Ramazan ayı, İslam dünyasında ibadet, sabır ve paylaşma ayı olarak kabul ediliyor.
Milyonlarca Müslüman bu ay boyunca oruç tutarken Ramazan’ın tarihine, geleneklerine ve kültürüne dair birçok ilginç bilgi de merak ediliyor.
İşte Ramazan hakkında birçok kişinin bilmediği 25 ilginç bilgi…
1- Ramazan kelimesinin anlamı “yakıcı sıcak”tır
Ramazan kelimesi Arapça “ramad” kökünden gelir ve “yakıcı sıcak” veya “günahları yakıp temizleyen” anlamına gelir.
Ramazan kelimesi Arapça ra-ma-da kökünden gelir. Bu kök, güneşin şiddetli sıcağından kızmış yer demektir. Manevi anlamda ise, bu ayın hararetinin günahları yakıp yok ettiği kabul edilir.
2- Kur’an Ramazan ayında indirilmeye başlanmıştır
İslam inancına göre Kur’an-ı Kerim Ramazan ayında, Kadir Gecesi’nde indirilmeye başlanmıştır.
İslam inancına göre insanlığın rehberi Kur’an-ı Kerim, M.S. 610 yılında bir Ramazan gecesinde (Kadir Gecesi) Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed’e indirilmeye başlanmıştır.
3- Oruç İslam’dan önce de vardı
Oruç ibadeti yalnızca Muhammed ümmetine değil, diğer peygamberlerin ümmetlerine de farz idi. Yahudilik ve Hristiyanlık gibi diğer dinlerde de farklı şekillerde uygulanmıştır.
Oruç sadece Muhammed ümmetine özgü değildir. Diğer peygamberlerin ümmetleri de oruç tutmuştur. Eski Mısır, Mezopotamya ve Uzak Doğu geleneklerinde de bedeni ve ruhu terbiye etmek amacıyla uygulanmıştır. Kur'an'da da "sizden öncekilere farz kılındığı gibi" ifadesiyle bu sürekliliğe dikkat çekilir.
4- Ramazan her yıl yaklaşık 10–11 gün erken gelir
Hicri takvim ay takvimine göre olduğu için Ramazan her yıl Miladi takvime göre yaklaşık 10–11 gün daha erken başlar.
İslam dünyası Ay takvimini (Hicri) esas aldığı için, bir yıl 354 gündür. Bu durum, Ramazan'ın her yıl Miladi takvime göre 10-11 gün geri gelmesini sağlar; böylece her Müslüman ömrü boyunca Ramazan'ı her mevsimde deneyimlemiş olur.
5-Dünyanın bazı bölgelerinde oruç süresi 20 saate yaklaşır
Kuzey Avrupa gibi bölgelerde yaz aylarında oruç süresi 18–20 saate kadar çıkabilir.
Dünya eksenindeki eğiklik nedeniyle, yaz aylarına denk gelen Ramazanlarda Norveç, İzlanda ve İsveç gibi ülkelerde oruç süresi 22 saate kadar çıkabilir. Bu bölgelerde ulema genellikle Mekke saatini veya en yakın yerleşimi baz alma konusunda fetvalar vermiştir.
6- En kısa oruç bazı ülkelerde 12 saat civarındadır
Güney yarım kürede bazı ülkelerde oruç süresi 12–13 saat civarında olabilir.
Kuzey Yarımküre uzun günleri yaşarken, Şili veya Arjantin gibi Güney Yarımküre ülkelerinde kış mevsimi yaşandığı için oruç süreleri 10-12 saat gibi oldukça kısa sürelere düşer.
7- Sahura kalkmak sünnettir
Peygamber Efendimiz sahur için “Sahur yapınız çünkü sahurda bereket vardır” buyurmuştur.
Sahura kalkmak sadece sevap değil, aynı zamanda vücudun 15-16 saatlik açlığa karşı kan şekerini dengelemesi için tıbbi bir gerekliliktir. Hz. Muhammed’in "Sahurda bereket vardır" sözü modern beslenme biliminde "metabolizmayı canlı tutmak" ile eşdeğerdir.
8- İftar hurma ile açılması tavsiye edilmiştir
Peygamber Efendimizin iftarı çoğu zaman hurma veya su ile açtığı rivayet edilir.
İftarı hurma ile açmak, uzun süre aç kalan beynin ve sinir sisteminin ihtiyaç duyduğu fruktozu (doğal şeker) en hızlı şekilde kana karıştırır. Ayrıca lifli yapısı sindirimi hazırlar.
9- Teravih namazı sadece Ramazan ayında kılınır
Teravih namazı Ramazan ayına özgü nafile namazlardan biridir.
Ramazan'a özel olan Teravih namazı, fiziksel olarak da iftardan sonra ağırlaşan vücudun sindirimine yardımcı olan ritmik bir hareket serisidir.
10- Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlı kabul edilir
Kur’an’da Kadir Gecesi’nin bin aydan daha hayırlı olduğu ifade edilir.
"Bin aydan hayırlı" ifadesi matematiksel olarak yaklaşık 83 yıla tekabül eder. Bu, bir insanın tüm ömrü boyunca yapacağı ibadetin tek bir geceye sığdırılması anlamına gelen muazzam bir manevi fırsattır.
11- Osmanlı’da iftar topu geleneği vardı
Osmanlı döneminde iftar vaktini duyurmak için top atışı yapılırdı.
İlk iftar topunun 1821 yılında İstanbul’da Anadolu Hisarı’ndan atıldığı bilinir. Amaç, saat teknolojisinin yaygın olmadığı dönemde herkese aynı anda vakti duyurmaktır.
12- Ramazan davulculuğu Osmanlı geleneğidir
Sahur için insanları uyandıran Ramazan davulcuları Osmanlı döneminden kalan bir gelenektir.
Ramazan davulcuları sadece uyandırmakla görevli değildi; söyledikleri mânilerle mahallenin sosyal nabzını tutar, bir nevi sözlü edebiyatı yaşatırlardı.
13- Mahya geleneği Osmanlı’da ortaya çıktı
Cami minareleri arasına asılan mahya yazıları ilk kez Osmanlı döneminde kullanılmıştır.
Mahya sanatı dünyada sadece Türklere özgüdür. İlk mahyanın 1617 yılında Sultan Ahmet Camii’ne asıldığı rivayet edilir. Ampulden önce bu yazılar zeytinyağı kandilleriyle yapılırdı.
14- Diş kirası geleneği vardı
Osmanlı’da iftara gelen misafirlere “diş kirası” adı verilen hediyeler verilirdi.
Osmanlı'da zengin konaklarına iftara giden misafirlere, "ev sahibinin sevap kazanmasına vesile oldukları ve yorulup dişlerini aşındırdıkları" için verilen hediyedir. Bu, nezaketin zirve noktasıdır.
15- Ramazan pidesi de Osmanlı’dan kalan bir gelenektir
Ramazan ayında yapılan özel pide ekmeği Osmanlı mutfağından günümüze gelmiştir.
Ramazan pidesi, standart ekmekten farklı olarak daha fazla işçilik ve yumurta/çörek otu gibi malzemeler içerir. Fırın önündeki "pide kuyruğu" ise sabrın ve toplumsal paylaşımın bir sembolü haline gelmiştir.
16- Güllaç Ramazan’ın en eski tatlılarından biridir
Güllaç, Osmanlı saray mutfağında ortaya çıkan ve Ramazan’da en çok tüketilen tatlılardan biridir.
Mısır nişastasının bozulmaması için geliştirilen bu tatlı, hafifliği nedeniyle Osmanlı sarayında 15. yüzyıldan beri "mide dostu" olarak Ramazan’ın baş tacı edilmiştir.
17- Ramazan geceleri eskiden eğlencelerle geçerdi
Osmanlı döneminde Ramazan gecelerinde Karagöz-Hacivat, meddah ve orta oyunu gösterileri yapılırdı.
Televizyonun ve internetin olmadığı çağlarda, teravih sonrası Direklerarası gibi mekanlarda Karagöz ve Hacivat üzerinden toplumsal eleştiriler yapılır, halk hem eğlenir hem bilgilenirdi.
18- İftar sofraları paylaşma kültürünü güçlendirir
Ramazan ayı yardımlaşma ve dayanışmanın en yoğun yaşandığı dönemlerden biridir.
Oruç, modern psikolojide "mahrumiyet deneyi" olarak görülebilir. Aç kalarak yoksulun halini anlamak, bireyi sadece teorik değil pratik bir empatiye iter.
19- Bir oruçluya iftar vermek büyük sevap sayılır
Hadislere göre bir oruçluya iftar veren kişi onun sevabı kadar sevap kazanır.
Hz. Muhammed'in "Bir oruçluya iftar ettirene, onun kadar sevap yazılır" müjdesi, bugün dünyanın her yerinde kurulan dev iftar çadırlarının ana motivasyon kaynağıdır.
20- İtikaf ibadeti Ramazan’da yapılır
Ramazan’ın son günlerinde yapılan itikaf, kişinin ibadete yoğunlaşması anlamına gelir.
Ramazan'ın son 10 gününde camiye kapanıp sadece ibadetle meşgul olmak olan İtikaf, modern insanın ihtiyacı olan "dijital detoks" ve "içsel içe dönüş"ün tarihsel bir versiyonudur.
21- Mukabele geleneği asırlardır sürüyor
Ramazan ayında camilerde Kur’an’ın karşılıklı okunması olan mukabele geleneği yüzyıllardır devam ediyor.
Ramazan’da Kur’an’ın hatmedilmesi geleneği, Hz. Muhammed ile Cebrail’in her yıl Ramazan ayında o yıla kadar inen ayetleri birbirlerine karşılıklı okumalarına (arz etme) dayanır.
22- Ramazan’da yardımlaşma artar
Fitre, zekât ve sadakalar genellikle Ramazan ayında daha fazla verilir.
İslam’ın temel şartlarından olan Zekat, genellikle bu ayda verilir. Bu da Ramazan boyunca piyasada ciddi bir nakit akışı ve toplumsal refahın tabana yayılmasını sağlar.
23- Ramazan Bayramı üç gün kutlanır
Ramazan ayının sonunda Ramazan Bayramı üç gün boyunca kutlanır.
Ramazan Bayramı (Eydü'l-Fitr), tutulan oruçların ve edilen sabrın bir nevi kutlaması ve mükafatıdır. Bayram namazı ile başlayan bu süreç, toplumsal barışı temsil eder.
24- Oruç sadece aç kalmak değildir
Oruç aynı zamanda kötü sözden, tartışmadan ve kötü davranışlardan uzak durmayı da içerir.
İslam alimleri orucu üçe ayırır: Avamın orucu (yememek), havasın orucu (organları günahtan çekmek) ve havasü'l-havasın orucu (kalbi Allah'tan başkasından uzak tutmak). Gerçek oruç, dile, göze ve kalbe tutturulandır.
25- Ramazan manevi arınma ayı olarak görülür
İslam alimlerine göre Ramazan, sabır, ibadet ve manevi arınma ayıdır.
2016 Nobel Tıp Ödülü alan Yoshinori Ohsumi, uzun süreli açlığın hücrelerin kendi kendilerini temizlemesine (otofaji) yardımcı olduğunu kanıtlamıştır. Ramazan orucu, vücudun bir nevi "yıllık bakım" sürecidir. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
