Uzun yıllar boyunca kolon kanseri denince akla hep ileri yaş gelirdi. Ancak artık tablo değişiyor. Uzmanlar, özellikle 40’lı hatta 30’lu yaşlardaki kişilerde bile kolon ve rektum kanseri vakalarının arttığını söylüyor. “Ben daha gencim, bana bir şey olmaz” düşüncesi ise en büyük risklerden biri haline gelmiş durumda.
Kolorektal kanser; kalın bağırsak (kolon) ya da rektumda başlayan bir kanser türüdür. Sindirim sistemimizin son bölümünü etkiler. İşin iyi tarafı şu: Erken yakalanırsa tedavi şansı oldukça yüksektir. Hatta düzenli taramalar sayesinde kanser oluşmadan önce fark edilip önlenebilir.
Genç Erkeklerde Artış Daha Dikkat Çekici
Son yıllarda yapılan araştırmalar, 50 yaş altındaki kişilerde kolon kanseri vakalarının arttığını gösteriyor. Özellikle genç erkeklerde artış daha belirgin. Uzmanlara göre bu artışın arkasında;
-
Hazır ve işlenmiş gıdaların fazla tüketilmesi
-
Hareketsiz yaşam
-
Obezite
-
Lif oranı düşük beslenme
-
Sigara ve alkol kullanımı
gibi faktörler bulunuyor.
Yani mesele sadece yaş değil; yaşam tarzı da büyük rol oynuyor.
Taramaya Ne Zaman Başlamak Gerekir?
Eskiden kolon kanseri taraması için 50 yaş sınırı konuşulurdu. Günümüzde ise risk faktörü olmayan kişiler için bile 45 yaş öneriliyor.
Ama iş burada bitmiyor. Eğer;
-
Ailenizde kolon kanseri öyküsü varsa
-
Uzun süredir bağırsak problemi yaşıyorsanız
-
Açıklanamayan kanama veya kilo kaybınız varsa
45 yaşını beklemeden doktora görünmeniz gerekiyor.
Doktorunuz gerek görürse kolonoskopi gibi tarama yöntemlerini daha erken yaşta isteyebilir. Kolonoskopi korkulacak bir işlem değildir; çoğu zaman hayat kurtarır.
Bu Belirtileri Sakın Hafife Almayın
Kolon kanseri erken evrede sessiz ilerleyebilir. Ancak vücut bazı sinyaller verir. Bu belirtiler çoğu zaman hemoroid ya da basit bağırsak sorunlarıyla karıştırılır. İşte dikkat edilmesi gereken uyarılar:
Dışkıda Kan
Tuvalette kırmızı kan görmek ya da dışkının siyaha yakın, katran gibi olması önemli bir işarettir.
Bağırsak Alışkanlığında Değişiklik
Sürekli kabızlık, geçmeyen ishal, dışkının incelmesi ya da şeklinin değişmesi ciddiye alınmalıdır.
Geçmeyen Karın Ağrısı
Kramp, şişkinlik, gaz, bağırsakların tam boşalmadığı hissi… Sürekli tekrar ediyorsa ihmal edilmemeli.
Nedensiz Kilo Kaybı
Diyet yapmadan kilo veriyorsanız mutlaka araştırılmalı.
Halsizlik ve Kansızlık
Sürekli yorgunluk ve nefes darlığı gizli kanamaya bağlı kansızlık belirtisi olabilir.
Bu şikayetler her zaman kanser anlamına gelmez. Ama “nasıl olsa geçer” demek en büyük hata olabilir.
Evre Neden Bu Kadar Önemli?
Kolon kanserinde hastalığın hangi aşamada olduğu (evre) tedavinin planını belirler. Kanser sadece bağırsakta mı? Lenf bezlerine yayılmış mı? Başka organlara sıçramış mı?
Erken evrede yakalanan hastalarda çoğu zaman sadece ameliyat yeterli olur. İleri evrelerde ise kemoterapi ve bazen radyoterapi devreye girer.
Kısacası erken teşhis = daha kolay tedavi.
Kimler Daha Riskli?
Şu gruplar daha dikkatli olmalı:
-
Ailesinde kolon kanseri olanlar
-
2. tip diyabet hastaları
-
Obezite sorunu yaşayanlar
-
Hareketsiz yaşayanlar
-
Liften fakir, kırmızı et ağırlıklı beslenenler
-
Sigara ve alkol kullananlar
Ayrıca uzun süredir ülseratif kolit veya Crohn gibi iltihaplı bağırsak hastalığı olan kişiler de risk grubundadır.
Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Tamamen önlemek mümkün olmasa da risk ciddi oranda azaltılabilir:
-
Daha fazla sebze, meyve ve lif tüketin
-
Haftada en az 150 dakika yürüyüş yapın
-
Kırmızı eti azaltın, balık ve baklagillere yönelin
-
Sigara ve alkolü bırakın
-
45 yaş sonrası taramaları ihmal etmeyin
Unutmayın, kolon kanseri çoğu zaman yavaş gelişir. Bu da bize erken yakalama şansı verir.
Kolon kanseri artık sadece ileri yaş hastalığı değil. Gençlerde artış olması uzmanları endişelendiriyor. Ancak sevindirici olan şu: Düzenli kontrol ve bilinçli yaşam tarzı sayesinde erken teşhis mümkün.
Vücudunuzun verdiği sinyalleri görmezden gelmeyin. “Genç yaşta olmaz” demek yerine, “Erken fark edersem kurtulurum” demek hayat kurtarabilir.
