Vefa Sultan kimdir, gerçekte kimdir? Son günlerde bir dizi projesiyle yeniden gündeme gelen Vefa Sultan, Osmanlı’nın erken döneminde İstanbul’un ilim ve tasavvuf hayatına yön veren önemli şahsiyetlerden biri olarak biliniyor.
Asıl adı Muslihuddin Mustafa Efendi olan ve “Şeyh Vefa” olarak anılan Vefa Sultan, özellikle Fatih Sultan Mehmed devrinde öne çıkan bir âlim ve mutasavvıf olarak kaynaklarda yer alıyor.
Vefa Sultan’ın gerçek adı ne?
Vefa Sultan’ın gerçek adı Muslihuddin Mustafa Efendi’dir. 15. yüzyılda yaşamış olan Şeyh Vefa, Osmanlı’nın hem ilmî hem de tasavvufî hayatında etkili bir isim olarak kabul edilir.
İsmini taşıyan İstanbul’daki Vefa semti ve Vefa Camii, onun şehir üzerindeki kalıcı etkisinin en somut izleri arasında gösteriliyor.
Eğitim hayatı ve ilmî yönü
Muslihuddin Mustafa’nın öğrenim hayatına, Karamanoğulları’nın yönetimindeki Konya’da başladığı biliniyor. Daha sonra babasıyla birlikte Osmanlı başkenti Edirne’ye giderek eğitimini burada tamamladı.
Kaynaklara göre hem zahirî ilimlerde hem de batınî ilimlerde derin bilgi sahibiydi. Bazı rivayetlerde müctehid seviyesinde bir âlim olarak anıldığı aktarılır.
Tasavvuf anlayışı ve tarikatı
Şeyh Vefa, Zeyniyye tarikatının Vefâiyye kolunun kurucusu olarak bilinir. Bazı kaynaklarda Halvetîlik geleneğiyle ilişkili olduğu da ifade edilir.
Tasavvuf anlayışını ilim, ahlak ve irfan temelleri üzerine inşa eden Vefa Sultan’ın düşünceleri, Osmanlı tasavvuf geleneğinde önemli bir yer edinmiştir. Dönemin birçok âlimi ve devlet adamı üzerinde etkili olduğu kaydedilir.
Fatih Sultan Mehmed ile ilişkisi
Şeyh Vefa’nın, Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul’da önemli görevler üstlendiği belirtilir. Padişahın, onun adına bugün Vefa olarak anılan semtte bir cami ve çifte hamam yaptırdığı biliniyor.
Ayrıca caminin çevresindeki arazinin ve Çorlu kazasına bağlı Kepelim köyünün şeyhe temlik edildiği ifade edilir. Bu durum, Vefa Sultan’ın saray ve devlet erkânı nezdindeki itibarını ortaya koyar.
Devlet erkânı üzerindeki etkisi
Dönemin sadrazamı Karamânî Mehmed Paşa başta olmak üzere birçok üst düzey devlet adamının Muslihuddin Mustafa’ya büyük hürmet gösterdiği aktarılır.
Kaynaklarda, bazı devlet adamlarının kendisinden vefk talep ettiğine dair bilgiler yer alır. Bu yönüyle Vefa Sultan, yalnızca bir mutasavvıf değil; aynı zamanda dönemin kültürel ve ilmî hayatında söz sahibi bir isim olarak öne çıkar.
Vefatı ve mirası
Vefa Sultan, 1491 yılında vefat etti. Cenaze namazına II. Bayezid’in de katıldığı, ardından adına yaptırılan caminin haziresine defnedildiği belirtilir.
Bugün İstanbul’daki Vefa semti ve Vefa Camii, Muslihuddin Mustafa Efendi’nin Osmanlı tarihindeki izlerini günümüze taşıyan en önemli semboller arasında yer alıyor. Yüzyıllar geçmesine rağmen adı anılmaya devam eden Şeyh Vefa, Osmanlı ilim ve tasavvuf geleneğinin unutulmayan isimlerinden biri olarak kabul ediliyor.
