Google DeepMind tarafından geliştirilen “Aletheia” adlı yeni yapay zekâ sistemi, yıllardır çözülemeyen 13 matematik problemini çözmeyi başardı.
Üstelik bu problemler sıradan sorular değil. 20. yüzyılın en üretken matematikçilerinden biri olan Paul Erdős’ün ortaya attığı ve hâlâ “çözülmemiş” olarak listelenen yüzlerce problem arasından seçildi.
700 Problemi Taradı, 13’üne Çözüm Üretti
Aletheia, Erdős’ün literatürde açıkta kalan yaklaşık 700 problemini sistematik şekilde inceledi. Bu tarama sonunda 13 problem için çözüm önerisi sundu.
Araştırmacılara göre bu 13 çözümden 4 tanesi gerçekten özgün ve bağımsız keşif niteliği taşıyor. Yani sistem sadece bilinen bir yöntemi tekrarlamadı, yeni bir yaklaşım geliştirdi.
Bu gelişme, yapay zekânın artık akademik seviyede matematik araştırmalarına dahil olabileceğini gösteriyor.
Akademik Hakem Gibi Çalışıyor
Aletheia’yı farklı yapan nokta, çalışma şekli.
Sistem “üret–doğrula–gözden geçir” mantığıyla ilerliyor. Yani:
1. Önce bir çözüm önerisi üretiyor.
2. Ardından kendi çözümünü ikinci bir modülle kontrol ediyor.
3. Mantık hatası varsa bunu tespit etmeye çalışıyor.
Bu yapı, akademik makalelerin hakem sürecini taklit edecek şekilde tasarlanmış.
Hatta sistemin, bir matematik makalesindeki insan gözünden kaçan mantık hatasını yakalayabildiği de belirtiliyor. Bu da yapay zekânın gelecekte araştırma asistanı ya da yardımcı hakem gibi roller üstlenebileceği anlamına geliyor.
Ama Hâlâ Hata Yapıyor
Her ne kadar kulağa etkileyici gelse de sistem kusursuz değil.
Uzman incelemelerine göre Aletheia’nın doğru diye sunduğu çözümlerin yalnızca yaklaşık yüzde 6,5’i “gerçekten anlamlı ve tam doğru” kabul edildi. Geri kalan çözümlerin bir kısmında mantık hatası bulunurken, bazıları da problemi yanlış yorumlama sonucu ortaya çıkmış.
Araştırmacılar ayrıca yapay zekânın bazen soruyu daha kolay çözebileceği şekilde yeniden yorumlama eğilimi gösterdiğini belirtiyor.
Bir diğer tartışma konusu ise “bilinçsiz intihal” riski. Modelin eğitim verilerinde gördüğü bilgileri farkında olmadan yeniden üretmesi ihtimali, özellikle matematik gibi özgünlük gerektiren bir alanda önemli bir soru işareti oluşturuyor.
Matematikte Yeni Bir Dönem Mi Başlıyor?
Buna rağmen 13 problemin çözülmüş olması, yapay zekâ tarihinde önemli bir eşik olarak görülüyor.
Matematik uzun yıllar boyunca “insan zekâsının en saf alanı” olarak kabul edildi. Ancak artık yapay zekâ sistemleri, yalnızca hesap yapmakla kalmayıp teorik keşifler de yapabiliyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda:
* Yapay zekâ destekli matematik araştırmaları artacak
* Akademik makalelerde AI destekli analizler yaygınlaşacak
* İnsan ve yapay zekâ iş birliği daha sık görülecek
Kısacası yapay zekâ artık sadece araç değil, araştırmanın aktif bir parçası olmaya aday görünüyor.
