Enderun Usulü Teravih Namazı Nedir, Nasıl Kılınır? Günümüzde Enderun Usulü Teravih

Adını Osmanlı’daki Enderun Mektebi’nden alan bu özel teravih, musiki ve ibadetin birleştiği nadir örneklerden biridir.

Enderun Usulü Teravih Namazı, Osmanlı İmparatorluğu'nun estetik anlayışını, musiki bilgisini ve derin maneviyatını bir araya getiren muazzam bir ibadet geleneğidir. Sadece bir namaz değil, aynı zamanda ruhun dinlendirildiği ve kulakların Türk Din Musikisi ile doyurulduğu bir sanat eseridir.

Son yıllarda Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yeniden canlandırılmaya çalışılan Enderun Usulü Teravih, her dört rekatı farklı bir makamda kılınarak, cemaatin manevi huzurunu artırmayı hedefler.

Enderun Usulü Teravih Namazı Nasıl Kılınır?

Enderun Usulü Teravih, diğer teravih namazlarından farklı olarak, müezzinlerin ve imamların farklı makamlarla yönlendirdiği özel bir kılınma şekline sahiptir.

Enderun Usulü Teravih, adını Osmanlı saray bürokrasisinin ve sanatçılarının yetiştiği Enderun Mektebi’nden alır. Bu usulün en temel özelliği, namazın her 4 rekatında farklı bir makamın icra edilmesi ve bu makamlar arasında müezzinlerin okuduğu ilahilerle geçiş yapılmasıdır.

İbadet, salavatlar, ilahiler ve zikirlerle süslenir. Her dört rekat, Türk Musiki'sinin farklı makamlarında kılınır. Bu makamlar arasında en sık tercih edilenler hicaz, segâh, isfahan, uşşak ve acemaşiran makamlarıdır.

Namazda okunan ayetler, rahmet ve tesbih ayetlerinden seçilir. Ramazan ayının her on günü için farklı bir tema belirlenir; ilk on günde sevincin, ikinci on günde rahmetin, son on günde ise hüzünlü ilahiler okunur.

Enderun Usulü Teravih’in Tarihi

Enderun Usulü Teravih, Osmanlı Sarayı'ndaki Enderun Mektebi’nden çıkarak gelen bir gelenektir. Sarayda yetişen hocalar tarafından kıldırılan bu teravih namazı, zamanla camilere yayıldı.

Ancak 80 yıl önce neredeyse tüm camilerde kılınan bu teravih, günümüzde nadir olarak uygulanan bir gelenek haline geldi.

Enderun Usulü Teravih’in ilk defa kim tarafından ortaya koyulduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte, uzmanlar bu geleneği Buhurizade Mustafa Itri Efendi'ye (1712) dayandırmaktadır.

Günümüzde Enderun Usulü Teravih

Enderun Usulü Teravih, bugün Diyanet İşleri Başkanlığı’nın teşvikiyle yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır.

Bu gelenek, tasavvuf musikisiyle iç içe geçen bir ibadet biçimi olarak camilerdeki ruhani atmosferi artırmayı amaçlar.

Aynı zamanda Enderun Usulü Teravih, cemaatin camiye gelme isteğini artırmak ve onları huzurlu bir ibadet ortamında bir araya getirmek için önemli bir araçtır.

Adım Adım Enderun Usulü Kılınış Rehberi

1. Yatsı Namazı ve Başlangıç: Cemaat önce yatsı namazının farzını kılar. Bu aşamada genellikle Hicaz veya Rast makamı tercih edilerek ruh dinginliğe hazırlanır.

2. İlk Dört Rekat (Isfahan Makamı): Müezzinlerin getirdiği salavatın ardından imam, ilk 4 rekatı Isfahan makamında kıldırır. Bu makam, namaza girişi ve manevi bir ısınmayı temsil eder.

3. İkinci Dört Rekat (Saba Makamı): İlk dört rekat bitince müezzinler tarafından o makama uygun ilahiler okunur. Ardından imam efendi ikinci 4 rekatı Saba makamında kıldırır. Saba makamı, içli ve dokunaklı yapısıyla huşuyu artırır.

4. Üçüncü Dört Rekat (Hüseyini Makamı): İlahiler eşliğinde geçiş yapılan bu bölümde Hüseyini makamı kullanılır. Bu makam, dinginlik ve vakar hissi verir.

5. Dördüncü Dört Rekat (Eviç/Uşşak Makamı): Namazın orta bölümü geçilirken müezzinler coşkuyu artırır. İmam, dördüncü 4 rekatı genellikle Eviç veya Uşşak makamında kıldırarak cemaati manevi bir neşeye taşır.

6. Beşinci Dört Rekat (Acemaşiran Makamı): Son dört rekatta genellikle ferahlatıcı etkisiyle bilinen Acemaşiran makamı tercih edilir. Bu, namazın bitişine doğru bir huzur finalidir.

   

   Ramazan Yarın Başlıyor mu? Bu sene Ramazan kaç gün? 2026 Ramazan'da kaç saat oruç tutulacak?

   İçeriği Görüntüle

7. Vitir Namazı (Segâh Makamı): Teravih bittikten sonra kılınan Vitir namazı, Osmanlı geleneğinde klasikleşmiş şekilde Segâh makamında kıldırılır. İmam "Amin" dediğinde tüm cami bu makamın huzuruyla dolar.

Enderun Usulü Teravih Kültürü

• Itri’nin Mirası: Bu usulün mimarı olarak 17. yüzyılın dahi bestekârı Buhurizade Mustafa Itri Efendi kabul edilir. Musiki ve ibadeti birbirini bozmayacak, aksine destekleyecek şekilde harmanlamıştır.

• Müezzin ve İmam Uyumu: Enderun usulünde imamın sesi ile müezzin heyetinin sesi tam bir uyum içinde olmalıdır. Müezzinler, imamın bir sonraki dört rekatta hangi makamı kullanacağını, verdikleri ara ilahinin (cumhur ilahisi) son karar sesiyle imama "fısıldarlar".

• Ayet Seçimi: Namazda okunan ayetler rastgele seçilmez. Genellikle rahmet, müjde ve tesbih içeren ayetler tercih edilerek cemaatin moral dünyası beslenir.

• Ramazan'ın Üç Evresi:

  • İlk 10 Gün: Rahmet temalı, neşeli ve umut verici ilahiler.

  • İkinci 10 Gün: Mağfiret (bağışlanma) temalı ilahiler.

  • Son 10 Gün: "Elveda" temalı, Ramazan'ın bitişine dair hüzünlü ilahiler ve kasideler.

Neden Önemli? Enderun Usulü, ibadeti monotonluktan kurtarıp bir gönül ziyafetine dönüştürür. Cemaatin yorulmadan, aksine her rekatta farklı bir manevi kapıdan geçerek namazı tamamlamasını sağlar. Günümüzde İstanbul'daki büyük selatin camileri (Sultanahmet, Süleymaniye gibi) başta olmak üzere Türkiye genelinde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bu gelenek titizlikle yaşatılmaktadır.

İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!

Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!

Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!

Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!