Kroniklerde adına rastlanmaması ve kendi adını taşıyan bir zaviyenin varlığı göz önünde bulundurulduğunda, Kızıl Murad’ın, kardeşi Orhan Gazi lehine taht hakkından feragat ederek,tahsil ve ilmî faaliyetleri askerî görevlerin önüne koyan Osman Gazi’nin diğer oğlu ve Kızıl Murad’ın ağabeyi Alaaddin Bey’in izinden gittiği düşünülebilir Bulgular ve Sonuç Tarih yazımında söz konusu iki ismin farklı şahsiyetler olduğuna dair kesin bir delil bulunmamakla birlikte, mevcut tarihî kayıtlar bu kişilerin aynı dönemde ve hatta aynı köy ismine kadar uzanan ortak bir coğrafyada yer aldıklarını göstermektedir.
Arşiv belgelerinde tespit edilen ortak noktalar —özellikle Paşa Melek ve Koçi (Sungurpaşa) köylerine dair kayıtlar— bu iki ismin aynı şahsiyet olduğu ihtimalini güçlendirmektedir.
Sungur Paşa ve Kızıl Murad’a ilişkin bilgiler, adeta bir yapbozun dağınık parçaları gibi farklı kaynaklarda dağınık biçimde yer almakta olup, bu parçaların bir araya getirilmesiyle tarihî gerçekliğin bütünlüğü sağlanmakta ve kronolojik olarak da bir uyum ortaya çıkmaktadır.
Kronolojik veriler, coğrafi yakınlık ve vakıf kayıtları birlikte değerlendirildiğinde, Osman Gazi’nin oğlu Kızıl Murad ile Sungur Paşa’nın babası Kızıl Murad’ın aynı kişi olma ihtimali oldukça kuvvetlidir. Bu denli çakışan tarihî ve coğrafi unsurların yalnızca bir tesadüf olarak değerlendirilmesi güçtür. Aksine, bu durum Osmanlı hanedanı ile Ak Sungur arasında muhtemel bir akrabalık bağı bulunduğuna işaret etmektedir.
Bu bağlamda aşağıda sunulan muhtemel şecere tablosu (Resim 3), tarihi veriler ışığında ortaya konan olası soy bağlantısını görsel olarak desteklemekte ve Sungur Paşa’nın kökenine ilişkin yeni bir yorum imkânı sunmaktadır. Şecere üzerinde yapılan değerlendirmeler, Osmanlı kuruluş dönemine ait çeşitli arşiv belgeleriyle de tutarlılık göstermekte olup, bu tablo Sungur Paşa’nın kimliğine dair daha net bir tablo ortaya koymaktadır.
Tabloda yer alan verilere göre, çalışmanın başında da zikredilen Paşa Melek’in, Sungur Paşa’nın kız kardeşi olduğu anlaşılmaktadır. Bu akrabalık bağı, yalnızca soy çizelgesinde değil, aynı zamanda dönemin tahrir defterlerinde yer alan kayıtlar aracılığıyla da dolaylı biçimde teyit edilmektedir. Nitekim tahrir defterinde “helallik” ifadesiyle anılan durumun, Paşa Melek’in 1. Murad ile gerçekleştirdiği evliliğe istinaden 1. Murad tarafından verilen bir mülk veya dirlik olması kuvvetle muhtemeldir.
Şecereye göre Sungur Paşa’nın Osman Gazi’nin torunu olduğunun doğrulanması, yalnızca Osmanlı hanedanı soy kütüğüne yeni bir bilgi kazandırmakla kalmayacak; aynı zamanda İnegöl’ün tarihî, kültürel ve turistik kimliğine önemli katkılar sağlayacaktır.
Bu tespitin bilimsel çevrelerce kabulü, İnegöl’ün Osmanlı’nın kuruluş dönemindeki rolünü daha görünür kılacak, kentte tarih bilincinin ve yerel kimliğin güçlenmesine katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu vesileyle Sungur Paşa Hamamı restorasyonu, kültürel mirasın canlandırılmasına hizmet edecektir.
Sungur Paşa’nın hanedana mensup bir şahsiyet olarak tanınması, İnegöl’ün tarih temelli turizm potansiyelini artırarak kentin tanıtımına da değer katacaktır. Dolayısıyla konunun akademik kurumlar ve yerel yönetimlerce ortak bir çalışma kapsamında derinlemesine incelenmesi önem taşımaktadır.
RIDVAN PAL