Yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı yönlü etkileyerek haksız kazanç sağlandığı iddiasıyla yürütülen soruşturmanın Bursa ayağında 5 şüpheli hakkında işlem başlatıldı. Vergi Denetim Kurulu raporlarında ise bazı firmaların gerçek dışı müstahsil makbuzları düzenlediği, belgelerin bir bölümünün hayatını kaybetmiş kişiler adına hazırlandığı yönünde tespitlere yer verildi.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, yaş sebze ve meyvenin tarladan tüketiciye ulaşana kadar geçtiği süreç incelendi. Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi verileri ile Vergi Denetim Kurulu raporları soruşturma dosyasına dahil edildi.
Yaklaşık 1250 çiftçinin beyanına başvurulduğu soruşturmada, bazı tedarikçi firmaların ürünleri gerçek alış fiyatından daha yüksek bedelle alınmış gibi gösteren müstahsil makbuzları düzenledikleri yönünde tespitler yapıldı.
Raporda, bazı firmaların ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise yüksek gösterdikleri ve tedarik zincirini gereksiz şekilde uzatarak fiyatların yükselmesine neden oldukları değerlendirildi.
Bursa’dan 5 şüpheli soruşturma dosyasında
41 şüpheli yöneticinin bulunduğu soruşturma kapsamında Bursa bağlantılı 5 şüphelinin dosyada yer aldığı belirtildi.
Şüphelilerin Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ilçeleriyle bağlantılı olduğu kaydedildi. Soruşturma listesinde Ahmet D., Sabri B., Casım A., Ayşenur A. ve İsmail S. isimleri yer aldı.
Bursa bağlantılı firmalar arasında Ahmet D.’nin Yıldırım ilçesi Gökdere’deki firması, Sabri B. ve Casım A.’nın Nilüfer’deki faaliyetleri, bir gıda şirketinin İznik’teki adresi ile başka bir gıda şirketinin Osmangazi’deki adresinin bulunduğu belirtildi.
49 hayatını kaybetmiş kişi adına 87 makbuz tespiti
Vergi Denetim Kurulu raporundaki dikkat çeken tespitlerden biri Ahmet D. hakkında hazırlanan bölümde yer aldı.
Rapora göre Ahmet D. tarafından 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi.
Söz konusu belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu belirtildi. Bazı kişilerin ölüm tarihlerinin, adlarına belge düzenlenen tarihlerden yıllar öncesine ait olduğu kaydedildi.
Bu belgelerin gerçek bir ürün teslimine dayanıp dayanmadığının da ayrıca araştırıldığı bildirildi.
“Ürün satmadım, firmayı tanımıyorum” beyanları dosyaya girdi
Raporda, bazı kişilerin kendi adlarına düzenlenen müstahsil makbuzlarından haberdar olmadıklarını beyan ettikleri aktarıldı.
Y. G. isimli kişinin, adına düzenlenen toplam 1 milyon 59 bin 975 liralık müstahsil makbuzuyla ilgili herhangi bir ürün satmadığını, zirai faaliyeti ve üretimi bulunmadığını, ayrıca Ahmet D.’yi tanımadığını söylediği kaydedildi.
Yusuf K.’nin ise adına düzenlenen belgelerden haberdar olmadığını, ürün satmadığını ve Ahmet D.’nin çalışanı olduğunu beyan ettiği belirtildi.
Raporda bazı kişilerin Ahmet D.’nin yanında çalıştıkları ve köylülerden ürün topladıkları yönündeki ifadelerine de yer verildi.
Bir başka kişi adına ise 7 milyon 932 bin 22 lira 25 kuruş tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, bu kişinin belgelerde kendisinin üretmediği bazı ürünlerin adına kayıtlı gösterildiğini söylediği aktarıldı.
Üretim kapasitesi ve banka hareketleri de incelendi
Vergi Denetim Kurulu incelemesinde yalnızca müstahsil makbuzları değil, belgelerde yer alan ürünlerin gerçekten üretilip üretilmediği de araştırıldı.
Üreticilerin beyanları, arazi büyüklükleri, üretim kapasiteleri, ürünlerin hasat dönemleri, kantar ve nakliye belgeleri, Hal Kayıt Sistemi bildirimleri ile banka ve ödeme hareketleri birlikte değerlendirildi.
Raporda bazı müstahsil makbuzlarının gerçek bir ürün teslimine dayanmadığı yönünde tespitlere yer verildi. Bazı kişilerin çiftçilik yapmadığı, firmayı tanımadığı veya şirkete ürün teslim etmediğini beyan ettiği belirtildi.
Bazı belgelerde gösterilen ürün miktarlarının da üreticilerin arazi büyüklükleri ve makul üretim kapasiteleriyle açıklanamadığı kaydedildi.
22 ilde 109 adrese operasyon
Soruşturma kapsamında Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ve 41 şüpheli yönetici hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyonun 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamet adresinde eş zamanlı olarak gerçekleştirildiği bildirildi.
Soruşturmanın “fiyatları etkileme”, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden sürdürüldüğü öğrenildi.
Vergi Denetim Kurulu raporunda, araştırmanın ilk aşamasında riskli olduğu değerlendirilen 207 firma arasından yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla öne çıkan 15 firmanın seçildiği, ikinci aşamada ise 26 firma hakkında tespitler yapıldığı belirtildi.
Şüpheliler hakkındaki işlemler sürerken, delillerin toplanmasının ardından adli sürecin devam edeceği bildirildi.
