil etmez.
Abdest Alırken Tavsiye Edilen Dualar
İşte abdest uzuvları yıkanırken okunması tavsiye edilen o dualar ve anlamları:
1. Abdestin Başında (Elleri Yıkarken)
Dua: Bismillâhil-azîmi vel-hamdü lillâhi alâ dînil-İslâm.
Anlamı: Yüce Allah’ın adıyla başlarım. İslam dini üzere olduğumuz için Allah’a hamdolsun.
2. Ağza Su Verirken (Mazmazada)
Dua: Allâhümmeeskınî min havzı nebiyyike kâ'sen lâ ezmeü ba'dehü ebedâ.
Anlamı: Allah’ım, beni Peygamberinin havzından öyle bir kadeh ile sulaki, ondan sonra asla susamayayım.
3. Burna Su Verirken (İstinşakta)
Dua: Allâhümme erihnî râyihatel cenneti verzuknî min neîmihâ. Ve lâ türihnî râyihaten-nâr.
Anlamı: Allah’ım, bana cennetin kokusunu koklat ve beni onun nimetleriyle rızıklandır. Cehennem kokusunu koklatma.
4. Yüzü Yıkarken
Dua: Allâhümme beyyid vechî bi nûrike yevme tebyaddü vücûhün ve tesveddü vücûh.
Anlamı: Allah’ım, bazı yüzlerin ağarıp bazı yüzlerin kararacağı günde (kıyamette) benim yüzümü nurunla beyazlat.
5. Sağ Kolu Yıkarken
Dua: Allâhümme a'tınî kitâbî bi yemînî ve hâsibnî hisâben yesîrâ.
Anlamı: Allah’ım, kitabımı (amel defterimi) sağ elime ver ve hesabımı kolaylaştır.
6. Sol Kolu Yıkarken
Dua: Allâhümme lâ tu'tınî kitâbî bi şimâlî ve lâ min verâi zahrî ve lâ tühâsibnî hisâben şedîdâ.
Anlamı: Allah’ım, kitabımı solumdan ve arkamdan verme; beni zorlu bir hesaba çekme.
7. Başı Meshederken
Dua: Allâhümme gaşşinî bi rahmetike ve enzil aleyye min berakâtik.
Anlamı: Allah’ım, beni rahmetinle kuşat ve üzerimize bereketlerini indir.
8. Kulakları Meshederken
Dua: Allâhümme'calnî minellezîne yestemi'ûnel-kavle fe yettebi'ûne ahseneh.
Anlamı: Allah’ım, beni sözü işitip de onun en güzeline uyanlardan eyle.
9. Boynu Meshederken
Dua: Allâhümme a'tık rakabetî minen-nâr.
Anlamı: Allah’ım, boynumu cehennem ateşinden azat eyle.
10. Ayakları Yıkarken
Dua: Allâhümme sebbit kademeyye ales-sırâtı yevme tezillü fîhil-akdâm.
Anlamı: Allah’ım, ayakların kayacağı günde ayaklarımı sırat köprüsü üzerinde sabit kıl.
Önemli Notlar
-
Zorunluluk: Bu duaları okumak abdestin farzı veya vacibi değildir. Bilmiyorsanız veya okumazsanız abdestiniz yine geçerli olur.
-
Kolaylık: Eğer bu duaları ezberlemek zor gelirse, her uzvu yıkarken sadece "Kelime-i Şehadet" getirmek veya "Ya Rabbi beni affet" gibi içten gelen kısa dualar etmek de çok faziletlidir.
Abdeste Başlarken (Niyet)
Niyet kalpten yapılır, dil ile söylemek şart değildir. Söylenirse:
نَوَيْتُ الْوُضُوءَ لِرَفْعِ الْحَدَثِ
Anlamı:
“Hadesten temizlenmek için abdest almaya niyet ettim.”
Elleri Yıkarken
اَللّٰهُمَّ أَعْطِنِي كِتَابِي بِيَمِينِي وَحَاسِبْنِي حِسَابًا يَسِيرًا
Anlamı:
“Allah’ım! Amel defterimi sağımdan ver ve beni kolay bir hesaba çek.”
Ağza Su Alırken (Mazmaza)
اَللّٰهُمَّ أَعِنِّي عَلَى ذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ
Anlamı:
“Allah’ım! Seni anmakta, sana şükretmekte ve sana güzelce kulluk etmekte bana yardım et.”
Burna Su Alırken (İstinşak)
اَللّٰهُمَّ أَرِحْنِي رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَلَا تُرِحْنِي رَائِحَةَ النَّارِ
Anlamı:
“Allah’ım! Bana cennetin kokusunu duyur, cehennemin kokusunu duyurma.”
Yüzü Yıkarken
اَللّٰهُمَّ بَيِّضْ وَجْهِي يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ
Anlamı:
“Allah’ım! Yüzlerin ağardığı günde benim yüzümü ak eyle.”
Kolları Dirseklerle Yıkarken (Önce Sağ)
اَللّٰهُمَّ أَعْطِنِي كِتَابِي بِيَمِينِي
Anlamı:
“Allah’ım! Amel defterimi sağımdan ver.”
Sol kol için:
اَللّٰهُمَّ لَا تُعْطِنِي كِتَابِي بِشِمَالِي
Anlamı:
“Allah’ım! Amel defterimi solumdan verme.”
Başı Mesh Ederken
اَللّٰهُمَّ غَشِّنِي بِرَحْمَتِكَ وَأَنْزِلْ عَلَيَّ مِنْ بَرَكَاتِكَ
Anlamı:
“Allah’ım! Beni rahmetinle kuşat ve üzerime bereketlerini indir.”
Kulakları Mesh Ederken
اَللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ
Anlamı:
“Allah’ım! Sözün en güzeline kulak verip ona uyanlardan eyle.”
Ayakları Yıkarken
اَللّٰهُمَّ ثَبِّتْ قَدَمَيَّ عَلَى الصِّرَاطِ يَوْمَ تَزِلُّ فِيهِ الْأَقْدَامُ
Anlamı:
“Allah’ım! Ayakların kaydığı günde ayaklarımı sırat üzerinde sabit kıl.”
Abdest Bitince Okunan Sahih Dua
Bu dua sahih hadisle sabittir ve okunması sünnettir:
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
اللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ
Anlamı:
“Allah’tan başka ilah olmadığına, O’nun ortağı bulunmadığına ve Muhammed’in O’nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik ederim.
Allah’ım! Beni çokça tevbe edenlerden ve temizlenenlerden eyle.” ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
