İlk kez 2005 yılında tanımlanan ve Parvoviridae ailesine ait bir DNA virüsü olan bocavirüs (Human Bocavirus), kış ve ilkbahar aylarında çocuklarda görülen solunum yolu enfeksiyonlarının önemli etkenleri arasında yer alıyor. Genellikle hafif seyreden ancak Erzincan örneğinde olduğu gibi çoklu organ yetmezliğine kadar ilerleyebilen vakalar, virüsün ciddiyetini yeniden gündeme taşıdı.
Bocavirüs Nedir ve Kimleri Hedef Alır?
Bocavirüs, yaklaşık 18-26 nm çapında, zarfsız ve tek sarmallı bir yapıya sahiptir. Tıbbi literatürde dört alt tipi bulunan virüsün, HBoV-1 tipi solunum yollarını, diğer tipleri ise sindirim sistemini etkilemektedir. Prof. Dr. Sedat Öktem’in paylaştığı bilgilere göre, virüs özellikle bağışıklık sistemi tam gelişmemiş 5 yaş altı çocuklarda, en sık ise 6-24 ay arası bebeklerde görülmektedir. Yetişkinler çocukluk döneminde bağışıklık kazandığı için hastalığı genellikle fark etmeden veya hafif bir soğuk algınlığı şeklinde geçirmektedir.
Gripten Ayırt Edilmesi Zor Belirtiler
Bocavirüs enfeksiyonu, klinik tablosu bakımından mevsimsel griple büyük oranda örtüşmektedir. Hastalarda en sık görülen şikâyetler şunlardır:
-
Yüksek ateş ve inatçı öksürük
-
Burun akıntısı ve halsizlik
-
Hırıltılı solunum ve nefes darlığı
Kesin tanı ancak hastanelerde yapılan PCR testleriyle konulabilmektedir. Virüs bazı vakalarda alt solunum yollarına inerek zatürre veya bronşiolite neden olabilmekte, bağışıklığı zayıf çocuklarda ise kalp ve karaciğer gibi hayati organları etkileyebilmektedir.
Bulaş Yolları ve Yayılım Hızı
Bocavirüs; damlacık yoluyla (öksürme, hapşırma), enfekte yüzeylere temasla ve bazı tiplerinde dışkı yoluyla (fekal-oral) bulaşmaktadır. Cansız yüzeylerde uzun süre canlı kalabilme özelliği nedeniyle kreş ve okul gibi toplu alanlarda hızlı yayılım gösterebilmektedir. Küresel ölçekte çocukluk çağı solunum yolu enfeksiyonlarının yüzde 2 ile yüzde 10’undan bu virüs sorumlu tutulmaktadır. Türkiye’de de son dönemde artan vaka sayıları, maske ve mesafe kurallarının gevşemesiyle ilişkilendirilmektedir.
Tedavisi Var Mı? Nasıl Korunulur?
Bocavirüse özgü geliştirilmiş bir antiviral ilaç veya aşı bulunmamaktadır. Tedavi süreci tamamen semptomları hafifletmeye yönelik destekleyici yöntemlerden oluşmaktadır:
-
Destek Tedavisi: Ateş düşürücüler, bol sıvı alımı ve iştahsızlığa karşı beslenme desteği uygulanır.
-
Klinik Müdahale: Ağır vakalarda oksijen desteği, nebülizatör tedavileri ve nadir görülen organ yetmezliği durumlarında yoğun bakım şartlarında diyaliz veya entübasyon desteği sağlanır.
-
Hijyen Önlemleri: Ellerin sık yıkanması, kapalı alanların havalandırılması ve hasta çocukların izolasyonu korunmada birincil faktörlerdir.
Uzmanlar, bocavirüsün doğrudan ölümcül bir virüs olmadığını ancak 2 yaş altı bebeklerde solunum sıkıntısı ve aşırı halsizlik görülmesi durumunda vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini vurgulamaktadır. Her yıl kış sonu ve bahar başında pik yapan virüse karşı, çocukların genel bağışıklığının güçlü tutulması ve güncel aşı takvimine uyulması direnç sağlaması bakımından kritik önem taşımaktadır.
