İstanbul'un bazı tarihi işletmeleri, yalnızca lezzetleriyle değil, yıllara meydan okuyan geçmişleriyle de dikkat çekiyor. Osmanlı döneminde kapılarını açan bu mekânlar, Cumhuriyet'in ilan edildiği 1923 yılında da hizmet veriyordu. Aradan geçen yıllara rağmen birçoğu bugün hâlâ aynı geleneği sürdürüyor.
1777'den 1920'ye kadar farklı tarihlerde kurulan ve İstanbul'un kültürel hafızasında yer edinen 16 işletme şöyle:
Osmanlı'dan Bugüne Ulaşan 16 Tarihi Mekân
1. Ali Muhiddin Hacı Bekir (1777) – Eminönü
Kastamonulu Bekir Efendi tarafından açılan tarihi şekerci, özellikle lokum ve akide şekeriyle tanınıyor. İstanbul'un en eski işletmelerinden biri olarak kabul ediliyor.
2. Beyaz Fırın (1836) – Kadıköy
Balat'ta kurulan, daha sonra Kadıköy'e taşınan fırın; börekleri, kurabiyeleri ve kahvaltılık ürünleriyle biliniyor.
3. Hafız Mustafa 1864 (1864) – Eminönü
Lokum ve çörekle başlayan işletme, bugün baklava ve geleneksel Türk tatlılarıyla tanınıyor.
4. Altan Şekerleme (1865) – Küçükpazar
Aile geleneğini sürdüren tarihi dükkânda lokum, badem ezmesi ve akide şekeri gibi geleneksel tatlılar bulunuyor.
5. Kurukahveci Mehmet Efendi (1871) – Eminönü
Türk kahvesi denildiğinde akla gelen markalardan biri olan işletme, kavrulmuş ve öğütülmüş kahve geleneğiyle 150 yılı aşkın süredir hizmet veriyor.
6. Vefa Bozacısı (1876) – Vefa
Hacı Sadık Bey tarafından açılan mekân, tarçın ve leblebiyle servis edilen geleneksel bozasıyla İstanbul'un simgelerinden biri.
7. Hacı Abdullah Lokantası (1888) – Beyoğlu
Osmanlı mutfağından yemekleriyle tanınan lokanta, uzun yıllardır geleneksel tarifleri yaşatıyor.
8. Pera Palace Orient Bar (1892) – Tepebaşı
Tarihi Pera Palace Oteli'nin içinde bulunan Orient Bar, geçmişten günümüze ulaşan atmosferiyle dikkat çekiyor.
9. Meşhur Filibe Köftecisi (1893) – Sirkeci
Filibe göçmeni Mehmet Saltuk tarafından kurulan işletme, geleneksel köftesiyle tanınıyor.
10. Tarihi Sarıyer Börekçisi (1895) – Sarıyer
Kıymalı, kuş üzümlü ve dolmalık fıstıklı böreğiyle bilinen mekân, Sarıyer böreği geleneğinin önemli temsilcilerinden.
11. Konyalı Lokantası (1897) – Topkapı Sarayı
Dört masa ve 16 sandalyeyle başlayan lokanta, yıllar içinde önemli konukları ağırlayan tarihi bir işletmeye dönüştü.
12. Pandeli (1901) – Eminönü
Mısır Çarşısı'nın üst katında bulunan turkuaz çinili salonuyla tanınan restoran, geleneksel Türk yemekleriyle öne çıkıyor.
13. Meşhur Bebek Badem Ezmecisi (1904) – Bebek
Badem ve fıstık ezmesiyle tanınan işletme, yıllardır geleneksel üretim yöntemlerini sürdürüyor.
14. Ethem Tezçakar Kahvecisi (1909'dan önce) – Kapalıçarşı
Kesin kuruluş tarihi bilinmeyen kahvecinin 1909 yılına ait kayıtları bulunuyor. Küçük dükkânı ve geleneksel kahve sunumuyla dikkat çekiyor.
15. Yanyalı Fehmi Lokantası (1919) – Kadıköy
Yanya göçmeni Fehmi Sönmezler tarafından açılan lokanta, Yanya köftesi ve zeytinyağlı yemekleriyle tanınıyor.
16. Tarihi Sultanahmet Köftecisi Selim Usta (1920) – Sultanahmet
Cumhuriyet'in ilanından üç yıl önce açılan işletme, ızgara köfte, piyaz ve irmik helvasıyla uzun yıllardır hizmet veriyor.
Bazı Tarihi İşletmeler Neden Listeye Giremedi?
İstanbul'da geçmişi Osmanlı dönemine uzanan başka işletmeler de bulunuyor. Ancak bazıları kapanıp yeniden açıldığı, el değiştirdiği veya bugünkü adresinde daha geç faaliyete başladığı için kesintisiz hizmet veren mekânlar listesine alınmadı.
Bu 16 işletme, İstanbul'un yalnızca tarihi yapılarıyla değil, günlük yaşamın içinde varlığını sürdüren köklü esnaf kültürüyle de dikkat çektiğini gösteriyor.
