İdrar yaptıktan sonra hemen abdest almanın dinen uygun olup olmadığı, özellikle istibrâ kavramı çerçevesinde sıkça merak edilen konular arasında yer alıyor.
Dinî kaynaklarda, idrar sonrasında temizlik ve bekleme süresine dair ölçüler net şekilde ortaya konuluyor.
İstibrâ Nedir, Neden Önemlidir?
İstibrâ; abdest bozduktan sonra idrarın tamamen kesildiğinden emin olmak amacıyla bir süre beklemeyi ve bu amaçla bazı davranışlarda bulunmayı ifade eder. İdrar yapıldıktan sonra idrar yollarında kalabilecek damla ve sızıntıların tamamen temizlenmesi gerekir.
Bu temizlik sağlandıktan ve idrar yollarında tam bir kurulanma gerçekleştiğinden emin olunduktan sonra abdest alınabilir. Ancak bazı kişilerde yaş, fiziki yapı ve şartlara bağlı olarak idrardan sonra az ya da çok sızıntı kalabilmektedir.
Sızıntı İhtimali Olanlar İçin Bekleme Tavsiyesi
İdrar kanalında sızıntı ihtimali bulunan kişilerin, bu akıntının tamamen kesildiğinden emin olmaları için bir süre beklemeleri uygun görülmüştür. Bu bekleme, istibrânın temel amacını oluşturur.
“Bu sızıntıların kesildiğinden emin olunması için bir süre beklemek uygun olur.” (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 1/344)
İstibrâ Yapılmadan Alınan Abdest Geçerli Olur mu?
İdrar yaptıktan sonra istibrâya dikkat etmeden abdest alan bir kişiden, abdestten sonra akıntı gelirse abdesti bozulur. Bu durumda yeniden abdest alınması gerekir.
“İdrar yaptıktan sonra istibrâya dikkat etmeden abdest alan kişiden abdestten sonra akıntı gelirse abdesti bozulur.” (Merğînânî, el-Hidâye, 1/17-18)
Elbiseye Bulaşan İdrarın Namaza Etkisi
Temizlik iyi yapılmadığı takdirde geriye kalan idrar sızıntısı elbiseye bulaşabilir. Bu sızıntı, belli bir orana ulaşır ve avuç içi kadar bir alanı kaplarsa namazın sıhhatine engel olur.
“Elbiseye bulaşan idrar avuç ayası kadar bir alanı kaplarsa namazın sıhhatine engel olur.” (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/31)
Sızıntısı Olmayanlar İçin Bekleme Şart mı?
İdrarın ardından tuvalet temizliğini yaptıktan sonra herhangi bir sızıntısı olmayan kişilerin, beklemeden hemen abdest almalarında dinen bir sakınca bulunmamaktadır.
Din İşleri Yüksek Kurulu Metni Özeti
-
İstibrâ Kavramı: Küçük abdestten sonra idrarın tamamen kesildiğinden emin olmak için bir süre beklemek ve belirli yöntemlerle kanalı temizlemektir.
-
Tam Kurulanma Şartı: Abdest almadan önce idrar yollarında hiçbir sızıntı kalmadığından emin olunması gerekir.
-
Abdestin Geçersizliği: İstibrâ yapmadan alınan abdest sonrası bir sızıntı gelirse, abdest bozulur ve yeniden alınması gerekir.
-
Namazın Sıhhati: Temizliğe dikkat edilmezse, elbiseye bulaşan idrar miktarı bir el ayasını (avuç içini) aşarsa namaza engel teşkil eder.
-
Kişiye Özel Durum: Sızıntı durumu yaşa, sağlık koşullarına ve kişiye göre değişebilir. Eğer kişi kurulanmadan eminse beklemesine gerek yoktur.
-
Vesveseden Kaçınma: Gerekli hassasiyet gösterildikten sonra "Acaba sızıntı oldu mu?" şeklindeki yersiz şüphelere itibar edilmemelidir.
İstibrâ Hakkında Detaylar
Konuyla ilgili fıkhi kaynaklar ve modern sağlık perspektifiyle derlediğim ek bilgiler şöyledir:
1. Uygulama Yöntemleri (Fıkhi Literatürden): Fıkıh kitaplarında istibrâ için sadece beklemek değil; biraz yürümek, öksürmek, sol tarafa eğilmek veya parmaklarla idrar kanalını hafifçe sıvazlamak (mesh etmek) gibi yöntemler önerilir. Bu hareketler fiziksel olarak kanalın boşalmasını kolaylaştırır.
2. Tıbbi Bakış Açısı (Ürolojik Bilgi): Erkeklerde idrar kanalı (üretra) kadınlara göre daha uzundur ve "U" şeklinde bir kıvrıma sahiptir. "Post-micturition dribble" denilen idrar sonrası damlama, bu kıvrımda kalan idrarın hareket ettikçe dışarı çıkmasıdır. İstibrâ, aslında bu anatomik yapının tahliye edilmesidir.
3. Kadınlarda İstibrâ: Kadınlarda idrar kanalı kısa ve düz olduğu için erkeklerdeki gibi uzun süreli bir istibrâ (yürümek, beklemek vb.) gerekmez. Küçük abdest sonrası bir miktar beklemek ve iyice kurulanmak yeterli kabul edilir.
4. İstincâ ile Bağlantısı: İstibrâ (iç temizlik/kurulama) yapıldıktan sonra yapılan su ile temizliğe istincâ denir. İstibrâ tam yapılmadan istincâya geçilirse, su ile temizlendikten sonra gelecek bir damla hem abdesti bozar hem de çamaşırı kirletir.
5. Necaset-i Galîza (Ağır Pislik) Kuralı: İdrar, İslam hukukunda "ağır necaset" sınıfına girer. Elbisedeki miktarı bir dirhem miktarını (yaklaşık 2.8 gram veya el ayası genişliği) geçerse namaz kılınamaz. Bu yüzden istibrâ, sadece abdest için değil, kıyafet temizliği için de elzemdir.
6. Vesvese ile Mücadele Yöntemi: Çok sık vesvese yaşayan kişiler için fıkıh alimleri, abdestten sonra çamaşırın üzerine el ile bir miktar su serpilmesini (nadh) tavsiye eder. Böylece kişi bir ıslaklık hissettiğinde "Bu benim serptiğim sudur" diyerek şüpheyi üzerinden atabilir.
İstibrâ süreci tamamlandıktan sonra kullanılan pamuk veya peçetenin kontrol edilmesi, ibadetin huzuru açısından en kesin çözümdür. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
