Recep Akakuş

İnegöllü Sinan Bey’e Dair

11 Aralık 2019 / Çarşamba 08:33:09 | YAZARLAR | Recep Akakuş

1389 yılında Amasya sancakbeyi Yıldırım Beyazıt (1389-1402) tarafından Amasya beylerinden “Şadgeldi” ailesine mensup Îsâ Bey’e dirlik olarak verilen İnegöl’deki Îsâ Viran köyü ile ilgili tahsis, Sultan II. Beyazıt (1481-1512)’ın, saltanatının son yıllarında, muhtemelen” kıyamet-i suğra” diye isimlendirilen korkunç depremden sonraki günlerde kaldırılmış ve İshak Paşa kethüdâsı Sinan Bey’e mülk olarak tahsis olunmuştur.

Devlet katında yeni bir statü kazanan Sinan Bey, tam yetkili bir kişi olarak İnegöl’de yeni bir imar faaliyetine girişmiştir . İşe Merkez Mahalle’den başlayarak önce Yıldırım Beyazıt’ın inşâ ederek halkın hizmetine sunduğu hamamın bitişiğine ikinci bir hamam daha yaptırmıştır. Ardından da aynı arsa üzerine kendi adına yeni bir cami ve bir de sıbyan mektebi inşâ ettirmiştir.

Fetihten bu yana İnegöllülere hizmet vermiş, fakat 1509 yılı depreminde tahrip olmuş olan Zaviyeli Mescid arsası üzerine yeni bir “tekke zaviye” ve yola cepheli çevresine de -tekke ve zaviyenin işletme giderlerini karşılamak üzere- dört adet dükkân yaptırarak halkın hizmetine sunmuştur.

Diğer yandan Domaniç’i, İnegöl’e bağlayan yörük yolu üzerinde Diğrihî Çayırı mevkiinde: İnegöl ve İnegöllülerin emniyet ve güvenliğini sağlamak üzere konuçlandırılmış olan askerî nitelikli “yaya- birliği”nin çevresinde bir yerleşim alanı oluşmuştur. Bu yeni yerleşim alan, “Yenice Mahallesi” adıyla İnegöl kasabası’na dâhil edilmiştir.

Hamza beyzâde Derviş Mehmet Bey tarafından Yenice mahalle merkezine Noktacı K?sım Efendi adına yeni bir zaviyeli tekke mescidi inşâ ettirilerek halkın hizmetine açılmıştır.

Bursa Beyi ve İnegöl’ün “timar-eri” Derviş Mehmed Bey aracılığı ile Şeyh Noktacı K?sım Efendi, İnegöl’e davet olunmuş ve takriben 1512-1514 yılları arasında Noktacı K?sım Efendi, Bursa’dan İnegöl’e gelip adına kurulan tekke ve zaviyede irşat hizmetine başlamıştır.

Malî yönden–İnegöl kasaba merkezi, Sinan Bey Mahallesi, Cami-i Kebîr Mahallesi, İmaret-i İshak Paşa ve Yenice Mahallesi olmak üzere dört mahallî üniteye ayrılmıştır. Şüphesiz “İmaret-i İshak Paşa” denilince dükkân, iş yeri ve pazar yerlerinden oluşan ticaret bir ticaret bölgesi anlaşılmalıdır.

Diğer yandan Sinan Bey, kendisine mülk olarak tahsis olunan köy ve mezraayı, İnegöl’de ve Yenişehir’e bağlı Köprü Hisar’da yaptırmış olduğu hayrî tesislerin işletme masraflarını karşılamak üzere vakfetmiştir.

Evvelce Orhan Gâzî’nin, Merkez Mahalle’deki Zaviyeli Mescid’e, işletme masraflarını karşılamak üzere tahsis edilmiş olan İrmiyâz’daki İldenizoğlu Çiftliği, bu kerre Noktacı K?sım Efendi’ye tahsis olunmuştur.

Sinan Bey Mahallesi’ndeki tekke ve zaviyenin işletme giderleri ise Sinan Bey tarafından zaviye çevresinde inşâ ettirilmiş olan dükkân kiralarından karşılanmıştır. İnegöl’de Cami-i Kebîr Mahallesi’nde yer alan Cuma Camii’nde görev yapacak olan hatibe de ayrıca bir “hizmet dirliği”nin tahsis olunduğu kaydedilmiştir. Bu hizmetin de o dönemde Mevlâna Yakub Efendi tarafından îfâ olunduğu anlaşılmaktadır.

 

RECEP AKAKUŞ HOCANIN ESERİNDEN

DÜZENLEYİP YAYINA HAZIRLAYAN

AYHAN BAYRAKTAR

Tüm Yorumları Göster (0)