Avrupa Birliği (AB), tekstil sektöründe israfı azaltmak ve çevreyi korumak amacıyla önemli bir düzenlemeyi yürürlüğe aldı. Yeni kurallara göre, belirli büyüklükteki şirketler artık satılamayan kıyafet, ayakkabı ve aksesuarları yakamayacak veya çöpe atamayacak. Firmalar, bu ürünleri yeniden ekonomiye kazandırmak için farklı yöntemlere başvurmak zorunda kalacak.
Amaç Tekstil İsrafını Azaltmak
Moda sektöründe her yıl milyonlarca ürün satılamadan depolarda kalıyor. Özellikle fazla stokların imha edilmesi uzun süredir çevre örgütleri tarafından eleştiriliyordu. Avrupa Birliği'nin yürürlüğe koyduğu yeni uygulama ile hem atık miktarının azaltılması hem de doğal kaynakların daha verimli kullanılması hedefleniyor.
Şirketler Ürünleri Değerlendirmek Zorunda
Yeni düzenleme kapsamında büyük şirketler, satılamayan ürünleri doğrudan imha etmek yerine şu yöntemleri değerlendirecek:
- İndirim kampanyalarıyla satışa sunmak
- Farklı ülkelerde veya pazarlarda yeniden satış yapmak
- Yardım kuruluşlarına bağışlamak
- Tamir ederek veya yenileyerek tekrar kullanıma kazandırmak
- Geri dönüşüm süreçlerine yönlendirmek
Bu sayede kullanılabilir durumdaki ürünlerin çöpe gitmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
İmha Sadece İstisnai Durumlarda Mümkün Olacak
Her ürün için imha yasağı geçerli olmayacak. İnsan sağlığını tehdit eden, ciddi şekilde hasar görmüş veya sahte olduğu tespit edilen ürünler belirli şartlar altında imha edilebilecek. Ayrıca bağışlanması mümkün olmayan ürünler de gerekli belgelerin sunulması halinde bu kapsamda değerlendirilebilecek.
Bununla birlikte şirketler, imha edilen ürünlerin neden imha edildiğini raporlamak ve bu kayıtları yıllarca saklamakla yükümlü olacak.
İlk Aşamada Büyük Şirketleri Kapsıyor
Yeni kurallar şimdilik;
- 250'den fazla çalışanı bulunan,
- Yıllık cirosu 50 milyon euronun üzerinde olan büyük şirketler için geçerli olacak.
Avrupa Birliği, düzenlemenin kapsamını ilerleyen yıllarda genişletmeyi planlıyor. Açıklanan takvime göre 2030 yılından itibaren orta ölçekli işletmeler de aynı yükümlülüklere tabi olacak. Küçük işletmeler ise şu an için uygulamanın dışında tutuluyor.
İnternet Alışverişlerindeki İadeler de Etkili Oldu
Yetkililer, internet üzerinden yapılan alışverişlerde artan iade oranlarının da tekstil atıklarını önemli ölçüde artırdığına dikkat çekiyor. İade edilen ürünlerin bir kısmı yeniden satışa uygun olmadığı için depolarda bekliyor ya da imha ediliyor. Yeni düzenlemeyle bu ürünlerin mümkün olduğunca yeniden kullanılmasının önü açılacak.
Çevre Dostu Üretim Dönemi Güçleniyor
Avrupa Birliği son yıllarda sürdürülebilir üretim ve döngüsel ekonomi politikalarına ağırlık veriyor. Satılamayan tekstil ürünlerinin imhasını yasaklayan bu adımın, hem karbon salımını azaltması hem de su, enerji ve ham madde israfını önlemesi bekleniyor. Kurallara uymayan şirketler ise para cezalarıyla karşı karşıya kalabilecek.
