Antarktika’nın buz gibi sularında kaybolduğu düşünülen küçük bir okyanus robotu, aylar sonra bilim dünyasını şaşkına çeviren verilerle geri döndü. Buzulların altından gelen bu beklenmedik bilgiler, özellikle deniz seviyelerinin geleceği konusunda ciddi uyarılar içeriyor.
Yanlış Yola Saptı, Tarihi Keşiflere İmza Attı
Her şey 2020 yılında başladı. Avustralya Ulusal Bilim Ajansı (CSIRO), Doğu Antarktika’da yer alan Totten Buzulu çevresini incelemek için Argo tipi otonom bir okyanus robotunu göreve gönderdi. Bu robotun görevi deniz suyunun sıcaklık ve tuzluluk oranlarını ölçmekti. Normal şartlarda 10 günde bir su yüzüne çıkıp topladığı verileri uydu üzerinden bilim insanlarına göndermesi gerekiyordu.
Ancak Antarktika’nın sert ve düzensiz okyanus akıntıları devreye girince işler planlandığı gibi gitmedi. Robot, kontrol dışı şekilde batıya sürüklendi ve ulaşılması neredeyse imkânsız olan Denman Buzulu’nun altına girdi. Yüzeye çıkamayınca aylarca kayıp kabul edildi, hatta görevin tamamen başarısız olduğu düşünüldü.
Buzun Altında Sessiz Sedasız Çalışmaya Devam Etti
Aylar sonra gelen veriler, herkesin tahminini boşa çıkardı. Robot aslında bu süre boyunca görevine devam etmişti. Denman Buzulu ve Shackleton Buz Sahanlığı’nın altında ilerleyerek, deniz tabanından buz raflarının alt yüzeyine kadar uzanan bölgelerde sıcaklık ve tuzluluk ölçümleri yaptı.
Her yüzeye çıkma denemesinde buza çarpan robot, farkında olmadan buz raflarının alt derinliğini de ölçtü. Bu çarpışmalar sayesinde bilim insanları, robotun nerelerde dolaştığını sonradan adım adım çözmeyi başardı. Yani robot hem hayatta kaldı hem de daha önce kimsenin ölçüm yapamadığı alanlardan veri topladı.
Deniz Seviyeleri İçin Korkutan Tablo
Elde edilen veriler uydu gözlemleriyle karşılaştırıldı ve robotun toplamda 195 ayrı ölçüm yaptığı ortaya çıktı. Sonuçlar ise oldukça çarpıcıydı.
Shackleton Buz Sahanlığı şimdilik büyük bir risk altında görünmüyor. Ancak Denman Buzulu için durum pek iç açıcı değil. Ölçümler, buzulun altına sızan daha sıcak su kütlelerinin erimeyi hızlandırdığını net şekilde gösteriyor. Uzmanlara göre Denman Buzulu’nun tamamen erimesi halinde, dünya genelinde deniz seviyeleri yaklaşık 1,5 metreye kadar yükselebilir.
Bilim insanları, bu tür gizli risklerin erken fark edilmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Aksi halde, geri dönüşü olmayan eşiklerin sessizce aşılabileceği ve özellikle kıyı bölgelerinin büyük tehdit altına gireceği belirtiliyor.
Antarktika’nın buzları altında yaşanan bu “kayboluş hikâyesi”, iklim değişikliğinin ne kadar karmaşık ve öngörülemez olabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.
