30 Ekim 1918'de Osmanlı Devleti adına imzalanan
Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti'nin tarihten silin-
mesi için ilk adım atılmıştır. İki yıl sonra 10 Ağustos 1920'de
İstanbul hükumeti'nce imzalanan "Sevr Antlaşması" ile
de 600 senelik koca Osmanlı imparatorluğu buharlaştı-
rılmış ; hem hukuken ve hem de fiilen tarihe gömülmek
istenmiştir.
"Sevr Antlaşması"nın imzalanması sürecinin ilk adımı,
itilaf devletlerinin teşvik ve güdümü ile hareket eden Yuna-
nistan'ın, 15 Mayıs 1919'da İzmir ve çevresini işgal etmesiyle
fiilen başlamış ve de ilk adımı atılmıştır. Yapılan bu işgal
üzerine Anadolu halkı galeyana gelmiştir.
İnegöl halkı da işgallere en büyük tepkiyi göstermiştir.
Bursa valisi Gümülcineli İsmail Bey'in girişimi ile 16 Mayıs
1915 günü İnegöl'de 5.000 kişinin katıldığı büyük bir miting
düzenlenmiş ve İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali
şiddetle protesto edilmiştir. Ardından da hem Anadolu'da
ve hem de Rumeli'de "Redd-i ilhak" ve "Müdafaa-i Hukuk"
cemiyetleri kurularak düşman işgaline karşı milli müca-
dele bayrağı açılmış ve yer yer milis güçleri oluşturulmaya
başlanmıştır.
Bu milis güçleri, daha sonraki yıllarda kurulan "kuva-yı
milliye teşkilatı"nın çekirdeğini oluşturmuştur.
MANİSA -ALAŞEHİR KONGRESİ VE İNEGÖL: Yunanlı-
ların İzmir ve çevresini işgal etmeleri üzerine, Batı Anado-
lu'da kurulan ve de bağımsız olarak çalışan "Redd-i İlhak
"cemiyetlerini birleştirmek amacı ile 16-26 Ağustos 1919
tarihleri arasında Manisa İline bağlı Alaşehir Kazası'nda
bir kongre toplanmıştır.Kongre divan başkanlığına daha
sonraki yıllarda Ankara Büyük Millet Meclisi Hükumeti'nce
Bursa Valiliği'ne atanacak olan Hacim Muhiddin Bey (Çarık-
lı) seçilmiştir.
Alaşehir'de yapılan bu kongreye İnegöl'ü temsil etmek
üzere Mazlum Bey ve Ethem Efendi iştirak eylemiştir.
16-26 Ağustos 1919 tarihleri arasında, İnegöl İlçesi
idari yönden Bilecik merkezli , Ertuğrul Sancağı'na bağlı bir
ilçedir. 15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir'i işgal etmeleri
üzerine ertesi gün yani 16 Mayıs 1919 günü İnegöl'de 5.000
kişinin katılımıyla yapılan mitingde İzmir'in işgaline karşı
çıkılmış, böylece bir anlamda ülkenin her tarafında Redd-i
İlhak cemiyetlerinin kurulması yolu açılmıştır.
Şu kadar var ki Erikli/İclaliye Köyü'nden Hafız Abdullah
Efendi'nin başkanlığında oluşturulan İnegöl Kuva-yı Milliye
Teşkilatı'nın, ancak Bursa'nın işgalinden sonraki günlere
kalması ve hatta bu teşkilatın, Türk savunma hattına çeki-
lirken "Yeşil Hoca" lakabı ile tanınan Erzurumlu Mehmed
Salih Hoca tarafından Pazaryeri İlçesi'nde kurulması ve de
faaliyete geçirilmesi dikkat çekicidir.
Zira bu dönemde Ahi Dağı'ndaki Türk örtme birliğinin
komutanı, Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın sınıf arkadaşı olan
ve de "Ayıcı" lakabı ile tanınan Yarbay Arif Bey vardır. Abaza
İzzet Çetesi ile bağlantılı olarak İnegöl Belediye Başkanı Os-
man Bey ile "Ayıcı" lakaplı Yarbay Arif Bey arasında geçen
ve İnegöl'ün geçici olarak muhasarasına ve de İnegöl'deki
yerel yönetimin değiştirilmesine sebep olan olay, kanaatim-
ce provoke bir olay gibi görünmektedir.
Zira İzmir'in işgali üzerine daha 16 Mayıs 1919'da
şahlanan ve de ayağa kalkan bir İnegöl'ün, kuva-yı milliye
teşkilatı'nı kurmakta bu kadar gecikmiş olması, vuku bulan
Domaköy faciası, Abaza İzzet Çetesi ile çatışmaya girilmesi
ve İnegöl Belediye Başkanı Osman Bey'in fail-i mechul bir
cinayete kurban gitmesi son derece manidardır
RECEP AKAKUŞ HOCANIN ESERİNDEN
DÜZENLEYİP YAYINA HAZIRLAYAN
AYHAN BAYRAKTAR