Kolon kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanser türlerinden biri olarak biliniyor. Ancak uzmanlara göre bu hastalık, erken fark edildiğinde hem önlenebiliyor hem de başarıyla tedavi edilebiliyor. Özellikle ailede kolon kanseri öyküsü bulunan kişilerin taramalara daha erken başlaması büyük önem taşıyor.
Memorial Göztepe Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Doç. Dr. Mürşit Dinçer, kolon kanserinin erken teşhisi ve risk faktörleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Polipler Kansere Dönüşmeden Tespit Edilebiliyor
Kolon kanseri genellikle kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan küçük poliplerle başlıyor. Bu polipler ilk başta iyi huylu olabiliyor ancak yıllar içinde kansere dönüşme riski taşıyor.
Uzmanlara göre bu süreç oldukça uzun sürdüğü için düzenli kontroller sayesinde polipler henüz kansere dönüşmeden fark edilip alınabiliyor. Bu da kolon kanserinin erken teşhis edilmesinde büyük bir avantaj sağlıyor.
Kolonoskopi gibi tarama yöntemleri sayesinde doktorlar bağırsakta oluşan polipleri erken dönemde tespit ederek tedavi edebiliyor.
50 Yaş Altındaki Vakalar Artıyor
Son yıllarda kolon kanseri vakalarında dikkat çeken bir artış yaşandığı belirtiliyor. Özellikle 50 yaşın altındaki kişilerde görülen vakaların sayısı giderek yükseliyor.
Uzmanlar bu artışın başlıca nedenleri arasında şu faktörleri gösteriyor:
-
Batı tipi beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşması
-
İşlenmiş ve rafine gıdaların fazla tüketilmesi
-
Lif bakımından fakir beslenme
-
Obezite oranlarının artması
-
Hareketsiz yaşam tarzı
Bunların yanı sıra bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler ve yaşam süresinin uzaması da vaka sayılarındaki artışta etkili olabiliyor.
Ailede Kolon Kanseri Varsa Tarama Daha Erken Başlamalı
Kolon kanseri açısından ortalama risk grubunda bulunan kişilerde taramalara genellikle 45 yaş civarında başlanması öneriliyor.
Ancak ailede kolon kanseri hikayesi varsa durum değişiyor. Uzmanlara göre bu kişilerde taramalara, aile bireyinde hastalığın görüldüğü yaştan yaklaşık 10 yıl önce başlanması gerekiyor.
Örneğin anne veya baba 50 yaşında kolon kanseri tanısı aldıysa, çocuklarının 40 yaşından itibaren düzenli kontroller yaptırması öneriliyor.
Tarama yöntemleri arasında en sık kullanılanlar ise şunlar:
-
Gaitada gizli kan testi
-
Kolonoskopi
-
Bağırsak görüntüleme yöntemleri
Kolonoskopi, kolon kanserinin teşhisinde en güvenilir yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor.
Beslenme Alışkanlıkları Riski Artırabiliyor
Beslenme düzeni de kolon kanseri riskini doğrudan etkileyebiliyor. Uzmanlar özellikle fazla miktarda kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerinin tüketilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş et ürünlerinin sık tüketilmesi risk faktörleri arasında gösteriliyor. Bunun yerine lif açısından zengin gıdaların tercih edilmesi öneriliyor.
Bağırsak sağlığı için önerilen bazı besinler şunlar:
-
Tam tahıllı gıdalar
-
Sebzeler ve özellikle turpgiller
-
Meyveler
-
Baklagiller
-
Fermente süt ürünleri
Bu tür besinler bağırsak hareketlerini düzenlerken sindirim sisteminin daha sağlıklı çalışmasına yardımcı oluyor.
Yaşam Tarzı da Büyük Rol Oynuyor
Kolon kanseri riskini artıran bazı faktörler değiştirilemez olsa da, birçok risk faktörü yaşam tarzı değişiklikleriyle azaltılabiliyor.
Uzmanlar özellikle şu konulara dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor:
-
Düzenli fiziksel aktivite yapmak
-
Sigara ve alkol kullanımını sınırlamak
-
Sağlıklı kilo aralığında kalmak
-
Lif açısından zengin beslenmek
Bu önlemler kolon kanseri riskini azaltmada önemli rol oynuyor.
Erken Tanı Tedavide Büyük Avantaj Sağlıyor
Kolon kanseri erken evrede tespit edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksek oluyor. Erken evrede yapılan cerrahi müdahalelerde kanserli bağırsak bölgesi çıkarılarak hastalık kontrol altına alınabiliyor.
Günümüzde açık ameliyatların yanı sıra laparoskopik ve robotik cerrahi yöntemleri de yaygın şekilde kullanılıyor. Bu yöntemler sayesinde daha küçük kesilerle operasyon yapılabiliyor ve hastaların iyileşme süresi daha kısa olabiliyor.
Uzmanlara göre düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları sayesinde kolon kanseri büyük ölçüde önlenebilir hastalıklar arasında yer alıyor.
