ürkiye’de elektrik piyasasında alışılmadık bir tablo ortaya çıktı. Üst üste iki gün boyunca bazı saatlerde elektrik fiyatı megavat saat başına 0 TL olarak gerçekleşti. “Elektrik bedava mı oldu?” sorusu da haliyle gündeme geldi. Ancak işin aslı biraz daha farklı.
Hangi Saatlerde Fiyat Sıfıra İndi?
Spot piyasada oluşan verilere göre 15 Şubat’ta sabah 09.00 ile 17.00 arasında elektrik fiyatı 0 TL/MWh oldu. Ertesi gün, yani 16 Şubat’ta ise gece 00.00 ile 06.00 saatleri arasında fiyat yine sıfır seviyesinde gerçekleşti.
Bu veriler, elektriğin anlık olarak alınıp satıldığı piyasayı gösteriyor. Yani burada oluşan fiyat, o saat dilimindeki arz ve talebe göre belirleniyor.
Üretim ve Tüketim Dengesi Ne Gösteriyor?
15 Şubat’ta yaklaşık 932 bin MWh elektrik üretildi, tüketim ise 925 bin MWh civarında kaldı. Üretim tüketimin biraz üzerindeydi. En fazla üretim barajlı hidroelektrik santrallerinden geldi. Onu ithal kömür ve rüzgar santralleri izledi. Aynı gün Türkiye elektrik ihracatı da yaptı.
16 Şubat’ta üretim 962 bin MWh seviyesine çıkarken, tüketim yaklaşık 946 bin MWh oldu. Bu kez doğal gaz santralleri üretimde ilk sıradaydı. İthal kömür ve hidroelektrik santralleri de önemli pay aldı.
Rakamlar şunu gösteriyor: Elektrik boldu, talep ise özellikle hafta sonu nedeniyle daha düşüktü.
Fiyat Neden Sıfıra Kadar Düştü?
Elektrik piyasasında fiyat, o an talebi karşılayan en pahalı santralin maliyetine göre belirlenir. Eğer talep düşük kalır ve sistemde rüzgar, hidroelektrik ya da güneş gibi üretim maliyeti düşük kaynaklar ağırlık kazanırsa, pahalı santrallere ihtiyaç kalmaz.
Bu durumda fiyat teknik olarak sıfıra kadar gerileyebilir. Yani burada “bedava elektrik” değil, arz fazlası ve düşük maliyetli üretimin etkisi söz konusu.
Özellikle rüzgarın güçlü estiği ve barajların dolu olduğu dönemlerde bu tür fiyat hareketleri daha sık görülebilir.
Bu Durum Faturalara Yansır mı?
En çok merak edilen konu bu. Ancak spot piyasada fiyatın 0 TL olması, evlerde kullanılan elektriğin de sıfır olacağı anlamına gelmiyor.
Türkiye’de konut tarifeleri, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirleniyor ve belirli dönemlerde sabitleniyor. Faturada sadece enerji bedeli yok; iletim bedeli, dağıtım bedeli, sistem kullanım ücretleri ve vergiler de bulunuyor.
Bu nedenle spot piyasada fiyatın sıfır olması doğrudan vatandaşın faturasını sıfırlamıyor.
Yine de Neden Önemli?
Spot piyasada maliyetlerin düşmesi, elektrik tedarik şirketlerinin yükünü hafifletiyor. Bu da orta ve uzun vadede fiyat artış baskısını azaltabiliyor. Ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarının sistemde daha fazla yer aldığını gösterdiği için enerji dönüşümü açısından olumlu bir işaret olarak görülüyor.
Kısacası elektrik tamamen bedava olmadı. Ancak üretimin talebi aştığı ve özellikle yenilenebilir kaynakların güçlü olduğu saatlerde fiyatın sıfıra kadar inmesi, Türkiye’nin enerji yapısında önemli bir değişimin yaşandığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde temiz enerji yatırımları arttıkça benzer gelişmeler daha sık gündeme gelebilir.
