Recep Akakuş

Bâbî - Ahî Gelenekleri Ve İnegöl-2

21 Temmuz 2020 / Salı 10:46:50 | YAZARLAR | Recep Akakuş

İnegöl’ de İshakpaşa Medresesi ve Örgün Eğitim: Bir anlamda kültürün omurgasını oluşturan örgün eğitim, İnegöl’ de Amasya kökenli ve İnegöl doğumlu İsabeyzâde İshak Paşa’nın kurduğu imâret sitesi ile başlamıştır.

İsa beyzade İshak Paşa, Kastamonu beyi İsfendiyar Bey’in kızı Sultan Hatun ile evlenmiştir. Diğer yandan Fatih Sultan Mehmed Han, 1463 Yılında Trabzon seferine çıktığı sırada, önce Amasya’da yörgüç Paşa’nın husûsî defterdâlığını yapan İshak Paşa’yı Ankara’ya çağırmış ve kendisini, Anadolu beylerbeyliğine tayîn eylemiştir.

Ardından hiç beklenmedik bir anda Sinop’ta oturan Kastamonu Beyi İsmail Bey’in üzerine gitmiş; Kastamonu ve Sinop’u kuşatmıştır. Sadrazam Mahmut Paşa’nın araya girmesiyle Kastamonu beyi İsmail Bey, Fatih Sultan Mehmed Han’ a teslim olmuştur.

Teslim olan Kastamonu beyi İsmail Bey’e Fatih Sultan Mehmt,kardeşçe davranmıitır. İsmail Beye Yenişehir, Yarhisar ve İnegöl yöresini, dirlik olarak, verirken kardeşi Kızıl Ahmed’e de Bolu yöresini dirlik olarak vermiştir.

İsmail Bey, âlim ve de ârif bir zattır. Yakınında şâirler, edipler ve sanatkârlar da vardır. İsmail Bey, İnegöl’ e gelip yerleşirken onunla birlikte halası ve de Anadolu beylerbeyi İnegöl doğumlu İshak Paşa’nın zevcesi Sultan Hatun da İnegöl’de ikameti ihtiyar etmiştir.

Ancak yapılan dirlik tahsisinden bir müddet sonra; kardeşi Kızıl Ahmet, kendisine dirlik olarak verilen Bolu ve çevresini yetersiz bulduğundan Fatih Sultan Mehmed’in siyaseten rakibi ve de düşmanı olan Akkoyunlu hükümdârı Uzun Hasan’ a sığınmıştır. Bu durumdan son derece tedirgin olan İsmail Bey, Fatih Sultan Mehmed’ e mü- racaat ederek kendisine Rumeli’de bir yerin dirlik olarak kendisine tahsis olunmasını istemiştir.

 Fatih Sultan Mehmed Han da İsmail Bey’e Rumeli de Filibe ve de civarını dirlik olarak vermiştir .

Bunun üzerine; İsmail Bey, İnegöl’den ayrılmış ve Rumeli’ de Filibe’ye yerleşmiştir. Halası İshak Paşa zevcesi Sultan Hatun ise İnegöl’ de ikametini sürdürmüştür.

İshak Paşa, Anadolu beylerbeyliği’nin merkezi olan Ankara ve Kütahya’da üstlendiği görevi yerine getirirken 1469 Yılında Fatih Sultan Mehmed Han tarafından sadaret makamına getirilmiştir.

İşte bu sırada İshak Paşa, İnegöl’ de cami merkezli görkemli imaretini inşa ettirmiştir. 1481 Yılında Sultan II. Beyazıt tarafından ikinci defa sadaret makamına getirildiğinde de 1483 yılında İnegöl’ deki imaretine bir medrese ilâve etmiştir.

İshakpaşa vakfiyesi, çok zengin gelir kaynaklarına sahiptir. Bu nedenle İnegöl İshakpaşa Medresesi, 20’li medrese olarak öğretime başlamış olmakla birlikte; İshak Paşa oğullarından Şadî Paşa’nın ve de Pîrî Ahmet Çelebi’nin devlet yönetiminde çok etkin olduğu dönemlerde İnegöl İshakpaşa medresesi, 40’lı ve hatta “sahn-ı semân” diye anılan Fatih Sultan Mehmet Camii medreselerine denk bir seviyede 50’li medreseler arasına girmiştir.

Meşhur şeyhulislamlardan Ebus- suûd Efendi dahî İnegöl İshakpaşa Medresesi’nde müderrislik hizmeti yapmıştır .

Başta Sinan Bey’in kendi adıyla anılan mahalle mektebi ile diğer mahalle mektepleri, örgün eğitim hususunda İnegöl İshakpaşa Medresesi’ne kaynak oluşturmuştur.

RECEP AKAKUŞ HOCANIN ESERİNDEN

DÜZENLEYİP YAYINA HAZIRLAYAN

AYHAN BAYRAKTAR

Tüm Yorumları Göster (0)