İnegöl isminin kaynağına yönelik tarihsel tartışmalara yeni bir araştırma eklendi. Bugüne kadar "Ezine Göl" veya "Eyne Göl" gibi sözcük gruplarından türediği varsayılan yerleşim yeri adının, aslında Grekçe "Aziz Nikola" anlamına gelen "Aya Nikola" kelimesinden evrilmiş olabileceği iddiası paylaşıldı. Söz konusu çalışma, İnegöl isminin coğrafi bir yapıdan değil, tarihi bir isimlendirmeden geldiğini savunuyor.
Angelokoma İsmine Farklı Bir Bakış
İnegöl'ün Türk fethi öncesindeki adı olan "Angelokoma" kelimesinin, Hristiyanlık etkisiyle "Melek Köyü" anlamına geldiği yönündeki genel kabulün de bir yanılgı olabileceği belirtiliyor. Ortaya atılan yeni görüşlere göre, kelimenin ilk bölümünde yer alan "Angelo" ifadesi melekleri değil, 1185 ile 1204 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nu yöneten Angelos hanedanlığını temsil ediyor. Bu teori ışığında yerleşim yerinin o dönemki adının "Angelo Köyü" anlamı taşıyabileceği değerlendiriliyor.
Aya Nikola İfadesine Yeni Yorum
Osmanlı Devleti'nin ilk dönem tarihçilerinden Âşıkpaşazâde'nin kayıtlarında, bölgeyi yöneten tekfurun (valinin) isminin "Aya Nikola" olarak geçmesi de yeni araştırmalarda farklı bir boyutta ele alındı. Hristiyan inancında "Aya" (Aziz) unvanının yalnızca kilise onayıyla verilebilmesi ve 13. yüzyılda bölgede böyle bir azizin bulunmamasının tarihi bir çelişki yarattığı savunuluyor. Elde edilen ipuçlarından yola çıkılarak, "Aya Nikola" isminin bir şahsa değil, doğrudan bölgenin kendisine ait olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Aya Nikol'den İnegöl'e Dönüşüm İddiası
Araştırmada, tarihçi Âşıkpaşazâde'nin eski metinlerdeki Arapça ve Osmanlıca "Aya Nikola'nın Tekfuru" şeklindeki isim tamlamasını, "Tekfur Aya Nikola" adlı bir şahıs olarak çevirmiş olabileceği öne sürülüyor. Bu varsayımsal çeviri hatası üzerinden, İnegöl isminin asıl kaynağının Grekçe "Ai Nikol" kelimesi olduğu iddia ediliyor. Kelimenin zaman içerisinde halk arasında fonetik uyarlama ile Aynekol ve Eynekol şeklini aldığı, sonrasında ise İnegöl'e dönüştüğü tezi savunulurken; ismin "göl" sözcüğü ile herhangi bir etimolojik bağının bulunmadığı öngörülüyor.
