Kurtuluş Savaşı'nın her safhasında İnegöl ve İne-
göllüler, devrede bulunmuştur. Sözgelimi, 15 Mayıs
1915 günü Yunan ordu birlikleri tarafından İzmir işgal
edilince işgali kınayan ve 5000 kişinin katıldığı ilk "Yu-
nan işgalini red mitingi", 16 Mayıs 1919 günü İnegöl'de
yapılmıştır.
Aynı yıl içinde 16-26 Ağustos 1919 tarihleri arasın-
da Manisa Alaşehir'de yapılan ve Sivas Kongresi'ne
delege seçimini ön gören "Alaşehir Kongresi"ne delege
olarak İnegöl'ü temsilen Ethem ve Mazlum Efendiler,
katılmıştır.
8 Temmuz 1920 günü Bursa'yı işgal eden Yunan
Üçüncü Kolordu'suna bağlı askeri birlikler, taarruz çı-
kış hattını İnegöl coğrafyasında oluşturmuştur.
O zaman Yunan işgal kuvvetlerine karşı İnegöl'ün
Bursa'ya çıkış yolu üzerinde yer alan Gazhane yö-
resinde Yunan işgal kuvvetlerini karşılayan ve de ilk
direniş harekatını başlatan da Harputlu Yüzbaşı Avni
Bey'in 90 kişiden oluşan İnegöllü milis müfrezesi ol-
muştur.
İşte bu 90 kişilik müfrezenin komutanı Harputlu
Yüzbaşı Avni Bey dahil 51 silah arkadaşı, burada vuku
bulan çatışmada şehit olmuştur. Bunlar, İnegöl'ün ilk
istiklal şehitleri arasında yer almıştır.
1921 yılında vuku bulan Birinci, İkinci İnönü savaş-
ları ile Sakarya Savaşı'nda İnegöl ve yöresi, ard arda
üç defa Yunan askeri birlikleri tarafından işgal edil-
miştir.
Üçüncü işgal sonrasında, kesintisiz tam 14 ay İne-
göl, Yunan işgali altında yaşamıştır. Ancak 26 Ağustos
1922'de başlatılan Büyük Taarruz harekatı sonrasında
İnegöl, 6 Eylül 1922 günü Yunan işgalinden kurtulmuş-
tur.
İtilaf devletlerinin baskı ve önerisi doğrultusunda
hareket eden İstanbul hükumeti, Şeyhü'l-İslam Dür-
rizade Seyyid Abdullah Efendi'ye hazırlatıp imzalattığı
fetvalar ile "kuva-yı milliye harekatı"na karşı başlattığı
psikolojik muharebeye,Büyük Millet Meclisi hükumeti
de Ankara Müftüsü Rifat Börekçi Hoca Efendi'ye ha-
zırlattığı fetva ile karşılık vermiştir. Ankara Müftüsü
Rifat Hoca, hazırlamış olduğu fetva ile Şeyhü'l-İslam
Dürrizade'nin verdiği fetvanın, dinen geçersizliğini or-
taya koymuştur.
Halk arasında "fetva savaşları" diye anılan bu psi-
kolojik savaş ortamında İnegöl Müftüsü Hasan Fehmi
Aslan Efendi de devreye girmiş ve 22 Nisan 1920 günü
gecesi Bursa Belediye binasında yapılan Bursalı din
bilginleri toplantısına katılarak Ankara Müftüsü Rifat
Börekçi Hoca'nın verdiği fetvaya onay verdiğini imza
karşılığında Ankara'ya bildirmiştir. Parantez arası bir
bilgi olarak İnegöl Müftüsü Hasan Fehmi Aslan hak-
kında şu hususları da hatırlamakta yarar vardır.
Bu zat, Kurtuluş Savaşı sonrasında meydana ge-
len dini eğitim ve öğretim noksanlığından doğan boşlu-
ğu doldurmak üzere "Cevahirü'l-Ahkam" adını verdiği
bir "ilmihal" kitabı hazırlamış ve hazırladığı bu kitabını,
İnegöl'ün eşrafından Manifaturacı Hacı Nezir Dürüst
tarafından bastırılmasını sağlayarak halka dağıtmış-
tır.
İdari yönden Kurtuluş Savaşı esnasında ve son-
rasında İnegöl'de hem genel ve hem de yerel yönetim
kadrolarında görevli bulunan personel arasında geniş
bir tasfiye yapılmış; Cumhuriyetin getirdiği yapılanma-
ya sempati duymayanlar, yönetimden uzaklaştırılmış-
tır.
İnkılapların yapıldığı bu dönemde halka ; "kas-
ket" giyme mecburiyeti getirilirken memurlara da
"fötr-şapka" giyme zorunluluğu getirilmiştir.
(DEVAM EDECEK İNŞALLAH!)
RECEP AKAKUŞ HOCANIN ESERİNDEN
DÜZENLEYİP YAYINA HAZIRLAYAN
AYHAN BAYRAKTAR