Teklifte ağır suçlara uygulanacak cezaların artırılmasının yanı sıra kitap okuma, çevre temizliği, sosyal hizmet, bağımlılık tedavisi ve dijital denetim gibi yeni uygulamalar yer alıyor.
Ağır suçlarda cezalar artırılacak
Düzenlemeye göre, ceza sorumluluğu bulunduğu belirlenen 12-15 yaş grubundaki çocuklara ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine uygulanan 12 ila 15 yıllık ceza, 13 ila 18 yıla çıkarılacak.
Müebbet hapis cezası yerine uygulanan ceza 10 ila 12 yıl olacak. Diğer suçlarda tek bir fiil için verilebilecek cezanın üst sınırı ise 7 yıldan 9 yıla yükselecek.
15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet yerine uygulanan 18 ila 24 yıllık cezanın 19 ila 27 yıla çıkarılması öngörülüyor. Müebbet yerine verilen ceza 15 ila 18 yıl, diğer suçlardaki üst sınır ise 15 yıl olacak.
Hâkime yaş indirimi konusunda yeni yetki
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hâkimin daha geniş değerlendirme yapabilmesi planlanıyor.
Suçun işleniş biçimi, kastın ağırlığı, failin amacı, saiki ve önceki kasıtlı suçları dikkate alınacak. Belirli şartlarda 15-18 yaş grubuna uygulanan yaş indiriminin kaldırılabilmesi öngörülüyor.
Ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş grubundaki çocuklara da olayın özelliklerine göre daha ağır hükümlerin uygulanabilmesi teklif ediliyor.
Tekerrür sınırı 15 yaşa indirilecek
Mevcut mevzuatta 18 yaşından önce işlenen suçlar tekerrüre esas alınmıyor. Teklifle bu yaş sınırının 15’e indirilmesi planlanıyor.
Buna göre 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen ve kesinleşen bir suçun ardından yeniden suç işlenmesi halinde tekerrür hükümleri uygulanabilecek.
Silahını çocuğun erişimine bırakanlara ceza
Ateşli silahını gerekli tedbirleri almadan muhafaza ederek bir çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişiler için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Düzenleme, evde veya araçta bulunan silahların çocukların erişemeyeceği şekilde saklanmasını zorunlu hale getirmeyi amaçlıyor.
Ailelerin sorumluluğu artırılacak
Çocuğun bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere uygulanabilecek cezanın 3 aydan 2 yıla kadar hapis olarak belirlenmesi planlanıyor.
Çocuğun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır biçimde tehlikeye atan anne ve babalara yönelik cezanın ise 1 yıldan 3 yıla çıkarılması öngörülüyor.
Bu yükümlülüklerin ihlali sonucunda çocuğun kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçu işlemesi halinde sorumlulara verilecek ceza artırılabilecek.
18 yaşından küçüklere bıçak satışı yasaklanacak
Teklif, 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin 18 yaşından küçüklere satışını yasaklıyor.
Bu ürünlerin ruhsatlı iş yerleri dışında sergilenmesi ve satışı da mümkün olmayacak. Yasaklar internet ve mesafeli satışlar için de geçerli olacak.
Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin lira, aletlerin sayı veya niteliğinin ağır olması durumunda 10 bin lira idari para cezası uygulanması öngörülüyor.
Sosyal inceleme zorunlu hale gelecek
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu olacak. Çocuğun aile yapısı, eğitimi, sosyal çevresi, bireysel özellikleri ve suça yönelme nedenleri raporla değerlendirilecek.
Sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianamenin savcılığa iade edilebilmesi planlanıyor. 15 yaşını dolduran çocuklarda inceleme yapılmaması halinde bunun gerekçesi açıklanacak.
Çocuklar suç türüne göre ayrılacak
Çocukların ceza infaz kurumlarında yaş ve cinsiyetin yanı sıra işledikleri suçun türüne göre de farklı bölümlerde tutulması öngörülüyor.
Ağır suçlardan hükümlü çocuklarla daha hafif suçlardan kurumda bulunanların aynı bölümlerde kalmasının önlenmesi amaçlanıyor.
İyi halli çocuklar, uzmanların yer aldığı kurulun değerlendirmesiyle çocuk eğitim evlerine alınabilecek.
Ağır suçlarda infaz avantajı kaldırılacak
Mevcut uygulamada çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirdiği bir gün, şartlı salıverilme hesabında iki gün olarak kabul ediliyor.
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile örgüt kurma suçlarında bu avantajın kaldırılması öngörülüyor.
Bu suçlardan hükümlü çocukların cezaevinde geçirdiği bir gün, bir gün olarak hesaplanacak.
Kitap okuma ve çevre temizliği tedbirleri
Ceza sorumluluğu bulunmayan ancak adli sürece giren çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri getirilecek.
Çocuklar 20 saatten 300 saate kadar sosyal hizmetlerde görevlendirilebilecek. Kütüphanelerde çalışma, belirlenen kitapları okuma, park ve sahillerde çevre temizliği ile ağaçlandırma faaliyetlerine katılma gibi uygulamalar hayata geçirilebilecek.
Bağımlılık sorunu bulunan çocukların tedavi ve rehabilitasyon programlarına yönlendirilmesi de teklif kapsamında yer alıyor.
Telefon ve internet kullanımı denetlenebilecek
“Dijital risklerden korunma tedbiri” kapsamında çocuğun kullandığı telefon, bilgisayar ve tablet gibi cihazlar mahkeme kararıyla denetlenebilecek.
Denetim süresi 3 aydan az, 2 yıldan fazla olamayacak. Riskli görülen internet sitelerine, uygulamalara ve dijital platformlara erişim engellenebilecek.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi değişiyor
Teklifle mevzuatta kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesinin kaldırılarak yerine “adli süreçteki çocuk” tanımının getirilmesi öngörülüyor.
Değişiklikle çocuklar hakkında doğrudan suç isnadı çağrışımı oluşturabilecek ifadelerin önüne geçilmesi ve çocuğun üstün yararını esas alan bir terminoloji kullanılması amaçlanıyor.
