Mitolojinin ve tarihin en gizemli, en güçlü figürlerinden biri olan Amazonlar hakkında merak ettiğiniz tüm soruların yanıtlarını sizin için derledik. İşte savaşçı kadınların büyüleyici dünyası:
Amazonlar Kimdir?
Amazonlar, antik Yunan mitolojisinde ve klasik tarih yazımında tamamen kadın savaşçılardan oluşan efsanevi bir ulustur.
Erkeklerin egemen olduğu antik dünyada, kendi kendilerini yöneten, savaş sanatlarında ustalaşmış, ata binen ve ok atan bağımsız kadınlar olarak tanınırlar.
"Amazon" kelimesinin kökeni tartışmalı olsa da, yaygın bir inanışa göre Yunanca "a-mazos" (göğüssüz) kelimesinden gelir; yayları daha iyi çekebilmek için sağ göğüslerini yaktıkları veya kestikleri rivayet edilir (ancak antik sanatta genellikle iki göğüslü tasvir edilmişlerdir).
Ancak tarihsel açıdan bakıldığında “Amazonlar”ın birebir anlatıldığı gibi yalnız kadınlardan oluşan bağımsız bir devlet olduğu kesin olarak kanıtlanmış değildir. Buna karşılık İskit ve Sarmat toplumlarında silahlarla gömülmüş kadın savaşçı mezarlarının bulunması, Amazon efsanesinin gerçek kadın savaşçılardan esinlenmiş olabileceğini düşündürmektedir.
Amazonlar Nerede Yaşadılar?
Antik kaynaklar Amazonların ana vatanı olarak çoğunlukla Karadeniz bölgesini, özellikle de bugün Türkiye sınırları içinde kalan Samsun’un Çarşamba/Terme (Themiskyra) ilçesi civarındaki Terme Çayı ovalarını gösterir.
Zamanla sınırlarının Kafkasya, İskit bölgesi (Ukrayna/Rusya stepleri) ve hatta Libya’ya kadar uzandığı da iddia edilmiştir.
Mitolojik anlatılarda Amazonların yurdu genellikle Karadeniz’in güney kıyıları, özellikle Thermodon Nehri çevresi ve Themiscyra kenti olarak gösterilir. Bu bölge bugünkü Türkiye sınırları içinde, Samsun-Terme çevresiyle ilişkilendirilir.
Yunanların coğrafya bilgisi geliştikçe Amazonların yeri de anlatılarda daha uzak bölgelere taşınmıştır. Kimi kaynaklarda Kafkasya, Kırım, Don-Volga bozkırları ve İskit-Sarmat coğrafyası Amazonlarla ilişkilendirilir.
Amazonlar Ne Zaman Yaşadılar?
Amazonların izine ilk olarak M.Ö. 8. yüzyılda yazılan Homeros'un İlyada destanında rastlanır. Anlatılan olaylar genellikle Tunç Çağı (M.Ö. 1700 - 1200) ve Troya Savaşı dönemine denk gelir.
Tarihsel olarak bakıldığında ise, arkeologların Amazon efsanesine ilham verdiğini düşündüğü İskit savaşçı kadınlarının varlığı M.Ö. 7. yüzyıl ile M.Ö. 3. yüzyıl arasına tarihlenmektedir.
Mitolojik Amazonlar, Herakles, Theseus ve Troya Savaşı gibi “kahramanlar çağı” anlatılarında geçer. Bu nedenle mitolojik zamanları kesin bir takvimle vermek mümkün değildir.
Tarihsel esin kaynağı olarak görülen İskit ve Sarmat savaşçı kadınları ise özellikle M.Ö. 1. bin yılda Karadeniz’in kuzeyi, Kafkasya ve Avrasya bozkırlarında yaşamış topluluklarla ilişkilendirilir. İskitlerin M.Ö. 9. yüzyıldan itibaren bilindiği, M.Ö. 8-7. yüzyıllarda Karadeniz’in kuzeyine yayıldığı belirtilir.
Amazonların Özellikleri, İnançları ve Kültürleri
-
Toplum Yapısı: Anaerkil bir toplumdu. Erkekleri aralarına almazlar, sadece soylarını devam ettirmek için yılda bir kez komşu kabilelerle (örneğin Gargareanlar) bir araya gelirlerdi. Doğan çocuk erkek olursa ya babaya verilir ya da öldürülürdü; kız çocuklar ise savaşçı olarak yetiştirilirdi.
-
Savaş Kültürü: Ata binmekte, ok ve yay kullanmakta, labrys adı verilen çift taraflı savaş baltasını fırlatmakta ustaydılar.
-
İnançları: Savaş tanrısı Ares ile avcılık ve vahşi doğa tanrıçası Artemis’e taparlardı. Onlar için savaşmak ve avlanmak dini bir ritüel gibiydi.
Amazonlar efsanelerde at binme, okçuluk, mızrak kullanma, avcılık ve savaşçılıkla öne çıkar. Yunan sanatında bazen Athena gibi silahlı, bazen Artemis gibi hareketli ve avcı kimliğiyle tasvir edilmişlerdir.
Kültürleri mitolojide kadın egemen bir düzen olarak anlatılır. Bazı anlatılarda erkeklerin toplumda sürekli yaşamadığı, kız çocuklarının savaşçı olarak yetiştirildiği, erkek çocukların ise babalarına gönderildiği aktarılır.
İnanç bakımından Amazonlar özellikle savaş tanrısı Ares ve avcılık tanrıçası Artemis ile ilişkilendirilir. Theoi’de Amazon kraliçesi Otrera’nın Ares’le bağlantılı olduğu ve Efes’te Artemis kültüyle ilişkilendirildiği aktarılır.
Amazonlar Türk mü, Hangi Irktan?
Doğrudan "Amazonlar Türk'tür" demek bilimsel açıdan doğru bir tanım olmaz; çünkü Amazon kavramı bir "ırk" değil, mitolojik ve kültürel bir olgudur.
Ancak, modern arkeoloji Amazon efsanesinin arkasında İskitler (Sarmatlar) gibi Avrasya göçebe topluluklarının olduğunu kanıtlamıştır.
İskit toplumu, Türklerin de dahil olduğu erken dönem Avrasya göçebe/step kültürünün (Prototürk unsurların) güçlü izlerini taşır.
İskit kadınlarının erkeklerle birlikte ata binip savaşması, ok atması ve kurganlara (mezar) silahlarıyla gömülmesi, Amazon efsanesinin Türk-Moğol-İskit steplerindeki kadın savaşçı kültüründen beslendiğini gösterir.
Amazonların Türk olduğuna dair kesin tarihsel kanıt yoktur.
Mitolojik Amazonların bazı anlatılarda bugünkü Türkiye topraklarında gösterilmesi, onların Türk olduğu anlamına gelmez. Çünkü bu anlatılar Antik Çağ’a aittir.
Amazonlar Nasıl Yok Oldu?
Mitolojiye göre Amazonlar, Yunan kahramanları (Herakles, Theseus, Akhilleus) ile yaptıkları büyük savaşlarda ağır kayıplar vererek zayıfladılar ve zamanla diğer kavimlerle (özellikle İskitlerle) karışarak tarih sahnesinden silindiler.
Mitolojiye göre Amazonlar, Herakles, Theseus, Bellerophon ve Akhilleus gibi Yunan kahramanlarıyla yaptıkları savaşlarda ağır yenilgiler alır. Bu anlatılarda Amazonların gücü zamanla kırılır ve sahneden çekilir.
Tarihsel gerçeklikte ise, göçebe yaşam tarzının yerleşik medeniyetler ve büyük imparatorluklar karşısında erimesi, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi dinlerin yayılmasıyla anaerkil/şamanist savaşçı kadın modelinin asimile olması sonucu yok oldular.
Tarihsel açıdan “Amazon devleti yıkıldı” demek doğru değildir; çünkü böyle bir devletin varlığı kesin olarak kanıtlanmış değildir. Eğer Amazon efsanesinin kaynağı İskit-Sarmat kadın savaşçılarıysa, bu kültürler zamanla başka bozkır halklarıyla karışmış, yer değiştirmiş veya siyasi hâkimiyetlerini kaybetmiştir. İskit gücünün Sarmatlar karşısında gerilediği, Sarmatların da zamanla farklı topluluklar içinde eridiği bilinir.
Amazonların Efsane ve Hikayesi Nedir?
En ünlü efsaneleri Herakles (Herkül) ile olanıdır. Herakles’e verilen 12 görevden dokuzuncusu, Amazon Kraliçesi Hippolyta’nın büyülü kemerini çalmaktır. Herakles Terme’ye gelir, çıkan büyük savaşta Hippolyta’yı öldürür ve kemeri alır.
Bir diğer ünlü hikaye ise Troya Savaşı’dır. Amazon Kraliçesi Penthesilea, Troya’ya yardım etmek için ordusuyla gelir. Savaş meydanında Yunan kahramanı Akhilleus (Aşil) ile çarpışır. Akhilleus onu öldürdüğü an miğferini kaldırır, yüzünü görür görmez güzelliğine aşık olur ve onun için yas tutar.
Theseus ve Antiope: Bir başka anlatıda Theseus, Amazonlarla savaşır; Amazonlar da Attika’ya saldırır. Bazı versiyonlarda Theseus, Amazon Antiope ile ilişkilendirilir.
Herodot’un anlatısı: Herodot, Amazonların İskit erkekleriyle birleşerek Sauromatae/Sarmat halkının kökeninde yer aldığını aktarır. Bu anlatı, mitoloji ile bozkır tarihi arasında en dikkat çekici bağlantılardan biridir.
Amazonlar Hakkında İlgi Çekecek 20 İlginç Bilgi
-
Samsun'da Yaşadılar: Bugün Samsun'un Terme ilçesinde her yıl Amazon Festivali düzenlenir ve şehirde yapay bir "Amazon Köyü" müzesi bulunur.
-
Amazon Nehri’nin Adı Onlardan Gelir: İspanyol kaşif Francisco de Orellana, Güney Amerika’daki büyük nehirde seyahat ederken kendisine saldıran yerli kadın savaşçıları Amazonlara benzettiği için nehre "Amazon" adını vermiştir.
-
Bakirelik Şartı: Bir Amazon kadınının evlenebilmesi veya çocuk doğurabilmesi için savaşta en az üç düşman öldürmüş olması gerekirdi.
-
Kurgan Keşifleri: Rusya ve Ukrayna'daki İskit kurganlarında (mezarlarında) bulunan kadın iskeletlerinin yaklaşık üçte birinde savaş yaraları, ok başları ve kılıçlar bulunmuştur.
-
Tatuaj (Dövme) Tutkusu: Antik vazo tasvirlerine göre Amazonlar, vahşi hayvan motifleri içeren karmaşık dövmelerle vücutlarını süslerlerdi.
-
Pantolonun Mucitleri: Ata rahat binebilmek için tarihte pantolon (ve tunik) giyen ilk topluluklardan biridirler. Yunanlar ise o dönemde etek benzeri kıyafetler giyiyordu.
-
İlk Süvariler: Yunanlılar yürüyerek savaşırken, Amazonlar atı evcilleştirip üzerinde mükemmel şekilde savaşan ilk "süvari" birliklerindendi.
-
Hilal Şeklinde Kalkan: Kendilerine has, "Pelta" adı verilen yarım ay veya hilal şeklinde hafif kalkanlar kullanırlardı.
-
Gargarean Antlaşması: Soylarını sürdürmek için komşu kabile Gargareanlar ile yılda bir kez gizlice karanlıkta buluşurlardı ki kimse kiminle olduğunu bilmesin.
-
Büyük İskender Hikayesi: Efsaneye göre Amazon Kraliçesi Thalestris, Büyük İskender’in ününü duyup ondan güçlü bir çocuk doğurmak için ayağına kadar gitmiştir.
-
Göğüs Kesme Miti: Arkeolojik bulgular ve vazo resimleri Amazonların göğüslerini kesmediğini, bunun tamamen Yunan erkeklerinin "böyle iyi ok atmak için kadınlığından vazgeçmiş olmalılar" önyargısından doğan bir uydurma olduğunu gösteriyor.
-
Esrar Kullanımı: Tarihçi Herodot, Amazonların (İskitlerin) çadırlar kurup içinde esrar tohumları yakarak çıkan dumanla "sarhoş olduklarını" ve dans ettiklerini yazar.
-
Wonder Woman’ın İlhamı: Popüler kültürdeki ünlü çizgi roman karakteri Wonder Woman (Diana Prince), doğrudan Terme’li bu Amazon efsanelerine dayanır.
-
Köleliği Reddettiler: Esir düşen bir Amazon kadını asla köle olmayı kabul etmez, ilk fırsatta intihar eder ya da gardiyanını öldürürdü.
-
At Sütü ve Kımız: Tıpkı eski Türkler gibi at sütü ve ondan yapılan mayalı bir içki (kımız benzeri) tükettikleri bilinir.
-
Atina Kuşatması: Kraliçeleri Antiope'yi kaçıran Atina Kralı Theseus'tan intikam almak için Atina'yı kuşatmış ve şehrin göbeğinde (Akropolis yakınlarında) savaşmışlardır.
-
Düşman Derisinden Giysiler: Bazı aşırı efsanelerde, öldürdükleri düşmanların derilerini yüzüp atlarına eyer yaptıkları iddia edilir.
-
Tıptaki Yerleri: Şifalı otlar konusunda uzmandılar; savaş yaralarını tedavi etmek için doğadan topladıkları özel karışımları kullanırlardı.
-
Erkek Çocukların Kaderi: Sakat bırakılan erkek çocukları ev işlerinde veya zanaatta "köle" olarak kullandıklarına dair sert mitler de mevcuttur.
-
Demiri İlk İşleyenler: Karadeniz bölgesindeki demir madenlerini kullanarak dönemin en sağlam çelik silahlarını üreten ilk topluluklardan biri oldukları söylenir. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
