ABD Başkanı Donald Trump’ın, Orta Doğu’daki çatışmaları sonlandırmak amacıyla İran’a 15 maddelik bir çözüm planı ilettiği iddia edildi. ABD ve İsrail merkezli medya kuruluşlarının servis ettiği haberlerde, söz konusu planın Tahran’ın nükleer ve askeri kapasitesine yönelik ağır kısıtlamalar içerdiği belirtildi.
Plandaki en kritik maddeler arasında Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer tesislerinin sökülmesi ve her türlü uranyum zenginleştirme faaliyetine son verilmesi yer alıyor. Ayrıca İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) devretmesi talep ediliyor.
Bölgesel güvenlik ve füze programı şartı
Washington yönetiminin sunduğu teklifte, İran’ın bölgedeki vekil güçlere verdiği desteği kesmesi ve Hürmüz Boğazı’nı uluslararası deniz trafiğine yeniden açması isteniyor. Balistik füze çalışmalarının ise belirlenecek sınırlar dahilinde askıya alınması şart koşuluyor.
ABD tarafı, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi durumunda İran’a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılmasını taahhüt ediyor. Ayrıca İran'ın Buşehr santralindeki elektrik üretimi gibi sivil nükleer projelerine teknik destek sağlanması planlanıyor.
Müzakere süreci ve ateşkes mekanizması
Detaylara göre, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner, bir aylık ateşkes ilan edilmesini içeren bir mekanizma üzerinde çalışıyor. Bu süre zarfında 15 maddelik taslak metnin nihai bir anlaşmaya dönüştürülmesi hedefleniyor.
Anlaşmanın ihlali durumunda yaptırımların otomatik olarak geri gelmesini sağlayan "snapback" mekanizmasının kaldırılması da teklif paketinde yer alan maddelerden biri oldu. Ancak bu gelişmelere rağmen Tahran kanadından sert açıklamalar gelmeye devam ediyor.
Tahran yönetimi iddiaları reddetti
İran Dışişleri Bakanlığı ve ordusu, ABD ile herhangi bir görüşme yapıldığına dair iddiaları kesin bir dille yalanladı. Devrim Muhafızları Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD’nin sahada yaşadığı başarısızlığı bir anlaşma haberiyle örtmeye çalıştığını savundu.
İsrail basını ise tarafların hızlı ve şartları netleşmemiş bir anlaşmaya varmasından endişe duyuyor. İsrail’deki güvenlik çevrelerinin, ayrıntılı denetimler olmadan savaşın bitmesinin İran’ın bölgedeki nüfuzunu artırabileceği yönünde uyarılarda bulunduğu kaydedildi.
