Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğinde yeni bir dönem başladı. Üç ülke arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşma, üç ülkenin savunma alanındaki ilişkilerini ortak bir mekanizma çerçevesinde geliştirmeyi hedefliyor.

16 maddeden oluşan anlaşma; kolektif savunma, askerî iş birliği, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve savunma sanayisinde ortak projeler gibi önemli başlıkları içeriyor.

Bir ülkeye saldırı, üç ülkeye yapılmış sayılacak

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış kabul edilmesi.

Anlaşmanın 2'nci maddesine göre taraflardan birinin dış kaynaklı silahlı saldırıya uğraması halinde diğer ülkeler, saldırıya uğrayan tarafa derhal karşılıklı yardım sağlayacak.

Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların objektif biçimde değerlendirilmesinin ardından belirlenecek. Taraflar, mevcut imkânları çerçevesinde askerî kabiliyetlerini de kullanarak destek verebilecek.

Bu düzenlemeyle üç ülke arasında ortak savunma ve caydırıcılık mekanizmasının oluşturulması amaçlanıyor.

Ortak askerî tatbikatlar düzenlenecek

Anlaşma, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesini de kapsıyor.

Bu kapsamda askerî personel değişimi, ortak eğitim programları, tatbikatlar ve konuşlandırma faaliyetlerinin teşvik edilmesi öngörülüyor. Askerî birliklerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması, savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi ve operasyonel koordinasyonun geliştirilmesi hedefleniyor.

İstihbarat paylaşımı ve lojistik destek sağlanacak

Anlaşmanın 9'uncu maddesi, üç ülke arasında güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımını düzenliyor. Paylaşılan bilgilerin gizliliği, veri güvenliği ve korunmasına ilişkin yükümlülükler de anlaşmada yer alıyor.

10'uncu madde kapsamında ise barış, savaş ve olağanüstü durumlarda karşılıklı lojistik destek sağlanması öngörülüyor.

Bu destek; silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askerî ekipmanları kapsıyor. Yardımların sağlanması, tarafların mevcut lojistik imkânlarına ve sistemlerin uyumluluğuna bağlı olacak.

Savunma sanayisinde ortak üretim hedefi

Anlaşmanın 7'nci maddesi, savunma sanayisindeki iş birliğine ayrıldı. Buna göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma üretimi, araştırma-geliştirme projeleri, savunma teknolojilerinde yenilik çalışmaları ve teknik bilgi paylaşımı teşvik edilecek.

Savunma sanayisinde insan kaynağının yetiştirilmesi, uzmanların karşılıklı görevlendirilmesi ve askerî sanayi kapasitesinin geliştirilmesi de iş birliği başlıkları arasında bulunuyor.

Üç ülke arasında ortak savunma komitesi kurulacak

Anlaşmanın 8'inci maddesiyle Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması öngörülüyor.

Komitede üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları yer alacak. Komite, ortak savunma politikalarına stratejik yön verecek ve güvenlik alanındaki iş birliğinin geliştirilmesini sağlayacak.

Toplantıların dönüşümlü olarak taraf ülkelerde yılda iki kez gerçekleştirilmesi planlanıyor. Gerektiğinde ülke liderleri de yılda bir kez bir araya gelebilecek.

Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak. İlk genel sekreterin ise Pakistan'dan atanması kararlaştırıldı.

Mekke Anlaşması süresiz olacak

16 maddeden oluşan Mekke Ortak Savunma Anlaşması süresiz olarak yürürlükte kalacak. Ancak taraflardan herhangi biri, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.

Anlaşma kapsamında tarafların egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve birbirlerinin iç işlerine karışmama ilkelerine saygı gösterilmesi de esas alınıyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşma; askerî iş birliğinden savunma sanayisine, istihbarat paylaşımından ortak savunma mekanizmasına kadar geniş bir alanda üç ülkenin ilişkilerini düzenleyen yeni bir çerçeve oluşturuyor.