Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, çalışma hayatı içerisinde ağır sağlık sorunları yaşayan sigortalılar için malulen emeklilik imkanı sunuyor. Sigortalıların bu haktan yararlanabilmesi için en az 10 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş olması ve toplamda 1800 gün prim ödemesinin bulunması gerekiyor. Temel şartların yanı sıra, kişinin çalışma gücünde meydana gelen kayıp oranının yetkili sağlık kurulları tarafından tescil edilmesi şartı aranıyor.
Malulen Emeklilik İçin Gerekli Temel Şartlar
SGK mevzuatına göre malulen emeklilik başvurusunda bulunacak kişilerin öncelikle belirli süre koşullarını sağlaması zorunluluk arz ediyor. Bu kapsamda öne çıkan kriterler şunlardır:
-
Sigortalılık Süresi: Kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihten itibaren en az 10 yılın geçmiş olması.
-
Prim Gün Sayısı: Toplamda en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmiş olması.
-
İş Gücü Kaybı Oranı: Yetkili sağlık kurullarınca düzenlenen raporla, çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin saptanması.
Erken Emeklilik Kapsamına Giren Hastalıklar
SGK tarafından belirlenen listede, malulen emeklilik hakkı doğurabilecek kronik ve ağır hastalıklar yer alıyor. Sağlık kurulu raporuna esas teşkil eden bu rahatsızlıklar şu şekilde sıralanıyor:
-
Onkolojik Hastalıklar: Kanser türleri ve beyin tümörleri.
-
Nörolojik Rahatsızlıklar: Parkinson hastalığı, Epilepsi, Multipl Skleroz (MS), Serebral Palsi, Demans ve Felç durumları.
-
Psikiyatrik Hastalıklar: Şizofreni ve Bipolar bozukluk.
-
Organ Yetmezlikleri ve Kronik Sorunlar: Organ nakli (böbrek, karaciğer, kalp vb.), Siroz, Tüberküloz ve AIDS.
-
Diğer Rahatsızlıklar: Görme kaybı, uzuv kayıpları, Behçet hastalığı ve zeka geriliği.
İş Gücü Kaybı Derecesi Belirleyici Faktör
Listede yer alan hastalıklara sahip olmak, doğrudan emeklilik hakkı kazanıldığı anlamına gelmiyor. Mevzuat gereği, söz konusu hastalığın veya engel durumunun kişinin çalışmasına engel teşkil edecek düzeyde (en az yüzde 60) olması şartı aranıyor.
Sigortalıların başvuruları üzerine SGK tarafından sevk edildikleri tam teşekküllü hastanelerden alınan heyet raporları, Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenerek nihai karar veriliyor. Hastalığın sigortalı işe girmeden önce var olması durumunda, malullük sigortasından faydalanılamıyor; bu durumdaki sigortalılar için "engelli emekliliği" şartları geçerli oluyor.
