Recep Akakuş

Fetih Sonrasında İnegöl’ De Kültürel Hayat

10 Temmuz 2020 / Cuma 10:33:36 | YAZARLAR | Recep Akakuş

1298 Yılı ilk baharında İnegöl, Turgut Alp eliyle feth edildikten sonra bu coğrafyada siyâsî otorite tarafından yaptırılan ilk kültürel tesis, günümüzde Sinanbey Camii olarak bilinen mabedin giriş kapısı karşısında yer alan ada üzerinde yapılmış olan “zaviyeli mescid”tir.

Burası, Kurşunlu Yıldırım Beyazıt Zaviyeli, Mescidinde görüldüğü üzere; çok amaçlı bir kültürel tesistir. Hem mescid, hem tekke, hem zaviye ve hem de misafirhanedir.

Prof. Ömer Lütfü Barkan ve Enver Meriçli tarafından hazırlanan “Hüdavendiğâr Livası Tahrir Defterleri” isimli kaynak eserde kaydedildiğine göre İkinci Osmanlı hükümdarı Orhan Gazi, bu kültürel tesiste yapılması ön görülen hizmetleri yürütecek kişi için “hizmetdirliği” tahsis eylemiştir.

Bâbî Geleğine göre kültürel hizmet veren bu hayrî tesis, tarihî süreç içinde evrilerek ve de geliştirilerek-evvelâ- takriben 1396 yılında Yıldırım Beyazıt tarafından yakın çevresinde bir hamam yaptırılmıştır.

Ardından Sultan II. Beyazıt devrinde 1509 yılında vuku bulan ve 45 gün süren korkunç deprem sonrasında tüm ülke çapında yapılan îmar çalışmaları esnâsında İshakpaşa Kethüdası Sinan Bey tarafından İnegöl’ün merkezî yerleşim alanı olan bu saha, yeni baştan îmara tabi tutulmuştur.

SİNAN BEY

Tekke ve zaviyenin işletme masraflarını karşılamak üzere çevresine ve yola nazır kısmına bir fırın ve üç adet de dükkân inşa edilerek kiraya verilmiştir. Bu arada Sinan Bey, kendi adına tekke ve zaviye’nin karşısındaki ada üzerine bir cami ve bir sıbyan mektebi yaptırmış ; Yıldırım Beyazıt’ın yaptırmış olduğu hamamın bitişiğine de girişi, farklı cepheden olmak üzere- bir de hamam yaptırarak halkın hizmetine sunmuştur.

Tarihî süreç içinde gelişerek ve kısmen de hizmet üniteleri ayrı- şarak zenginleşen bu kültürel tesisler, uzun yıllar, İnegöl’lülerin hem dış dünyalarının ve hem de iç dünyalarının temizlenmesine vesile olmuştur.

CUMA CAMİİ

Söz konusu hayrî tesislerde bedenen ve ruhen temizliğini yapan İnegöl’lüler de Yıldırım Beyazıt tarafından yine 1396 yılında inşa ettirilmiş olan Cuma Camii’nde - kulluk şuûru içinde- kıldıkları Cuma namazı ile şuur planında yaratıcılarına yakınlaşmışlardır.

TURGUT ALP

Gence Köyü’nde ikameti tercih eden ve Geyikli Baba’ya karşı derin saygı duyan İnegöl fatihi Turgut Alp, benzer hayrî tesisleri, ikamet etmiş olduğu Gence Köyü’nde de yaptırmış ve aşiretinin hizmetine sunmuştur. Halen türbesinin yakın civarında yer alan bir kısım arazi, “tekke” ismiyle anılmaktadır.

BAABSULTAN

Devlet reisi sıfatıyla İnegöl coğrafyasında ilk kültürel nitelikli hayri eseri Orhan Gazi, derin saygı beslediği Geyikli Baba’nın ikamet ettiği Baba Sultan Köyü’nde inşa ettirmiştir . Halen Geyikli Baba’nın medfun bulunduğu türbe ve bitişiğinde yer alan Cuma Mescidi ve de zaviye, ayakta bulunmakta ve halka kültürel hizmet sunmaktadır.

Tarihî süreç içinde Yıldırım Beyazıt, Umur Bey ve Sultan II. Abdülhamid tarafından yapılan vakıflar ile takviye edilen buradaki kültürel hizmetler, ziyaret niteliğinde de olsa hâlen devam etmektedir. Bir vakıf kaydında Geyikli Baba vakıflarına dahil, bir kestaneliğin, “Saray Altı Mevkii”nde bulunduğu zikredildiğine göre – muhtemelen - İnegöl fatihi Turgut Alp, sarayını, çok derin saygı duyduğu ve Orhan Gazi ile tanışmasına vesile olduğu Geyikli Baba’nın ikamet ettiği Babasultan Köyü’nde inşa ettirmiştir.

 

RECEP AKAKUŞ HOCANIN ESERİNDEN

DÜZENLEYİP YAYINA HAZIRLAYAN

AYHAN BAYRAKTAR

Tüm Yorumları Göster (0)