Günlük hayatın vazgeçilmezlerinden biri olan kolonya; ferahlatıcı etkisi, hoş kokusu ve antiseptik özelliğiyle yüzyıllardır kullanılıyor.
Peki kolonya ne demek, hangi dile ait, kim tarafından bulundu, içinde alkol var mı ve abdeste engel mi? İşte kolonyaya dair merak edilen tüm detaylar…
Kolonya Ne Demek? Kökeni ve Tarihçesi
Kolonya kelimesi Fransızca “eau de Cologne” ifadesinden gelmektedir. Bu ifade, Almanya’nın Köln şehrinde üretilen özel bir kokuyu tanımlamak için kullanılmıştır. Türkçeye zamanla “kolonya” şeklinde geçmiştir.
Türk Dil Kurumu’na göre doğru yazılışı kolonya şeklindedir. “Kolanya” yazımı yanlıştır.
-
Anlamı ve Kökeni: Kolonya, adını Almanya’nın Köln (Cologne) şehrinden alır. Fransızca "Eau de Cologne" (Köln Suyu) tamlamasından dilimize geçmiştir.
-
Doğru Yazılışı: Türkçede yaygın ve doğru yazımı "kolonya" şeklindedir.
Kolonyayı Kim Buldu?
Kolonyanın ilk formülü 1709 yılında İtalyan asıllı parfümör Johann Maria Farina tarafından geliştirilmiştir. Farina, Köln’de ürettiği hafif ve ferah kokulu ürüne “Eau de Cologne” adını verdi. Bu ürün kısa sürede Avrupa’da yaygınlaştı.
Osmanlı döneminde Avrupa’dan gelen bu koku, zamanla Anadolu’da da benimsenerek özellikle limonlu formuyla yaygınlaştı.
-
Kim Buldu? İlk formülü 1709 yılında İtalyan parfümcü Giovanni Maria Farina tarafından geliştirilmiştir. Farina, bu kokuyu "İtalya'da bir bahar sabahını, nergisleri ve portakal çiçeklerini anımsatıyor" diyerek tanımlamıştır.
-
Nasıl Yaygınlaştı? Başlangıçta tıbbi bir mucize olarak görülen bu sıvı, 18. yüzyılda askerler aracılığıyla tüm Avrupa'ya yayılmış; Osmanlı topraklarına ise II. Abdülhamid döneminde girerek gül suyunun yerini almıştır.
Kolonya Neyden Yapılır? İçinde Alkol Var mı?
Kolonya temelde üç ana maddeden oluşur:
- Etil alkol (etanol)
- Saf su
- Esans (limon, lavanta, çiçek özleri vb.)
Türkiye’de en yaygın kullanılan tür limon kolonyasıdır ve genellikle yüzde 70 ila 80 oranında alkol içerir. Kolonyada bulunan etil alkol, mikropları azaltıcı özelliği nedeniyle tercih edilir.
-
Nelerden Yapılır? Temel bileşenleri etil alkol, su ve esans (limon, tütün, lavanta vb.) şeklindedir.
-
Alkol Var mı? Evet, kolonyanın karakteristik ferahlığını ve dezenfektan özelliğini sağlayan temel madde yüksek dereceli (%60 ile %80 arası) etil alkoldür.
Kolonyanın Temel Özellikleri:
-
Uçuculuk: İçindeki alkol hızla buharlaştığı için sürüldüğü bölgedeki ısıyı çeker ve serinlik hissi verir.
-
Derece: Alkol oranına göre derecelendirilir (Örneğin 80° kolonya, %80 alkol içerir).
-
Koku Dağılımı: Parfüme göre daha hafif ve kısa süreli bir koku yayılımına sahiptir.
Evde Limonlu Kolonya Nasıl Yapılır?
Evde pratik şekilde limonlu kolonya hazırlamak mümkündür.
Gerekli malzemeler:
1 litre etil alkol (%80 civarı)
200 ml saf su
20-30 ml limon esansı veya doğal limon kabuğu yağı
Cam şişe
Yapılışı:
Alkol ve su karıştırılır. Limon esansı eklenir ve cam şişede çalkalanır. Serin ve karanlık bir ortamda birkaç gün dinlendirilir.
-
Gerekli Malzemeler: 800 ml etil alkol (%96’lık), 150-200 ml saf su, 15-20 ml limon esansı.
-
Yapılışı: Önce alkol ve limon esansı iyice karıştırılır. Üzerine yavaşça saf su eklenir. Karışım koyu renkli bir şişede, güneş görmeyen bir yerde birkaç gün dinlendirildikten sonra kullanıma hazır hale gelir.
Kolonyanın Faydaları ve Zararları
Kolonyanın Özellikleri
- Ferahlatıcı ve serinleticidir.
- Antiseptik özellik gösterir.
- Hoş koku bırakır.
- Hızla buharlaşır.
Kolonya, ellerdeki bakterilerin azaltılmasına yardımcı olur ve özellikle yaz aylarında serinlik hissi verir. Hafif baş ağrılarında koklandığında geçici rahatlama sağlayabilir.
Ancak aşırı kullanım cilt kuruluğuna yol açabilir. Yüksek alkol oranı nedeniyle yanıcıdır.
Kolonya içilmez. Yüksek alkol oranı nedeniyle içilmesi sağlık açısından ciddi risk taşır.
-
Faydaları: Mikropları öldürür (dezenfektan), serinletir, baygınlık geçirenleri ayıltmada yardımcı olur.
-
Baş Ağrısı: Şakaklara sürüldüğünde buharlaşma etkisiyle bölgeyi soğutur ve hafif baş ağrılarında rahatlama sağlayabilir.
-
Zararları: Aşırı kullanımda cildi kurutabilir ve tahriş edebilir.
-
Kolonya İçilir mi? Kesinlikle hayır. İçindeki alkol türü ve esanslar içmeye uygun değildir; körlüğe veya ciddi zehirlenmelere yol açabilir.
Kolonya Abdeste ve Namaza Engel mi?
Diyanet İşleri Başkanlığı açıklamalarına göre, sarhoşluk amacı taşımayan ve temizlik için kullanılan alkol bazlı ürünler dıştan kullanıldığında abdeste engel değildir.
Kolonya sürmek namaza mani değildir. Ancak içilmesi dini açıdan uygun görülmemektedir.
Kolonya, Abdest ve Namaz: Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamalarına göre; kolonya gibi içinde alkol bulunan sıvıların vücuda veya elbiseye sürülmesi namaza engel değildir.
Bu maddelerin içilmesi haram olsa da, temizlik ve güzel koku amacıyla dışarıdan sürülmesi ibadeti geçersiz kılmaz. Sürülen yerin yıkanması da şart değildir.
Kolonya Kültürü ve İlginç Bilgiler
-
Osmanlı'nın İlk Kolonyası: Yerli üretimde ilk önemli isim Ahmet Faruki’dir. Kendisi Osmanlı’da ıtriyat (parfümeri) sektörünün öncüsü kabul edilir.
-
Tıbbi Geçmiş: Kolonya ilk icat edildiğinde sadece sürülmek için değil; ağız çalkalamak, yaraları temizlemek ve şekerle karıştırıp içilerek sindirimi rahatlatmak için de kullanılıyordu.
-
İkram Kültürü: Dünyanın pek çok yerinde kolonya kişisel bir koku iken, Türkiye'de toplumsal bir ritüeldir; otobüs yolculuklarından bayram ziyaretlerine kadar her yerde ikram edilir.
-
Napolyon’un Tutkusu: Napolyon Bonapart’ın kolonya hayranı olduğu ve ayda düzinelerce şişe kolonya tükettiği rivayet edilir.
- Osmanlı döneminde misafirlere kolonya ikram edilmesi gelenek haline geldi.
- Bayramlarda kolonya ve şeker ikramı yaygınlaştı.
- Limon kolonyası Türkiye ile özdeşleşti.
- Pandemi döneminde kolonya kullanımı arttı.
- Cam şişeli klasik kolonya tasarımları koleksiyon ürünü oldu.
Kolonya, yalnızca bir koku değil; Türkiye’de temizlik, misafirperverlik ve gelenekle özdeşleşmiş bir kültür unsuru olarak günlük yaşamda yer almaya devam ediyor. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
